4. Ünite · Ülkemiz
Konya'da
- مَوْلانا (Mevlânâ)
- قونْيا (Konya)
- بَلْخ (Belh)
- سُلْطان العارِفين (ariflerin sultanı)
- العِرْفان (irfan)
- مَتْحَف مَوْلانا (Mevlânâ Müzesi)
Konya ve Mevlânâ'nın hayatı Arapçada nasıl anlatılır?
Konya ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin hayatı, Arapçada doğum, aile, evlilik ve vefat bilgilerini geçmiş zamanla veren bir okuma metniyle anlatılır. Mevlânâ, 30 Eylül 1207'de Horasan'ın Belh bölgesinde doğmuştur. Babası Bahâeddin bir âlimdir ve fıkıh, hukuk ve tasavvuftaki geniş ilmi sebebiyle "سُلْطانُ العارِفين" lakabını almıştır; bu lakap Mevlânâ'nın değil, babasınındır. Annesi Mü'mine Hatun'dur. Mevlânâ, Gevher Hatun'la evlenmiş, Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi adında iki oğlu olmuştur. Hem bilgi hem irfan yönünde gelişerek zamanının en büyük din âlimlerinden biri olmuştur. 17 Aralık 1273'te vefat etmiş ve babasının kabrinin yanına defnedilmiştir; ölümüne düğün gecesi anlamında Şeb-i Arûs demiştir ve bu gece her yıl anılır. Konya, İç Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Mevlânâ'nın "Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol." sözü, Beyşehir Gölü ve Alâeddin Tepesi de Konya'da geçen tanıtımda anılır.
Konya'da: konu özeti
Bu derste Konya'yı ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin hayatını Arapça okuyup anlatmayı öğreniyorsun. "حَياةُ مَوْلانا جَلالِ الدّينِ الرّومِيّ" (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin hayatı) metni dersin merkezindedir.
- Doğum: "وُلِدَ جَلالُ الدّينِ الرّومِيُّ في مِنْطَقَةِ بَلْخَ في خُراسانَ في 30 سَبْتَمْبِر 1207م" (30 Eylül 1207'de Horasan'ın Belh bölgesinde doğdu).
- Aile: Babası Bahâeddin âlimdir ve fıkıh, hukuk ve tasavvuftaki geniş ilmi sebebiyle "سُلْطانُ العارِفين" lakabını almıştır; annesi Harezmşah'ın kızı Mü'mine Hatun'dur. Soyunun Hz. Ebû Bekir'e (r.a.) dayandığı da söylenir.
- Evlilik: Gevher Hatun'la evlenmiş, iki oğlu olmuştur: Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi; eşinin vefatından sonra yeniden evlenmiş, bu evlilikten Emîr Âlim Çelebi ve Melike Hatun doğmuştur.
- Gelişim: "تَطَوَّرَ جَلالُ الدّينِ في كِلَي الجانِبَيْن، جانِبِ المَعْرِفَةِ وجانِبِ العِرْفان" (Hem bilgi hem irfan yönünde gelişti) ve zamanının en büyük din âlimlerinden biri oldu.
- Vefat: 17 Aralık 1273'te vefat etmiş, babasının kabrinin yanına defnedilmiştir. Ölümüne "لَيْلَةُ العُرْس" (Şeb-i Arûs, düğün gecesi) demiş, bu gece her yıl anılır.
- Konya: "تَقَعُ مَدينَةُ قونْيا في مِنْطَقَةِ وَسَطِ الأَناضول"; Mevlânâ'nın sözü «كُنْ كَما تَبْدو أو كَما تَبْدو كُنْ» dershanede çevirisi: "Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol."; Beyşehir Gölü, Alâeddin Tepesi (تَلّ عَلاء الدّين), etliekmek (لَحْم العَجين).
Unutma: "سُلْطانُ العارِفين" lakabı Mevlânâ'nın değil, babası Bahâeddin'indir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Metinden Mevlânâ'nın hayatına dair dört tarih ve yer bilgisini çıkar: doğum (1207, Belh), vefat (17 Aralık 1273), defin (babasının yanı), Konya.
- Aile bireylerini bir şemada göster: baba Bahâeddin, anne Mü'mine Hatun, eş Gevher Hatun, oğullar Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi.
- Kitaptaki altı cümleyi Konya gezisinin sırasına göre diz. Son olarak bilgileri "قال الوالِد…" diye kitaptaki baba-oğul diyaloğuna aktar.
Günlük hayattan: Bir arkadaşına "هَلْ تَعْرِفُ حَياةَ مَوْلانا؟" diye sor ve kitaptaki baba-oğul diyaloğunu birlikte tamamlayın. Diyalogda doğum yeri, aile ve vefat tarihi sorularını sırayla sorun.
Sık yapılan hata: "وُلِدَ" ile "تُوُفِّيَ"yi karıştırmak. "وُلِدَ" doğdu, "تُوُفِّيَ" vefat etti demektir; ikisi de meçhul fiil kalıbında kullanılır. Metinde "تُوُفِّيَ مَوْلانا جَلالُ الدّينِ الرّومِيُّ في 17 دِيسَمْبِر 1273م" cümlesi buna örnektir.
Derinleş
Metindeki "جانِبُ المَعْرِفَةِ وجانِبُ العِرْفان" ifadesini incele; iki kelimenin aynı kökten geldiğini fark et ve anlam farkını Türkçe iki cümleyle açıkla. Sonra Mevlânâ'nın «كُنْ كَما تَبْدو أو كَما تَبْدو كُنْ» sözünü yorumla. Yorumunu sınıfta arkadaşlarınla paylaş ve onların görüşlerini dinle. Düşün: Bu söz günlük hayatta dürüstlüğe nasıl bir çağrı yapar?