7. Tema · Basit Elektrik Devreleri
Çalışan ve Çalışmayan Devreler (Sorular 25–49)
- kapalı devre
- açık devre
- arıza nedenleri
- anahtar
- duy
- pil yatağı
Bir elektrik devresinde ampul neden yanmaz?
Bir elektrik devresinde ampulün yanması için devrenin kapalı, yani kesintisiz olması gerekir. Kapalı bir devrede kablolar pilin iki kutbuna ve ampule doğru bağlanmıştır. Anahtarın açık olması, pilin bitmesi, kabloların kopuk ya da yanlış bağlanması, ampulün duya tam oturmaması ve ampulün bozuk olması devrenin çalışmamasına neden olur. Anahtar olmadan da devre kurulabilir; ampul yanar ama devre açılıp kapatılamaz. Duy ve pil yatağı olmadan da devre kurulabilir, çünkü duy ve pil yatağı elemanları sabit tutmaya yarar. Pil, kablo ve ampul ise çalışan bir devre için mutlaka gerekir. Devre çizimlerinde pil sayısı enerji kaynağını, ampul sayısı ışık veren elemanı gösterir. Anahtarın kapalı olması devrenin tamamlandığı ve ampulün yandığı anlamına gelir; anahtar kapalıyken ampulün söndüğü düşüncesi yanlıştır.
Çalışan ve Çalışmayan Devreler (Sorular 25–49): konu anlatımı
Bu test bölümünde çocuğunuz devre çizimlerine bakarak ampulün ışık verip vermeyeceğine karar verir ve devrenin neden çalışmadığını açıklar.
- Ampulün yanması için devrenin kapalı (kesintisiz) olması gerekir: kablolar pilin iki kutbuna ve ampule doğru bağlanmalıdır.
- Devrenin çalışmama nedenleri: anahtarın açık olması, pilin bitmesi, kabloların kopuk ya da yanlış bağlanması, ampulün duya tam oturmaması, ampulün bozuk olması.
- Anahtar olmadan da devre kurulabilir; ampul yanar ama devre açılıp kapatılamaz.
- Duy ve pil yatağı olmadan da devre kurulabilir; elemanları sabit tutmaya yarar.
- Pil, kablo ve ampul ise çalışan bir devre için mutlaka gerekir.
- Devrede pil sayısı enerji kaynağını, ampul sayısı ışık veren elemanı gösterir; çizimleri sayarak tanımak gerekir.
Unutma: “Anahtar kapalı” devre tamam demektir ve ampul yanar; çocuklar bu ifadeyi sık sık tersine anlar.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Bir oyun kurun: siz bir devreyi sözle anlatın (“pil var, kablo kopuk”), çocuğunuz “yanar” ya da “yanmaz” desin ve nedenini söylesin.
- Çalışmayan bir el fenerinde arızayı birlikte arayın: pil ters mi, bitmiş mi, ampul gevşek mi?
- Kâğıda iki devre çizin, birinde kabloyu açık bırakın; çocuğunuz farkı bulsun.
- Bir el fenerinde pili ters takıp çıkararak deneyin ve sonucu birlikte gözlemleyin; pilin doğru yerleştirilmesinin önemini konuşun.
Bir adım ileri
Arda'nın elinde yalnız pil, kablo ve ampul var. Çocuğunuz bu malzemelerle kurulacak devre hakkında doğru bir cümle ve yanlış bir cümle yazsın.
Sorular ve konu testi
Bu konunun soru bankasında 20 soru var. Cevaplı ve açıklamalı sorular, her açılışta değişen konu testleri ve yapay zekâ ile adım adım anlatım Öğrenci ve Aile planında ve bu sınıfın Sınıf paketinde. Konu anlatımları herkese açıktır.