4. Modül: Duyguları Anlama ve Destekleme
Duyguyu Küçümsemek Yerine Kabul Etmek
- duyguyu kabul etme
- küçümseme
- sınır koyma
- korku
- öfke
Çocuğun duygusunu küçümsemek yerine kabul etmek nasıl olur?
Duyguyu kabul etmek, çocuğun yaşadığı duyguyu küçümsemek yerine adlandırmak ve çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlamaktır. “Ağlama”, “Korkacak bir şey yok” ya da “Sen artık büyüdün” demek duyguyu ortadan kaldırmaz; çoğu zaman çocuğun duygusunu saklamasına ya da daha yoğun yaşamasına yol açar. “Korkacak bir şey yok” yerine “Karanlık seni korkutmuş olabilir”, “Artık büyüdün, korkma” yerine “Korktuğunda yanında olduğumu bilmeni isterim” denebilir. Oyuncağını paylaşmak istemediği için ağlayan çocuğa “Üzüldüğünü görüyorum. Biraz sakinleşince sırayla oynamayı deneyebiliriz” denir. Duyguyu kabul etmek her davranışa izin vermek değildir: “Oyuncağı vermek istemeyebilirsin ama arkadaşına vurmana izin veremem.” Çocuğun kızgın, üzgün ya da korkmuş olması kabul edilir; vurma, itme, eşya fırlatma gibi zarar veren davranışlara ise sınır konur. Aynı durumda farklı çocuklar farklı duygular yaşayabilir.
Duyguyu Küçümsemek Yerine Kabul Etmek: etkinlik
Çocuğa "Ağlama", "Korkacak bir şey yok" ya da "Sen artık büyüdün" demek duyguyu ortadan kaldırmaz; çoğu zaman çocuğun duygusunu saklamasına ya da daha yoğun yaşamasına yol açar. Duyguyu adlandıran ve kabul eden cümleler ise çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlar.
- "Korkacak bir şey yok" yerine "Karanlık seni korkutmuş olabilir" deyin.
- "Artık büyüdün, korkma" yerine "Korktuğunda yanında olduğumu bilmeni isterim" deyin.
- Oyuncağını paylaşmak istemediği için ağlayan çocuğa: "Üzüldüğünü görüyorum. Biraz sakinleşince sırayla oynamayı deneyebiliriz."
- Duyguyu kabul etmek her davranışa izin vermek değildir: "Oyuncağı vermek istemeyebilirsin ama arkadaşına vurmana izin veremem."
- Aynı durumda farklı çocuklar farklı duygular yaşayabilir; çocuğunuzun ne hissettiğini varsaymak yerine gözlemleyin.
Unutma: Çocuk kızgın, üzgün ya da korkmuş olabilir; bunlar kabul edilir. Ama vurma, itme, eşya fırlatma gibi zarar veren davranışlara her zaman sınır konur.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Kendi sık kullandığınız bir küçümseyen cümleyi bulun ve yerine kullanacağınız destekleyici cümleyi yazın.
- Çocuğunuz korktuğunu söylediğinde önce duygusunu adlandırın, sonra birlikte ne yapabileceğinizi konuşun (gece lambası, sevdiği bir oyuncak gibi).
- Öfke anlarında sakin kalmaya çalışın; önce duyguyu, sonra davranışı konuşun.
Bir adım ileri
Gün sonunda çocuğunuza "Bugün seni zorlayan bir şey oldu mu?" diye sorun; anlatırsa yalnız duygusunu yansıtın, hemen çözüm önermeyin ve ne olduğunu gözlemleyin.