4. Tema · Maddenin Özellikleri
Kütle, Hacim, Hâller ve Hâl Değişimi (Sorular 1–24)
- madde
- kütle
- hacim
- net kütle
- dara
- katı-sıvı-gaz
- erime
- donma
Kütle ve hacim nasıl ölçülür, madde hangi hâllerde bulunur?
Madde, kütlesi ve hacmi olan, boşlukta yer kaplayan her şeydir; ışık, ses ve gölge madde değildir. Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür ve 1 kilogram 1000 gramdır. Kabın kütlesine dara, kap ile içindekinin toplam kütlesine brüt kütle, brüt kütleden dara çıkınca kalan kütleye net kütle denir. Düzgün şekli olmayan bir katının hacmi, dereceli kapta taşırdığı suyla bulunur; 40 mL suya taş atılınca seviye 80 mL olursa taşın hacmi 40 mL'dir. Maddeler katı, sıvı ve gaz hâlinde bulunur. Katıların belirli şekli, sıvıların belirli hacmi vardır; gazlar bulunduğu ortama yayılır ve sıkıştırılabilir. Isı alan katı erir, sıvı buharlaşır; ısı veren sıvı donar. Su doğada üç hâlde de bulunur. Suda yüzme-batma, su geçirmezlik ve mıknatısla çekilme de maddeyi niteleyen özelliklerdir. Net kütle hesaplanırken birimler eşitlenmeli, kilogram önce grama çevrilmelidir.
Kütle, Hacim, Hâller ve Hâl Değişimi (Sorular 1–24): konu anlatımı
Bu test bölümü maddenin ölçülebilen özelliklerini ve hâllerini sorar. Çocuğunuz terazi ve dereceli kap okumayı, maddeleri hâllerine göre tanımayı çalışır.
- Madde, kütlesi ve hacmi olan, boşlukta yer kaplayan her şeydir. Işık, ses ve gölge madde değildir.
- Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür; 1 kilogram 1000 gramdır. Kabın kütlesine dara, kap ile içindekinin toplam kütlesine brüt kütle, brüt kütleden dara çıkınca kalan kütleye net kütle denir.
- Düzgün şekli olmayan katının hacmi, dereceli kapta taşırdığı suyla bulunur (40 mL suya taş atılıp 80 mL olursa taşın hacmi 40 mL'dir).
- Maddeler katı, sıvı ve gaz hâlinde bulunur. Katıların belirli şekli, sıvıların belirli hacmi vardır; gazlar bulunduğu ortama yayılır ve sıkıştırılabilir.
- Isı alan katı erir, sıvı buharlaşır; ısı veren sıvı donar. Su doğada üç hâlde de bulunur.
- Suda yüzme-batma, su geçirmezlik ve mıknatısla çekilme de maddeyi niteleyen özelliklerdir.
Unutma: Net kütle hesaplarında birimleri eşitlemek gerekir: kilogramı önce grama çevirin.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Mutfak tartısıyla boş bir kabı, sonra içine pirinç koyup tartın; dara, brüt ve net kütleyi birlikte hesaplayın.
- Ölçü kabına su koyun, içine bir taş ya da anahtar bırakın; su seviyesindeki artıştan hacmi bulun.
- Buz küpünün erimesini ve kaynayan sudan buhar çıkmasını izleyip hâl değişimlerini adlandırın.
- Bir balonu şişirip ağzını bağlayın; içindeki havanın da yer kapladığını, yani gazların da madde olduğunu birlikte konuşun.
Bir adım ileri
Kavanozun boş hâli 450 g, şekerle dolu hâli 2 kg 500 g ise şekerin kütlesi kaç gramdır? Çocuğunuz işlemi adım adım yazsın.
Sorular ve konu testi
Bu konunun soru bankasında 20 soru var. Cevaplı ve açıklamalı sorular, her açılışta değişen konu testleri ve yapay zekâ ile adım adım anlatım Öğrenci ve Aile planında ve bu sınıfın Sınıf paketinde. Konu anlatımları herkese açıktır.