1. Ünite · İslam Felsefesinin Tanımı, Kaynak ve Kapsamı
İslam Felsefesinin Tanımı
- felsefe
- İslam felsefesi
- hikmet
- burhan
- vahiy
- hakikat
- kâmil insan
İslam felsefesi nedir ve neyi ifade eder?
İslam felsefesi, İslam kültür ve medeniyet çevresinde doğup gelişen felsefe geleneğidir. Adındaki İslam kelimesi felsefenin kaynağını değil, doğup geliştiği kültür ve medeniyet çevresini ifade eder. Felsefe, Yunanca philia (sevgi) ve sophia (bilgelik) kelimelerinden oluşur ve bilgelik sevgisi demektir; sorgulayıcı, sistemli ve eleştirel bir faaliyettir. İslam filozofları 9. yüzyıldan itibaren felsefe yerine çoğu zaman hikmet kelimesini kullanmış, felsefeyi hikmet arayışı diye tanımlamıştır. İlk İslam filozofu Kindi’ye göre din ile felsefe konu ve amaçta aynı, yöntemde farklıdır; felsefe akılla, din vahiyle hakikate ulaşır. Muallimisani diye tanınan Farabi’ye göre felsefe burhan, din ise ikna yöntemini kullanır. Şeyhürreis diye tanınan İbni Sina’ya göre din hakikati sembol ve mecazla aktarır, felsefe onu burhanla temellendirir. İslam felsefesi belli bir dönemle sınırlı değildir, günümüzde de sürer.
İslam Felsefesinin Tanımı: konu özeti
Bu konuda felsefenin ne olduğunu, “İslam felsefesi” adlandırmasının neyi ifade ettiğini, hikmet kavramını ve Kindi, Farabi ve İbni Sina’nın felsefe ile din ilişkisine dair görüşlerini öğreniyorsun.
- Felsefe: Yunanca “philia” (sevgi) ve “sophia” (bilgelik) kelimelerinden oluşur, “bilgelik sevgisi” demektir. Sorgulayıcı, sistemli, eleştirel ve refleksif (kendi düşüncesini de sorgulayan) bir faaliyettir.
- İslam felsefesi: Buradaki “İslam” kelimesi felsefenin kaynağını değil, doğup geliştiği kültür ve medeniyet çevresini ifade eder. Bu gelenek yalnız Kindi, Farabi ve İbni Sina ile ya da belli bir dönemle sınırlanamaz; günümüzde de sürer.
- Hikmet: İslam filozofları 9. yüzyıldan itibaren felsefe yerine çoğu zaman hikmet kelimesini kullanmış, felsefeyi “hikmet arayışı” diye tanımlamıştır. Hz. Peygamber “Hikmet müminin yitik malıdır, onu nerede bulursa alır.” buyurmuştur.
- Felsefenin amacı: İnsanın gücü ölçüsünde eşyanın hakikatini bilmesi, bunu erdemli davranışa dönüştürmesi ve kâmil insan olarak dünya ve ahirette mutluluğa ulaşmasıdır.
- Kindi: İlk İslam filozofudur. Din ile felsefe yöntemde ayrılır (felsefe akıl ve nazar, din vahiy), konu ve gayede birdir; ikisi de hakikati arar. Ona göre vahiy, felsefi bilgiden üstündür.
- Farabi: Muallimisani diye tanınır. Felsefe burhan, din ise geniş kitleler için ikna (retorik) yöntemini kullanır; din, felsefenin ilkelerini pratik düzeyde uygulanabilir kılar.
- İbni Sina: Şeyhürreis diye tanınır. Din hakikati sembol ve mecazla aktarır, felsefe onu burhanla temellendirir; peygamberlik toplum düzeni için ilahi inayetin şartıdır.
Unutma: Kindi’ye göre din ile felsefe konu ve amaçta aynı, yöntemde farklıdır; felsefe akılla, din vahiyle hakikate ulaşır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Felsefe kelimesinin kökünü ve kitapta sayılan felsefi düşünce özelliklerinden dördünü yaz.
- “İslam felsefesi” ifadesindeki “İslam” kelimesinin neyi anlattığını tek cümleyle açıkla.
- Kindi, Farabi ve İbni Sina’nın felsefe-din ilişkisi görüşlerini üç sütunlu bir tabloda karşılaştır (yöntem, amaç, peygamberlik).
Günlük hayattan: Aynı dağın zirvesine iki farklı patikadan çıkılabilir. İslam filozofları da hakikati tek bir zirve gibi görmüş; dinin vahiy, felsefenin akıl ve burhan yoluyla aynı hakikate ulaştığını savunmuştur. Bu yüzden onlara göre dinî hakikat ile felsefi hakikat arasında bir çatışma yoktur.
Sık yapılan hata: İslam felsefesini Antik Yunan felsefesinin Arapça çevirisinden ibaret saymak doğru değil, kitaba göre bu gelenek fıkıh, kelam ve tasavvufla etkileşerek özgün bir sistem kurmuş ve günümüze kadar sürmüştür.
Derinleş
Kitapta verilen Kindi’nin beş felsefe tanımını oku (hikmet sevgisi, ilahi ahlakı edinmeye çalışma, sanatların sanatı, insanın kendini bilmesi, ölümü önemseme). Bu tanımlardan hangilerinin bilgiye, hangilerinin ahlaka vurgu yaptığını gerekçesiyle yaz. Düşün: Bir filozofun felsefeyi “insanın kendini bilmesi” diye tanımlaması sana ne anlatıyor?
Bu konuda neler var?
- İslam
- Felsefesinin
- Tanımı, Kaynak
- Tanımı, Kaynak ve Kapsamı
- Ve Kapsamı