3. Ünite · Yahudilik ve Hristiyanlık
Hristiyanlığın Tarihçesi
- Hz. İsa
- havariler
- Pavlus
- Gentile Hristiyanlığı
- misyonerlik
- konsil
- İznik Konsili
- Martin Luther
Hristiyanlık nasıl ortaya çıkmış ve gelişmiştir?
Hristiyanlık, Helenist kültürden etkilenen ve birçok mezhebe ayrılan Yahudilik ortamında doğmuş, “Mesihçi” anlamına gelen bir dindir. Hristiyanlık adı Grekçe Christos’tan gelir ve ilk kez Antakya’da verilmiştir; İslam literatüründe Nasraniyye, Mesihiyye ve İseviyye adları kullanılır. Hz. İsa’nın (as) MÖ 5 veya 4 yılında doğduğu söylenir. Hz. İsa’dan (as) sonra Havariler Dönemi’nde Musa şeriatine uymayı öğütleyen Yahudi-Hristiyanlığı ile Pavlus’un öncülüğündeki Gentile Hristiyanlığı ayrılmıştır; bugünkü tüm Hristiyan mezhepleri Gentile Hristiyanlığının devamıdır. Tarsuslu Pavlus, Musa şeriatinin esnetilmesinde ve tanrısal İsa düşüncesinde önemli rol oynamıştır. Milan Fermanı (313) ile Hristiyanlara yönelik takibat sona ermiş, İznik Konsili (325) İsa’nın tanrılığını savunan Athanasius’un görüşünü kabul etmiştir. I. Theodosius Hristiyanlığı Roma’nın resmî dini ilan etmiştir. 1054’te Katolik-Ortodoks ayrılığı yaşanmış, Martin Luther ise reform hareketlerine öncülük etmiştir.
Hristiyanlığın Tarihçesi: konu özeti
Bu konuda Hristiyanlığın doğduğu ortamı, Hz. İsa’dan (as) sonra nasıl ikiye ayrıldığını ve Roma’dan modern döneme kadar geçirdiği aşamaları öğreniyorsun.
- Doğduğu zemin: Hristiyanlık, Helenist kültürden etkilenen ve birçok mezhebe ayrılan Yahudilik ortamında doğdu; Grek, Roma ve pagan kültürleri de teslis gibi doktrinlerin şekillenmesinde etkili oldu.
- Kavram: Hristiyanlık, Grekçe Christos’tan gelir ve “Mesihçi” demektir; bu ad ilk kez Antakya’da verilmiştir. İslam literatüründe Nasraniyye, Mesihiyye ve İseviyye denir.
- Hz. İsa (as): MÖ 5 veya 4 yılında doğduğu söylenir. Kitaba göre Hristiyanların referans aldığı İsa, Musa şeriatine sadık tarihsel İsa’dan çok tanrısal özellikler verilen “İnancın İsa’sı”dır.
- Havariler Dönemi: Musa şeriatine uymayı öğütleyen Yahudi-Hristiyanlığı ile Pavlus’un öncülüğündeki Gentile Hristiyanlığı ayrıldı. Bugünkü tüm Hristiyan mezhepleri Gentile Hristiyanlığının devamıdır.
- Pavlus: Tarsuslu Pavlus Musa şeriatinin esnetilmesinde ve tanrısal İsa düşüncesinde önemli rol oynadı; paganlar arasında en önemli misyonerdir.
- Roma Dönemi: Milan Fermanı (313) ile takibat sona erdi; İznik Konsili (325) Athanasius’un görüşünü kabul etti; I. Theodosius Hristiyanlığı Roma’nın resmî dini ilan etti.
- Orta Çağ ve sonrası: İkon kırıcılığı, 1054’te Katolik-Ortodoks ayrılığı, Haçlı Seferleri yaşandı. Martin Luther (ö. 1546) reform hareketlerine öncülük etti.
Unutma: Arius İsa’nın Tanrı olmadığını savundu; İznik Konsili’nde kabul edilen görüş ise İsa’nın tanrılığını savunan Athanasius’unkiydi.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Hristiyanlığın doğduğu ortamı etkileyen kültürleri yaz: Helenist Yahudilik, Grek, Roma ve pagan kültürleri.
- Yahudi-Hristiyanlığı ile Gentile Hristiyanlığını Musa şeriatine bakışları bakımından karşılaştır.
- Milan Fermanı, İznik Konsili, 1054 ayrılığı ve Luther’in reformunu bir zaman çizelgesine yerleştir.
Günlük hayattan: Mersin’deki Tarsus’ta ziyaret edilen Aziz Pavlus Kuyusu, kitapta anlatılan ve Hristiyanlığı paganlar arasında yayan Pavlus’un memleketini hatırlatır.
Sık yapılan hata: Bugünkü Hristiyan mezhepleri Yahudi-Hristiyanlığının devamıdır değil, kitaba göre hepsi Pavlus’un öncülük ettiği Gentile Hristiyanlığının devamıdır; Yahudi-Hristiyanlığı tarihte yok olmuştur.
İpucu: Arius ve Athanasius’u karıştırmamak için İznik Konsili’nde kabul edilen görüşü (İsa’nın tanrılığı) Athanasius adıyla birlikte not et. Konsil kavramını da kitaptaki tanımıyla yaz. 1054 ayrılığını da Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birbirini aforoz etmesi olarak hatırla.
Derinleş
Pavlus’un I. Korintoslulara Mektup 9/19-22’deki “Yahudileri kazanayım diye Yahudilerle Yahudi oldum…” sözlerini oku. Bu sözlerin anlattığı misyonerlik stratejisini kitaptaki Gentile Hristiyanlığı bilgisiyle ilişkilendiren kısa bir yazı yaz. Yazında Pavlus’un domuz eti, sünnet ve Şabat konusundaki tutumuna da değin. Sence bu strateji Hristiyanlığın yayılmasını nasıl etkilemiştir?
Bu konuda neler var?
- 2. Hrıstıyanlık