1. Ünite · Tefsir İlmi ve Tarihi
Tefsir İlminin Temel Kavramları
- vahiy
- Mushaf
- tefsir
- müfessir
- tevil
- tercüme
- meal
Tefsir, tevil, tercüme ve meal ne demektir?
Tefsir, sözlükte açıklamak demektir; tefsir ilmi ise Kur’an ayetlerinin anlamlarını Arap dilinin ve nüzul ortamının özelliklerini dikkate alarak açıklayan ilimdir. Tefsir yapan âlime müfessir denir. Tevil, sözlükte bir şeyi aslına döndürmek demektir; lafzın muhtemel manalarından birini, ayeti bağlamından koparmadan kitap ve sünnete uygun biçimde tercih etmektir. Tefsir tek anlamı açıkladığı için kesinlik bildirir, tevil ise kesinlik bildirmez. Âlimler Kur’an’ın kelimesi kelimesine tercümesinin yapılamayacağında büyük oranda birleşir; bu yüzden yaklaşık anlamı veren meal kavramı tercih edilir ve meal Kur’an’ın kendisi sayılmaz. Vahiy, Yüce Yaratıcının seçtiği peygambere emir ve yasaklarını aktarmasıdır. Hz. Peygamber inen ayetleri vahiy kâtiplerine yazdırmış, Kur’an Hz. Ebu Bekir Dönemi’nde Zeyd bin Sabit’in sorumluluğunda derlenmiş, Hz. Osman Dönemi’nde çoğaltılan nüshalar İslam merkezlerine gönderilmiştir.
Tefsir İlminin Temel Kavramları: konu özeti
Bu konuda Kur’an’ın vahiy yoluyla inişini, yazıya geçirilip Mushaf hâline getirilmesini ve Kur’an’ı anlama çalışmalarında kullanılan tefsir, tevil, tercüme ve meal kavramlarını öğreniyorsun.
- Vahiy: Sözlükte gizli konuşma, ilham etme, ima ve işaret etme demektir; terim olarak Yüce Yaratıcının seçtiği peygambere emir ve yasaklarını hızlıca ve çoğu zaman gizlice aktarmasıdır. Şûra suresinin 51. ayeti bu konuşmanın vahiy ile, perde arkasından ya da bir elçi göndermekle olduğunu bildirir.
- Kayıt ve Mushaf: Hz. Peygamber inen ayetleri vahiy kâtiplerine yazdırır, ezberlenmesini isterdi. Hz. Ebu Bekir Dönemi’nde Zeyd bin Sabit’in sorumluluğunda Kur’an bir yılda derlendi; Hz. Osman Dönemi’nde çoğaltılan nüshalar İslam merkezlerine gönderildi.
- Nokta ve hareke: Yanlış okumaları önlemek için Ebülesved Düeli ve öğrencileri noktaları ekledi; hicri ikinci asrın sonlarına doğru Halil bin Ahmed hareke işaretlerini geliştirdi.
- Tefsir: Sözlükte açıklamak, kapalı bir şeyi açmak demektir. Tefsir ilmi ayetlerin anlamlarını Arap dilinin ve nüzul ortamının özelliklerini dikkate alarak Kur’an ve sünnet çerçevesinde açıklar; bu işi yapan âlime müfessir denir.
- Tevil: Bir şeyi aslına döndürmek demektir; lafzın muhtemel manalarından birini, ayeti bağlamından koparmadan kitap ve sünnete uygun biçimde tercih etmektir. Âlimlerin çoğuna göre kuvvetli delil yoksa zahirî mana bırakılmaz.
- Tercüme ve meal: Âlimler Kur’an’ın kelimesi kelimesine (lafzî) tercümesinin yapılamayacağında büyük oranda birleşir; bu yüzden yaklaşık anlamı veren “meal” kavramı tercih edilir ve meal Kur’an’ın kendisi sayılmaz.
Unutma: Tefsir tek anlamı açıkladığı için kesinlik bildirir, tevil ise muhtemel manalardan birini tercih ettiği için kesinlik bildirmez.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Vahyin sözlük ve terim anlamını yaz; Şûra suresi 51. ayetteki üç yolu (vahiy, perde arkası, elçi) sırala.
- Kur’an’ın korunma aşamalarını sırala: vahiy kâtipleri, Hz. Ebu Bekir döneminde derleme, Hz. Osman döneminde çoğaltma, nokta ve hareke.
- Tefsir, tevil, tercüme ve meal kavramlarını birer cümleyle tanımla ve farklarını küçük bir tabloda göster.
Günlük hayattan: Sevdiğin bir şiiri başka dilde konuşan bir arkadaşına anlatırken kelimeleri tek tek çevirmek yetmez, anlamı yaklaşık olarak aktarırsın. Kur’an mealleri de böyle yaklaşık bir anlam verir; bu yüzden farklı meallerde farklı ifadeler görürsün.
Sık yapılan hata: Meali Kur’an’ın kendisi saymak doğru değil, meal hazırlayan kişinin muhtemel anlamlar arasından tercih ettiği yaklaşık bir karşılıktır.
Derinleş
Kitapta verilen Müminun suresinin 1-2. ayetlerine ait üç meali (Yazır, Çantay, Kur’an Yolu) yan yana yaz. “Felah” ve “huşu” kelimelerinin her mealde nasıl karşılandığını işaretle ve farkların sebebini kitaptaki açıklamalarla ilişkilendir. Düşün: Mealler arasındaki farklar Kur’an’ı anlamayı zorlaştırır mı, yoksa ayetlerdeki anlam zenginliğini mi gösterir?
Bu konuda neler var?
- 1. Ünite
- Tefsir İlmi