7. Ünite · İslam Kültür ve Medeniyetinin Bugünü ve Geleceği
İslam Kültür ve Medeniyeti Üzerine Yapılan Araştırmalar
- medeniyet tarihi
- Medeniyyet-i İslamîyye
- şarkiyat
- oryantalizm
- müsteşrik
- İSAM
- İslam İşbirliği Teşkilatı
İslam kültür ve medeniyeti üzerine hangi araştırmalar yapılmıştır?
İslam kültür ve medeniyeti üzerine yapılan araştırmalar, Müslümanların ve Batılı araştırmacıların İslam toplumlarının birikimini tespit etmek için yürüttüğü bireysel ve kurumsal çalışmalardır. İslam medeniyeti tarihi, Hz. Peygamber’den bu yana Müslüman olan bütün toplulukların ortaklaşa meydana getirdiği medeniyetin tarihidir. Osmanlı’da ve İslam dünyasında bu alanda yayımlanan ilk eser Şemseddin Sami’nin Medeniyyet-i İslamîyye kitabıdır; Osman Turan, Nurettin Topçu, Sezai Karakoç ve Cemil Meriç de eser vermiştir. Üniversitelerde enstitüler ve araştırma merkezleri kurulmuş, İSAM Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’ni hazırlamıştır. Batılı araştırmacıların Doğu ülkelerinin din, dil, tarih ve kültürü üzerine yaptığı araştırmalara şarkiyat ya da oryantalizm, araştırmacısına müsteşrik denir. Avrupa’da İslam araştırmaları XII. yüzyılda başlamıştır. Şarkiyatçıların eserleri tek tip değildir; ön yargılı eserlerin yanında bilimsel metoda bağlı kalanlar da vardır.
İslam Kültür ve Medeniyeti Üzerine Yapılan Araştırmalar: konu özeti
Bu konu, İslam kültür ve medeniyeti üzerine Müslümanların ve Batılı araştırmacıların yaptığı çalışmaları ve medeniyeti yeniden canlandırmayı amaçlayan düşünce akımlarını anlatır.
- Tanım: İslam medeniyeti tarihi, Hz. Peygamber’den bu yana Müslüman olan bütün toplulukların ortaklaşa meydana getirdiği medeniyetin tarihidir. Araştırmaların amacı birikimi tespit etmek ve medeniyeti yeniden ihya etmektir.
- İlk eser: Osmanlı’da ve İslam dünyasında İslam medeniyeti hakkında yayımlanan ilk eser Şemseddin Sami’nin Medeniyyet-i İslamîyye kitabıdır. Osman Turan, Nurettin Topçu, Sezai Karakoç ve Cemil Meriç de bu alanda eser vermiştir.
- Kurumlar: Üniversitelerde enstitüler ve araştırma merkezleri kurulmuştur. İSAM, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’ni hazırlamıştır.
- Şarkiyat: Batılı araştırmacıların Doğu ülkelerinin din, dil, tarih ve kültürü üzerine yaptığı araştırmalardır; oryantalizm de denir, araştırmacısına müsteşrik denir. Avrupa’da İslam araştırmaları XII. yüzyılda başlamış, Kur’an ilk kez bu yüzyılda Latinceye çevrilmiştir.
- Değerlendirme: Şarkiyatçıların eserlerinde sıklıkla ön yargılı yorumlar ve yanlış bilgiler görülür; ancak bilimsel metotlardan ayrılmayan eserler de azımsanmayacak sayıdadır. El yazmaları kataloglanmış, önemli eserlerin tıpkıbasımları yapılmıştır.
- Düşünce akımları: Cemalettin Afgani ve Muhammed Abduh modernist düşünceleriyle; Muhammed İkbal, Mehmet Âkif Ersoy, Necip Fazıl ve Aliya İzzetbegoviç gibi isimler düşünce öncüleri olarak etkili olmuştur.
- Dayanışma: Müslümanlar sosyal ve ekonomik kurumlar oluşturmuş, İslam İşbirliği Teşkilatı gibi uluslararası örgütler kurmuştur.
Unutma: Kitaba göre şarkiyatçıların eserleri tek tip değildir; ön yargılı eserlerin yanında bilimsel metoda bağlı kalan eserler de vardır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- İslam medeniyeti araştırmalarının amacını öğren: birikimi tespit etmek ve medeniyeti yeniden ihya etmek.
- Araştırma yapanları üç grupta topla: Müslüman yazarlar, kurum ve kuruluşlar, şarkiyatçılar.
- Şarkiyatçıların çalışmalarını iki yönüyle değerlendir: ön yargılı eserler ve el yazmalarını kataloglayan bilimsel çalışmalar.
Günlük hayattan: Bir ödev için Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’ne baktığında, kitapta anlatılan İSAM’ın çalışmalarından yararlanmış olursun.
Sık yapılan hata: Avrupa’da İslam araştırmaları XIX. yüzyılda değil, XII. yüzyılda başlamıştır; Kur’an ilk kez o yüzyılda Latinceye çevrilmiştir.
İpucu: Kitaptaki iki eser listesini ayrı tut. Birinci listede Müslüman araştırmacılar (Şemseddin Sami, Osman Turan, Cemil Meriç), ikinci listede Türkçeye çevrilmiş şarkiyatçı eserleri (Gibb, Goldziher, Nöldeke) vardır. Karıştırmamak için yazarın kimliğine dikkat et.
Derinleş
Kitaptaki Edward Said alıntısında oryantalizmin Doğu’ya hâkim olmak için Batı’nın bulduğu bir yol olarak tanımlandığını oku. Bunu, şarkiyatçıların el yazmalarını kataloglayıp tıpkıbasımlarını yaptığı bilgisiyle karşılaştıran kısa bir yazı yaz. Sence bir araştırmacının ön yargısı eserinin değerini nasıl etkiler? Yazında kitaptaki iki eser listesinden birer örnek kullan.
Bu konuda neler var?
- 7. Ünite