3. Tema · 5. ve 6. Tema
Kısaltmalar, Yabancı Kelimelerin Türkçe Karşılıkları ve Haber Metni (Sorular 38–65)
- kısaltmalar
- kesme işareti
- yabancı kelimeler
- Türkçe karşılık
- haber başlığı
- sıra sayıları
Kısaltmalar nasıl yazılır ve kısaltmalara ek nasıl getirilir?
Kısaltmalar, büyük harflerle yapıldığında harflerin arasına nokta konmadan yazılır: TBMM, TDK, THY. Kısaltmaya gelen ek kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: TBMM'nin, THY'de. Bu yüzden TDK'ye yazımı doğru, TDK'ya yazımı yanlıştır; çünkü kısaltma te-de-ka diye okunur. Sıra bildiren sayılar nokta ya da ek ile yazılır: 2. ya da 2'nci. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yıl nokta ya da eğik çizgiyle ayrılır; virgül ise eş görevli kelimeleri ayırır. Dile yabancı dillerden giren kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanmak dili korur. Doğa ve çevreyle ilgili metinlerden bilgi çıkarmak, bir görsele uygun haber başlığı seçmek, grafik ve tablo yorumlamak da okuduğunu anlamayı geliştirir. Hikâye cümleleri oluş sırasına konur, kelimeler arasındaki anlam ilişkisi belirlenir ve gerçek anlamlı kelime cümle içinde bulunur.
Kısaltmalar, Yabancı Kelimelerin Türkçe Karşılıkları ve Haber Metni (Sorular 38–65): konu anlatımı
Bu bölümde kısaltmaların yazımı, dilimize yabancı dillerden giren kelimeler ve görsel ile haber metinlerinden bilgi çıkarma öne çıkıyor.
- Kısaltmalar büyük harfle yapılanlarda nokta konmaz: TBMM, TDK, THY. Kısaltmaya gelen ek kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: TBMM'nin, THY'de.
- Dilimize giren yabancı kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanmak dilimizi korur; sorularda yanlış eşleştirilmiş karşılığı bulmak isteniyor.
- Sıra bildiren sayılar nokta ya da "-ıncı/-inci" ekiyle yazılır: 2. ya da 2'nci.
- Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yıl nokta ya da eğik çizgiyle ayrılır; virgül eş görevli kelimeleri ayırır.
- Doğa ve çevreyle ilgili metinlerden bilgi çıkarma, bir görsele uygun haber başlığı seçme, grafik ve tablo yorumlama.
- Hikâye cümlelerini oluş sırasına koyma, gerçek anlamlı kelimeyi bulma ve kelimeler arasındaki anlam ilişkisini belirleme.
Unutma: Kısaltmaya gelen eki seçerken kısaltmayı sesli okutun; "TDK'ye" (te-de-ka-ye) doğru, "TDK'ya" yanlıştır.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Evde gördüğünüz kısaltmaları (TC kimlik kartı, ambalajlardaki kısaltmalar) toplayın ve açılımlarını birlikte bulun.
- "Türkçesi ne?" oyunu: Günlük hayatta kullandığımız yabancı kelimelere (ör. "e-mail") Türkçe karşılık bulun (e-posta).
- Bir doğa fotoğrafı seçin; çocuğunuz bu fotoğraf için bir gazete haberi başlığı uydursun.
- Ailenizin doğum tarihlerini 12.05.2016 biçiminde yazdırın. Ardından ay adının büyük harfle yazıldığı uzun biçimini de (12 Mayıs 2016) yazdırıp iki yazımı karşılaştırın.
Bir adım ileri
Çocuğunuzdan beş kurum kısaltmasını (TBMM, TDK, THY gibi) açılımlarıyla yazıp her birine ek getirerek birer cümle kurmasını isteyin.
Sorular ve konu testi
Bu konunun soru bankasında 20 soru var. Cevaplı ve açıklamalı sorular, her açılışta değişen konu testleri ve yapay zekâ ile adım adım anlatım Öğrenci ve Aile planında ve bu sınıfın Sınıf paketinde. Konu anlatımları herkese açıktır.