4. Ünite · Endülüs, Osmanlı ve Yakın Dönem İslam Felsefesi Çalışmaları
İslam Felsefesinin Batı’ya Etkileri
- tercüme
- Toledo
- Avicenna
- Averroes
- Averroizm
- Latin Avicennismi
- Hay bin Yakzan
İslam felsefesi Batı düşüncesini nasıl etkilemiştir?
İslam felsefesi, filozofların eserlerinin Latince ve İbraniceye çevrilmesiyle Batı düşüncesini etkilemiştir. Aktarım özellikle 10-13. yüzyıllarda yoğunlaşmış, Toledo 12. yüzyılda tercüme merkezi olmuştur. Batılılar İslam felsefesiyle Sicilya ve Endülüs üzerinden ve Haçlı Seferleri sırasında tanışmış, İslam ülkelerinde eğitim gören öğrenciler ve kurulan tercüme merkezleri aktarımı sürdürmüştür. Batı’da Kindi Alkindus, Farabi Alfarabius, İbni Sina Avicenna, İbni Rüşd Averroes adıyla anılmış; İbni Rüşd’ün felsefesi Averroizm diye yayılmıştır. Kindi’nin eserleri Albertus Magnus’u etkilemiştir. Farabi’nin ontolojisi ve bilgi teorisinin izleri St. Thomas Aquinas’ın Summa Theologiae adlı eserinde görülür. Descartes, ruhun bedenden ayrılığını temellendirirken İbni Sina’nın uçan adam delilinden yararlanmış, Gazali’nin metodik şüphesinden etkilenmiştir. İbni Tufeyl’in Hay bin Yakzan’ı ise Leibniz, Locke ve Rousseau gibi Aydınlanma düşünürlerini etkilemiştir.
İslam Felsefesinin Batı’ya Etkileri: konu özeti
Bu konuda İslam filozoflarının eserlerinin Batı’ya hangi yollarla aktarıldığını ve Kindi, Farabi, İbni Sina, İbni Tufeyl, Gazali ve İbni Rüşd’ün Batılı düşünürleri nasıl etkilediğini öğreniyorsun.
- Aktarım: İslam filozoflarının eserleri Latince ve İbraniceye çevrilmiştir. Aktarım özellikle 10-13. yüzyıllarda yoğunlaşmış; Toledo 12. yüzyılda tercüme merkezi olmuştur.
- Üç aktarım yolu: Sicilya ve Endülüs ile Haçlı Seferleri sırasında tanışma; İtalya, İspanya ve Güney Fransa’dan gelen öğrencilerin İslam ülkelerinde eğitim görmesi; Batılı düşünürlerin kendi ülkelerinde tercüme merkezleri kurması.
- Latince adlar: Kindi Alkindus, Farabi Alfarabius, Gazali Algazelus, İbni Sina Avicenna, İbni Rüşd Averroes adıyla anılmıştır; İbni Rüşd’ün felsefesi Averroizm diye yayılmıştır.
- Kindi ve Farabi: Kindi’nin eserleri Albertus Magnus’u etkilemiştir. Farabi’nin ontolojisi ve bilgi teorisinin izleri St. Thomas Aquinas’ın Summa Theologiae’sında görülür.
- İbni Sina: Latin Avicennismi geleneğine zemin hazırlamış, Roger Bacon’ın tabiat görüşünü etkilemiştir; Descartes ruhun bedenden ayrılığını temellendirirken uçan adam delilinden yararlanmıştır.
- İbni Tufeyl: Hay bin Yakzan’ı Spinoza Hollandacaya, Pococke Latinceye çevirmiştir; eser Leibniz, Locke ve Rousseau gibi Aydınlanma düşünürlerini etkilemiştir.
- Gazali ve İbni Rüşd: Pascal Gazali’nin ahiret üzerine “bahse girişme” kanıtını yeniden ele almış; Descartes Gazali’nin metodik şüphesinden etkilenmiştir. İbni Rüşd’ün entelektüel mutluluk anlayışı Siger of Brabant ve Dante’yi etkilemiştir.
Unutma: Avicenna İbni Sina’nın, Averroes ise İbni Rüşd’ün Latince adıdır; Avicennizm ve Averroizm de onların Batı’daki düşünce gelenekleridir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- İslam felsefesinin Batı’ya üç aktarım yolunu sırayla yaz ve her birine bir örnek ekle (Endülüs, öğrenciler, tercüme merkezleri).
- Beş İslam filozofunu Latince adlarıyla eşleştir.
- Kitaptaki tabloya göre her İslam filozofunun etkilediği bir Batılı düşünürü ve etki alanını yaz.
Günlük hayattan: Bir bilim insanının makalesi başka dillere çevrildiğinde dünyanın öbür ucundaki araştırmacılar onun üzerine yeni fikirler kurar. Orta Çağ’da İslam filozoflarının eserleri Latinceye çevrilince Avrupa’daki düşünürler de böyle yeni sentezler geliştirdi; bu etki Rönesans ve reform hareketlerinde de hissedildi.
Sık yapılan hata: Batı’nın İslam filozoflarını yalnız Antik Yunan eserlerinin aktarıcıları olarak gördüğünü düşünmek doğru değil, kitaba göre Batılı düşünürler onların özgün kavram, yöntem ve görüşlerinden doğrudan yararlanmıştır.
Derinleş
Kitapta Gazali’nin “Şüphe Hakk’a götürür.” düşüncesinin Descartes’ı etkilediği belirtilir. Kitaptaki Bilgi konusunda geçen Descartes’ın metodik şüphe anlayışıyla bu düşünceyi karşılaştıran kısa bir yazı yaz. Yazında iki düşünürün şüpheyi hangi amaçla kullandığını belirt. Düşün: Şüphe, bir insanı hakikate götüren bir araç mı yoksa bir engel mi olabilir?