3. Tema · Çarpma ve Bölme
Bölmede Kalan, İşlem Kontrolü ve Çarpmanın Özellikleri (Sorular 37–72)
- kısa yoldan çarpma
- kısa yoldan bölme
- bölme kontrolü
- kalan
- değişme özelliği
- birleşme özelliği
Bölme işlemi nasıl kontrol edilir ve kalan en çok kaç olabilir?
Bölme işlemi, bölen ile bölüm çarpılıp kalan eklenerek kontrol edilir; sonuç bölüneni vermelidir. Örneğin bölen 14, bölüm 38 ve kalan 9 ise bölünen 541'dir. Kalanın en büyük değeri bölenden bir eksiktir; bu bilgiyle bölünenin alabileceği en büyük değer bulunur. 10, 100 ve 1000 ile kısa yoldan çarpmada sayının sağına sıfır eklenir: 34 x 100 = 3400. Sonu sıfırlı bir sayı 10, 100 ya da 1000'e bölünürken sıfırlar silinir: 62 000 ÷ 10 = 6200. Çarpmanın değişme ve birleşme özelliğine göre çarpanların yeri değişse de sonuç değişmez; (7 x 5) x 13 = 13 x (5 x 7) eşitliği bunu gösterir. Eksik basamaklı çarpma işlemlerinde ve eşitliğin iki tarafını dengeleme sorularında da aynı bilgiler kullanılır. Sıfır ekleme kuralı her çarpmada değil, yalnız 10, 100 ve 1000 ile çarpmada geçerlidir; 25 x 4 gibi işlemler hesaplanarak bulunur.
Bölmede Kalan, İşlem Kontrolü ve Çarpmanın Özellikleri (Sorular 37–72): konu anlatımı
Bu bölümde çocuğunuz 10, 100, 1000 ile kısa yoldan çarpma-bölme yapıyor, bölme işlemini kontrol ediyor ve çarpmanın özelliklerini kullanıyor.
- 10, 100, 1000 ile çarpma: sayının sağına sıfır eklenir (34 x 100 = 3400); sonu sıfırlı sayıyı 10, 100, 1000'e bölmede sıfırlar silinir (62 000 ÷ 10 = 6200).
- Bölme kontrolü: bölen x bölüm + kalan = bölünen. Bölen 14, bölüm 38, kalan 9 ise bölünen 541'dir.
- Kalanın en büyük değeri bölenden bir eksiktir; bu bilgiyle bölünenin alabileceği en büyük değer bulunur.
- Değişme ve birleşme özelliği: (7 x 5) x 13 = 13 x (5 x 7); çarpanların yeri değişse de sonuç değişmez.
- Eksik basamaklı çarpma işlemleri ve eşitliğin iki tarafını dengeleme (18 ÷ ? = 2 x ?).
Unutma: Sıfır ekleme kuralı yalnız 10, 100, 1000 ile çarpmada geçerlidir; 25 x 4 gibi işlemlerde ezberle değil hesapla ilerlemek gerekir.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- 10'luk, 100'lük paketler (kâğıt peçete, mendil) üzerinden "15 paket peçetede kaç tane var?" diye sorun.
- Bir bölme işlemi yaptırın, sonra çarpma ile kontrol ettirin; "doğruladım" demesini isteyin.
- 3 x 4 x 5 işlemini farklı sıralarla yaptırıp sonucun değişmediğini göstermesini isteyin.
- Bozuk paraları 10'arlı gruplar hâlinde dizip toplam kuruşu, sonra lirayı bulun.
- Etkinliğin sonunda çocuğunuza ne yaptığını ve nasıl düşündüğünü kendi cümleleriyle anlattırın; anlatmak öğrendiğini kalıcı kılar.
Bir adım ileri
Çarpımları 36 olan iki doğal sayının toplamının en fazla ve en az kaç olabileceğini bulmasını isteyin.
Sorular ve konu testi
Bu konunun soru bankasında 20 soru var. Cevaplı ve açıklamalı sorular, her açılışta değişen konu testleri ve yapay zekâ ile adım adım anlatım Öğrenci ve Aile planında ve bu sınıfın Sınıf paketinde. Konu anlatımları herkese açıktır.