İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

4. Ünite · Kelam İlmi ve Güncel Meseleler

Deizm, Politeizm ve Agnostisizm

  • deizm
  • politeizm
  • agnostisizm
  • şirk
  • tevhit
  • nübüvvet
  • vahiy

Deizm, politeizm ve agnostisizm arasındaki fark nedir?

Deizm, politeizm ve agnostisizm, Yeni İlm-i Kelam’ın değerlendirdiği, Tanrı inancı konusunda İslam’dan ayrılan akımlardır. Deizm, Tanrı’nın varlığını ve âlemin ilk sebebi olduğunu kabul eden, ancak nübüvveti ve vahyi reddeden felsefi ekoldür; deistlere göre Tanrı âlemi yaratmış ama ona müdahale etmez. İslam’a göre ise Allah her an yaratma hâlindedir, dualara icabet eder ve vahiyle insan hayatına müdahale eder. Politeizm, birden çok tanrının varlığını kabul eden inançtır; Babil, Asur, Eski Yunan, Eski Mısır ve Cahiliye Arapları buna örnektir. İslam’da Allah’a ortak koşmak şirk, ortak koşan müşriktir; ilk inanç tevhittir, çok tanrıcılık sonradan ortaya çıkan bir sapmadır. Agnostisizm bilinmezcilik demektir ve Tanrı hakkında kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunur; Batı’da Thomas Huxley ortaya koymuştur. İslam’a göre iman kesin bilgi ve tasdik ister; şüphe ve kararsızlık imanla bir arada olamaz.

Deizm, Politeizm ve Agnostisizm: konu özeti

Bu konuda Yeni İlm-i Kelam'ın değerlendirdiği inkârcı akımlardan deizm, politeizm ve agnostisizmi, İslam'ın bu akımlara bakışıyla birlikte öğreniyorsun.

  • Deizm: Tanrı'nın varlığını ve âlemin ilk sebebi olduğunu kabul eden, ancak nübüvveti ve vahyi reddeden felsefi ekoldür. Deistlere göre Tanrı âlemi yaratmış ama ona müdahale etmez; kâinat doğa kanunlarıyla kendi kendine işler.
  • İslam'ın bakışı: Allah (cc) sürekli ve her an yaratma hâlindedir; dualara icabet eder, vahiyle insan hayatına müdahale eder. "O, her an yaratma hâlindedir." (Rahman suresi, 29. ayet)
  • Politeizm: Birden çok tanrının varlığını kabul eden inançtır. Babil, Asur, Eski Yunan, Eski Mısır ve Cahiliye Arapları örnektir; tanrılar insan benzeri özelliklerle tasvir edilir (antropomorfizm).
  • İslam'ın bakışı: Allah'a ortak koşmak şirk, ortak koşan müşriktir. Kitaba göre ilk inanç tevhittir, çok tanrıcılık sonradan ortaya çıkan bir sapmadır. "Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz..." (Nisa suresi, 48. ayet)
  • Agnostisizm: Bilinmezcilik demektir; Tanrı hakkında kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunur. Hem teizme hem ateizme karşıdır; Batı'da Thomas Huxley ortaya koymuştur.
  • İslam'ın bakışı: İman kesin bilgi ve tasdik ister; şüphe ve kararsızlık imanla bir arada olamaz. "Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme..." (İsra suresi, 36. ayet)

Unutma: Deizm Tanrı'yı kabul edip vahyi reddeder; agnostisizm ise Tanrı'nın varlığı da yokluğu da bilinemez der.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Bu üç akımı karıştırmamak için her birinin Tanrı hakkında ne dediğini tek cümleyle yaz. Her akımın tanımını ve İslam'ın bakışını ayrı ayrı not et.

  1. Deizm: Tanrı var ama âleme müdahale etmez, vahiy yoktur. Politeizm: Birden çok tanrı vardır. Agnostisizm: Tanrı hakkında kesin bilgi mümkün değildir.
  2. Her akımın karşısına İslam'ın cevabını ve kitaptaki ayeti (Rahman 29, Nisa 48, İsra 36) yaz.
  3. Şirk ve müşrik kavramlarını tanımla, politeizmle ilişkisini açıkla.

Günlük hayattan: "Bir şey yaptım, gerisine karışmam" diyen bir usta ile sürekli bakım yapan bir usta arasındaki fark, deizmin Tanrı anlayışı ile İslam'ın Allah inancı arasındaki farkı anlamana yardım eder.

Sık yapılan hata: Agnostisizmi ateizmle aynı saymak değil, agnostiğin Tanrı'nın yokluğunu da kesin olarak iddia etmediğini bilmek gerekir.

Derinleş

Kitaptaki "Değerlendirelim" etkinliğindeki Bakara suresi, 186. ayeti ("Ben çok yakınım...") oku. Deizmin "yaratan ama ilgilenmeyen Tanrı" düşüncesiyle bu ayeti karşılaştıran kısa bir yazı yaz. Şu soruyu cevapla: Dua ve ibadetin olmadığı bir din anlayışında insan neyi kaybeder? Yazını sınıfta paylaşabilirsin.

Bu konuda neler var?

  • Değerlendirelim
  • Dikkat Edelim
  • Araştıralım