3. Tema · İnsanlar, Yerler ve Çevreler
Fiziki Harita ve Doğal-Beşerî Unsurlar
- fiziki harita
- renk basamakları
- yükselti
- doğal unsur
- beşerî unsur
- siyasi harita
Fiziki haritada renkler ne anlama gelir?
Fiziki harita, yer şekillerini renklerle gösteren haritadır ve her renk farklı bir yüksekliği anlatır. Haritanın köşesindeki renk basamakları hangi rengin hangi yüksekliği gösterdiğini belirtir. Yeşil ovalar gibi alçak yerleri, sarı ve turuncu daha yüksek yerleri, kahverengi dağlar gibi en yüksek yerleri, mavi ise su alanlarını gösterir; mavi koyulaştıkça su derinleşir. Siyasi harita ise il ve ülke sınırlarını gösterir. Çevredeki unsurlar doğal ve beşerî olarak ikiye ayrılır. Doğal unsurlar insan eliyle yapılmamıştır: dağ, göl, akarsu, şelale, ağaç ve peri bacaları bunlara örnektir. Beşerî unsurlar insan eliyle yapılmıştır: bina, köprü, baraj, yol, hastane, Kız Kulesi ve Harran evleri gibi. Baraj suyla ilgili olduğu için doğal sanılabilir; oysa barajlar insan yapımıdır, yani beşerî unsurdur.
Fiziki Harita ve Doğal-Beşerî Unsurlar: konu anlatımı
Bu bölümde çocuğunuz fiziki haritada renklerin anlamını ve çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları ayırt etmeyi öğreniyor. Sorular, harita renklerinden yükseltiyi okumayı ve bir unsurun doğal mı beşerî mi olduğunu belirlemeyi ölçüyor.
- Fiziki harita yer şekillerini renklerle gösterir. Haritanın köşesindeki renk basamakları hangi rengin hangi yüksekliği gösterdiğini anlatır.
- Yeşil alçak yerleri (ovalar), sarı ve turuncu daha yüksek yerleri, kahverengi en yüksek yerleri (dağlar), mavi su alanlarını gösterir; mavi koyulaştıkça su derinleşir.
- Doğal unsurlar insan eliyle yapılmamıştır: dağ, göl, akarsu, şelale, ağaç, peri bacaları.
- Beşerî unsurlar insan eliyle yapılmıştır: bina, köprü, baraj, yol, hastane, Kız Kulesi, Harran evleri.
- Siyasi harita ise il ve ülke sınırlarını gösterir.
Unutma: Baraj suyla ilgili olduğu için çocuklar onu doğal sanabilir; barajlar insan yapımıdır, yani beşerî unsurdur.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Pencereden ya da yürüyüşte gördüklerinizi "doğal mı, beşerî mi?" diye sınıflandırın. Her biri için "Bunu insan mı yaptı?" diye sorun.
- Bir Türkiye fiziki haritasında (internette ya da atlasta) yüksek bir dağı ve büyük bir ovayı renklerinden bulun.
- Kâğıda basit bir ada çizip yeşilden kahverengiye renk basamaklarıyla boyayın ve köşesine renklerin anlamını yazın.
- Gezdiğiniz yerlerin fotoğraflarını doğal ve beşerî unsur diye iki gruba ayırın.
Bir adım ileri
Çocuğunuz yaşadığı ilde iki doğal ve iki beşerî unsur bulup fotoğraf ya da çizimle bir tanıtım sayfası hazırlayabilir.
Sorular ve konu testi
Bu konunun soru bankasında 20 soru var. Cevaplı ve açıklamalı sorular, her açılışta değişen konu testleri ve yapay zekâ ile adım adım anlatım Öğrenci ve Aile planında ve bu sınıfın Sınıf paketinde. Konu anlatımları herkese açıktır.