Sıkça sorulan sorular

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024–2025 eğitim öğretim yılında okul öncesi, 1., 5. ve 9. sınıflarda başladı. Programların hazırlığı ise daha eskiye dayanır: 2023'te tam zamanlı komisyon çalışmaları başladı, beceri temelli eğitim için ilk somut adımlar 2014 ve 2015'te atılmıştı. Geçiş her yıl yeni sınıf düzeyleri eklenerek kademeli yapılıyor.

2026–2027 eğitim öğretim yılında Maarif Modeli ilkokulda 1., 2. ve 3. sınıflarda, ortaokulda 5., 6. ve 7. sınıflarda, lisede 9., 10. ve 11. sınıflarda uygulanıyor. 4., 8. ve 12. sınıflarda derslerin çoğunda bu yıl önceki program sürüyor. Geçiş kademeli olduğu için yeni programa geçen öğrenci sonraki sınıflarda da yeni programla devam eder.

Maarif Modeli, önceki programların öğrenciler için bilişsel yükünün ağır olduğu tespit edildiği için getirildi. MEB'in ihtiyaç analizinde 81 ilden öğrenci ve öğretmen görüşleri, yaklaşık 17 bin öğrencinin yanıtladığı bir anket ve uluslararası araştırma raporları incelendi. Sonuç, bilgiyi ezberlemekten çok kullanabilmenin ve bütüncül gelişimin önem kazandığı yönündeydi.

En temel fark, yeni programların bilgiyi becerilerle birlikte öğretmesi ve içeriği ortalama yüzde 35 sadeleştirmesidir. Bunun yanında:

Maarif Modeli'nde dört beceri grubu vardır: kavramsal beceriler, alan becerileri, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri. Kavramsal beceriler temel (KB1), bütünleşik (KB2) ve üst düzey düşünme (KB3) olarak üç basamaktır; problem çözme ve eleştirel düşünme üst düzeydedir. Alan becerileri her derse özgüdür. Bunlara merak, sorumluluk gibi eğilimler ve 20 değer eşlik eder.

Bu kodlar öğretim programlarında bir etkinliğin hangi beceri, eğilim ya da değerle ilişkili olduğunu gösterir:

Öğrenme çıktıları ise ders, sınıf ve ünite bilgisi içeren ayrı kodlar taşır.

Maarif Modeli'nde değerlendirme yalnızca dönem sonu sınavına dayanmaz; öğrenci süreç boyunca öğrenme kanıtlarıyla izlenir. Ünite başında ön değerlendirme, öğretim sırasında geri bildirime dayalı biçimlendirici değerlendirme, dönem sonunda sonuçlandırıcı değerlendirme yapılır. Bağlam temelli sorular, açık uçlu sorular, performans görevleri, projeler ve dereceli puanlama anahtarları sık kullanılan araçlardır.

Farklılaştırma, aynı sınıftaki öğrencilerin farklı hız, ilgi ve hazırlık düzeylerine göre içeriğin, öğrenme sürecinin ya da ürünün uyarlanmasıdır. Programlarda her ünite için iki tür öneri vardır: konuyu daha anlaşılır hâle getiren destekleme ve konuyu derinleştiren ya da başka derslerle bağlayan zenginleştirme. Amaç öğrencileri yarıştırmak ya da ayırmak değil, herkese uygun bir öğrenme fırsatı sunmaktır.

Maarif Modeli öğretim programları MEB'in tymm.meb.gov.tr adresindeki Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli sitesinde yayımlanır. Aynı sitede programların nasıl okunacağını anlatan program okuryazarlığı kılavuzları, çerçeve planlar ve bağlam temelli soru yazım kılavuzu da bulunur. Bir dersin programında ünitelerin öğrenme çıktıları, süreç bileşenleri, öğrenme kanıtları ve farklılaştırma önerileri yer alır.

Maarif Modeli'ne göre yazılmış ders kitapları MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli sitesinden (tymm.meb.gov.tr/ders-kitaplari) ücretsiz açılıp indirilebilir. Sitede önce sınıf, sonra ders seçilerek ilgili kitaba ulaşılır; okuma ve hikâye kitapları aynı sitenin öğretim materyalleri bölümündedir. dershanede.com'da her konu, kitabın ilgili sayfalarına bağlanır; kitabın kendisi sitede barındırılmaz, bağlantı MEB'in sitesine açılır.

Öğrenme kanıtı, öğrencinin bir öğrenme çıktısına ne ölçüde ulaştığını gösteren ölçme aracı ya da çalışmadır. Öğretim programlarında her ünite için hangi kanıtların kullanılabileceği yazılıdır. Bunlar arasında performans görevleri, projeler, açık uçlu sorular, kontrol listeleri, öz ve akran değerlendirme formları sayılabilir. Kanıtlar hem süreci hem de sonucu değerlendirir.

Bağlam temelli soru, gerçek hayattan bir durumu metin, tablo, grafik ya da kısa bir senaryo olarak veren ve öğrencinin bilgisini o durumda kullanmasını isteyen sorudur. MEB'in soru yazım kılavuzuna göre bağlam işlevsel olmalıdır: Soru bağlam okunmadan, yalnızca ezberle ya da şıklara bakarak çözülebiliyorsa iyi yazılmamış sayılır. Bağlamlar herkesin tanıdığı okul, park, alışveriş gibi durumlardan seçilir.

Dereceli puanlama anahtarı, bir cevabı ya da ürünü önceden belirlenmiş ölçütlere ve performans düzeylerine göre puanlayan araçtır; rubrik olarak da bilinir. İki türü vardır:

Açık uçlu sorularda bu tür ölçütler, öğrencinin hangi adımdan puan aldığını ve neyi geliştirmesi gerektiğini görünür kılar.

Ön değerlendirme, yeni bir üniteye başlamadan önce öğrencinin gerekli bilgi ve becerilere ne kadar sahip olduğunu belirlemek için yapılan değerlendirmedir. Programlarda "temel kabuller", yani öğrencinin önceden bildiği varsayılan konular bu aşamada yoklanır. Ölçme ve değerlendirme kılavuzunda tanılayıcı değerlendirme olarak geçer. Sonucu, öğretmenin öğretimi ve hangi öğrenciye ne tür destek verileceğini planlamasına yardım eder.

Biçimlendirici değerlendirme öğretim sırasında sürekli yapılır ve anında geri bildirimle öğrenmeyi düzeltmeyi amaçlar; sonuçlandırıcı değerlendirme ise ünite ya da dönem sonunda ulaşılan düzeyi belirler. Biri öğrenme devam ederken yön gösterir, öteki öğrenmenin sonunda durumu ölçer. Maarif Modeli'nde ölçme araçları ağırlıklı olarak bu iki aşamada kullanılır.

Performans görevi, öğrenciden bilgi ve becerisini kullanarak bir ürün ortaya koymasını ya da gerçek hayata yakın bir problemi çözmesini isteyen ödevdir. Deney tasarlayıp poster olarak sunmak, araştırma yapıp rapor hazırlamak buna örnektir. Görevin hangi ölçütlerle değerlendirileceği genellikle baştan bir dereceli puanlama anahtarıyla bildirilir; öz ve akran değerlendirme formları da kullanılabilir.

Maarif Modeli bir öğretim programıdır; LGS ve YKS ise ayrı merkezî sınavlardır ve kapsamları her yıl ilgili kurumların (LGS için MEB, YKS için ÖSYM) duyurularıyla belirlenir. Bu nedenle bir sınavın hangi programa göre hazırlandığı en doğru biçimde o yılın resmî kılavuzundan öğrenilir. Bağlam temelli soru, okuduğunu anlama ve veri yorumlama gibi beceriler ise hem okul derslerinde hem de bu sınavlarda işe yarar.

dershanede.com, 5–12. sınıf öğrencileri için Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ders kitaplarına bağlı, ücretsiz bir ders sitesidir. Her konu MEB ders kitabının ilgili sayfalarına bağlanır; konu özetleri, soru bankası, konu ve ders testleri ile lise için yazılıya hazırlık provaları sunar. MEB ile resmî bir bağlantısı olmayan, bağımsız bir yardımcı kaynaktır.

Evet, konu özetleri ücretsizdir ve üye olmadan okunabilir. Üyelik ücretsiz planla başlar. Üyeler test sonuçlarını, ilerlemelerini, "kaldığın yerden devam et" özelliğini ve geliştirilecek öğrenme çıktıları raporunu görür. Ücretli planlarda bunlara ek olarak yapay zekâ anlatımı açılır ve reklam gösterilmez.

dershanede.com 5., 6., 7. ve 8. sınıflar (ortaokul) ile 9., 10., 11. ve 12. sınıfları (lise) kapsar. Her sınıfın derslerinde konular, MEB ders kitabındaki ünite ve konu sırasına göre düzenlenir ve her konu kitabın ilgili sayfalarına bağlanır. Böylece özet okunurken kitabın aynı konusu da kolayca açılabilir.

Konu özetleri yapay zekâ yardımıyla MEB ders kitabının ilgili sayfalarından hazırlanır ve öğretmen kontrolünden geçer. Bir özette hata görülürse düzeltme önerisi gönderilebilir. Öneriler yönetici onayından sonra yayına alınır ve özet güncellenir. Bu yüzden özetler kitabın yerine değil, kitabın yanında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Testler MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli bağlam temelli soru yazım kılavuzuna göre hazırlanır. Her konunun bir soru bankası ve konu testleri, her dersin ayrıca ders testleri vardır. Sorular kolay, orta ve zor olarak ayrılır. Ortaokul sorularında 4, lise sorularında 5 şık bulunur. "Hepsi", "hiçbiri" gibi şıklar kullanılmaz.

"Hazır mısın?" her ünitenin başındaki kısa ön değerlendirme testidir. Ünitede gerekli olan ön bilgilerin yerinde olup olmadığını yoklar. Not verilmez; yanlış yapılan sorulara göre üniteye geçmeden önce tekrar edilmesi önerilen konular gösterilir. Maarif Modeli programlarındaki ön değerlendirme ve temel kabuller anlayışına karşılık gelir: Yeni konuya, eksik ön bilgi fark edilerek başlanır.

Bu iki kutu, konu sayfasında farklı ihtiyaçlara yönelik ek çalışmalar sunar. "Önce temeli pekiştir" konuyu anlamak için gereken temel bilgileri toparlar; "Derinleş" ise konuyu bir adım öteye taşır. Maarif Modeli programlarındaki destekleme ve zenginleştirme önerilerine karşılık gelir. Konu sayfasında ayrıca o konunun öğrenme çıktıları listelenir.

Lise derslerinde her dönem için 2, yılda toplam 4 yazılı provası bulunur. Provalar açık uçlu ve puanlı sorulardan oluşur. Her sorunun çözümü ve tam puan, kısmî puan, puan yok ölçütlerini gösteren bir puanlama anahtarı verilir. Bölümde ayrıca MEB'in "Yazılıya Hazırlanıyorum" kitapçıklarına bağlantı yer alır; kitapçıklar MEB'in sitesinden açılır.

Evet, MEB'in ders videoları sitede gömülü olarak izlenebilir. Videolar YouTube'un çerezsiz oynatıcısıyla açılır; böylece ilgili anlatım videosu siteden ayrılmadan izlenebilir. Ders sayfalarında ayrıca MEB'in okuma ve hikâye kitaplarına bağlantı verilir. Videolar ve kitaplar MEB'e aittir; dershanede.com bunları kendi sunucusunda barındırmaz, yalnızca bağlantı verir ya da gömer.

18 yaşından küçük kullanıcıların üyeliği için veli onayı gerekir. Ücretli planlarda reklam yoktur; ücretsiz planda Google reklamları çocuk korumaları açık ve kişiye özel olmadan gösterilir. Google Analytics ve reklam çerezleri yalnızca ziyaretçi çerez onayı verirse çalışır; onay verilmezse Google'a istek gönderilmez. Ders videoları da YouTube'un çerezsiz oynatıcısıyla gömülür. Konu özetlerini okumak için üye olmak ya da kişisel bilgi vermek gerekmez.