11. Modül: Akran Zorbalığını Fark Etme ve Önleme
Çatışma mı, Zorbalık mı?
- akran zorbalığı
- akran çatışması
- incitici davranış
- dışlama
- etiketlememe
Akran çatışması ile akran zorbalığı arasındaki fark nedir?
Akran çatışması genellikle eşit güçteki çocuklar arasında çıkan anlaşmazlıktır; zorbalık riski ise davranış tekrar edip aynı çocuğu hedef aldığında doğar. Okul öncesi dönemde çocuklar arasında oyuncak paylaşma, sıra bekleme ya da oyun kuralları yüzünden anlaşmazlık yaşanması doğaldır; aynı kamyonu isteyen iki çocuğun sonunda sırayla oynamayı kabul etmesi akran çatışmasına örnektir. İncitici akran davranışı itme, vurma, alay etme, dışlama ve tehdit etme gibi fiziksel, sözel ya da sosyal incitmedir. Zorbalık riski taşıyan durumda davranış tekrar eder, aynı çocuk hedef alınır, güç dengesizliği vardır ve çocuk kendini korumakta zorlanır. Her gün aynı arkadaşına “Sen bizimle oynayamazsın” diyen ve diğer çocukları da o arkadaşla oynamamaya çağıran bir çocuk dikkatle ele alınması gereken bir durumdur. Çatışma ile zorbalık ayrımı çocukları etiketlemek için değil, doğru desteği belirlemek için yapılır. Çocuk tekrar eden biçimde incindiğini anlatıyorsa ya da okula gitmek istemiyorsa durum küçümsenmez ve öğretmenle konuşulur.
Çatışma mı, Zorbalık mı?: etkinlik
Okul öncesi dönemde çocuklar arasında oyuncak paylaşma, sıra bekleme ya da oyun kuralları yüzünden anlaşmazlık yaşanması doğaldır. Her tartışma zorbalık değildir; ama bazı davranışlar daha dikkatli izlenmelidir.
- Akran çatışması: Genellikle eşit güçteki çocuklar arasında, isteklerin çakışmasıyla ortaya çıkan anlaşmazlıktır; örneğin aynı kamyonu isteyen iki çocuk sonunda sırayla oynamayı kabul eder.
- İncitici akran davranışı: İtme, vurma, alay etme, dışlama, eşyasını izinsiz alma, tehdit etme gibi fiziksel, sözel ya da sosyal incitmedir.
- Zorbalık riski taşıyan durum: Davranış tekrar ediyor, aynı çocuk hedef alınıyor, güç dengesizliği var ve çocuk kendini korumakta zorlanıyorsa ortaya çıkar.
- Her gün aynı arkadaşına "Sen bizimle oynayamazsın" diyen ve diğerlerini de onunla oynamamaya çağıran bir çocuk dikkatle ele alınması gereken bir durumdur.
- Bu ayrım çocukları "zorba" ya da "mağdur" diye etiketlemek için değil, doğru desteği belirlemek için yapılır.
Unutma: Çocuğunuz tekrar eden biçimde incindiğini anlatıyorsa, korkuyorsa ya da okula gitmek istemiyorsa durumu küçümsemeyin ve öğretmenle konuşun.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Çocuğunuz bir arkadaşıyla yaşadığı sorunu anlattığında önce sakin kalın ve dinleyin: "Bana anlattığın için teşekkür ederim."
- Olayın tek seferlik mi, tekrar eden bir durum mu olduğunu anlamaya çalışın.
- Çatışma durumlarında çocuğunuza sıra bekleme ve isteme cümlelerini öğretin: "Ben de oynamak istiyorum", "Sırayla oynayabilir miyiz?"
Bir adım ileri
Oyuncaklarla birkaç durum canlandırın (aynı oyuncağı isteme, oyuna almama, resme gülme) ve çocuğunuza hangisinin herkesin başına gelebilecek bir anlaşmazlık, hangisinin incitici olduğunu sorun.
