2. Modül: Akran Nezaketi
Akran Nezaketi, Kabul ve Paylaşma
- akran nezaketi
- akran kabulü
- paylaşma
- sıra bekleme
- kapsayıcı arkadaşlık
Okul öncesinde akran nezaketi ve akran kabulü nedir?
Akran nezaketi, çocuğun arkadaşına incitmeyen ve saygılı bir dil kullanmasıdır; “Ben de alabilir miyim?”, “Teşekkür ederim” ve “Yardım ister misin?” bu dilin örnekleridir. Akran kabulü, çocuğun arkadaşını oyuna dâhil edebilmesidir: “Gel, birlikte yapalım.” Kapsayıcı arkadaşlık ise çocuğun yalnız en yakın arkadaşıyla değil, farklı özellikte ve gelişim hızındaki çocuklarla da olumlu ilişki kurabilmesidir. Okul öncesi dönemde çocuklar arkadaşlık kurmayı, paylaşmayı, sıra beklemeyi ve oyuna katılmayı öğrenme sürecindedir. “Bunu vermem” gibi sözler çoğu zaman kötü niyeti değil, sosyal becerilerin henüz gelişmekte olduğunu gösterir. Paylaşma kendiliğinden ve hemen gelişmez; çocuk isteme, verme, bekleme ve yeniden deneme davranışlarını zamanla öğrenir. Çocuklar nezaketi en çok evde ve günlük yaşamda duydukları cümleleri model alarak öğrenir. Yetişkinin görevi çocuğu bencil ya da kaba diye etiketlemek değil, daha nazik ve kapsayıcı davranma yollarını göstermektir.
Akran Nezaketi, Kabul ve Paylaşma: etkinlik
Okul öncesi dönemde çocuklar arkadaşlık kurmayı, paylaşmayı, sıra beklemeyi ve oyuna katılmayı öğrenme sürecindedir. "Sen oynama" ya da "Bunu vermem" gibi sözler çoğu zaman kötü niyet değil, sosyal becerilerin henüz gelişmekte olduğunu gösterir.
- Akran nezaketi: Çocuğun arkadaşına incitmeyen, saygılı bir dil kullanmasıdır: "Ben de alabilir miyim?", "Teşekkür ederim", "Yardım ister misin?"
- Akran kabulü: Arkadaşını oyuna dâhil edebilmesidir: "Sen de bizimle oynayabilirsin", "Gel, birlikte yapalım."
- Kapsayıcı arkadaşlık: Yalnız en yakın arkadaşıyla değil, farklı özellikte ve gelişim hızındaki çocuklarla da olumlu ilişki kurabilmesidir.
- Paylaşma kendiliğinden ve hemen gelişmez; çocuk isteme, verme, bekleme ve yeniden deneme davranışlarını zamanla öğrenir.
- Çocuklar nezaketi en çok evde ve günlük yaşamda duydukları cümleleri model alarak öğrenir.
Unutma: Görevimiz çocuğu "bencil" ya da "kaba" diye etiketlemek değil, ona daha nazik ve kapsayıcı davranma yollarını göstermektir.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Evde oyun oynarken "Şimdi sıra sende, sonra sıra bende", "Arkadaşın bitirince sen alabilirsin" gibi cümleleri sık kullanın.
- Çocuğunuza öğretmek istediğiniz üç arkadaşlık cümlesi belirleyin: oyuna katılmak, sıra beklemek ve arkadaşını oyuna çağırmak için.
- Nazik bir söz söylediğinde bunu açıkça fark edin: "Sıranı beklemen çok güzel bir davranıştı."
Bir adım ileri
Oyuncaklarla "oyuna katılmak isteyen arkadaş" durumunu canlandırın; önce zorlanan hâli, sonra nazik cümleyle çözülen hâli oynayın ve çocuğunuz hangi cümleyi kullanmak istediğini seçsin.