Etkinlik Örnekleri
Çukur mu, Tümsek mi?
- 48–60 ay
- yansıma
- çukur-tümsek
- ayna
- görüntü
Çukur mu, Tümsek mi? etkinliği nasıl yapılır?
“Çukur mu, Tümsek mi?” etkinliği, parlak bir kaşığın çukur iç yüzünde ve tümsek dış yüzünde bir oyuncağın görüntüsünün nasıl değiştiğinin tahmin edilip gözlemlendiği bir fen deneyidir. 48–60 aylık çocuklar için hazırlanan deney yaklaşık 15 dakika sürer. Büyük, temiz, parlak bir metal kaşık ya da çorba kepçesi, kırılmaz küçük bir ayna, küçük bir oyuncak figür, üzerine ok çizilmiş bir kart, kâğıt ve kalem kullanılır. Kaşık incelenir; hangi yüzünün çukur, hangisinin tümsek olduğu konuşulur. Oyuncağın iki yüzde nasıl görüneceği tahmin edilir. Oyuncak önce çukur yüzün önüne tutulur; bazı uzaklıklarda görüntünün ters göründüğü fark edilir. Sonra tümsek yüzün önüne tutulur ve görüntünün küçük göründüğüne bakılır; oyuncak yaklaştırılıp uzaklaştırılarak değişim izlenir. Ok kartı aynada ve kaşığın iki yüzünde denenir; görüntüler büyük, küçük, düz, ters diye adlandırılır. Yüzeyin biçimi değişince görüntü de değişir. Cam ayna yerine kırılmaz ayna kullanılır; görüntü her uzaklıkta ters olmayabilir.
Çukur mu, Tümsek mi?: etkinlik
Yaş grubu: 48–60 ay · Süre: yaklaşık 15 dakika
Çocuğunuz parlak bir kaşığın iç (çukur) ve dış (tümsek) yüzünde bir oyuncağın görüntüsünün nasıl değiştiğini tahmin edip gözlemler. Yüzeyin biçimi değişince görüntünün de değiştiğini fark eder.
Malzemeler: büyük, temiz, parlak metal kaşık (çorba kepçesi de olur), kırılmaz küçük ayna, küçük oyuncak figür, üzerine ok çizilmiş bir kart, kâğıt ve kalem.
- Kaşığı birlikte inceleyin: "Hangi yüzü çukur, hangi yüzü tümsek? Aynaya benziyor mu?"
- "Oyuncak çukur yüzde nasıl görünür, tümsek yüzde nasıl görünür?" diye tahmin alın.
- Oyuncağı önce kaşığın çukur yüzünün önüne tutun; bazı uzaklıklarda görüntünün ters göründüğünü fark ettirin.
- Sonra tümsek yüzün önüne tutun; görüntünün küçük göründüğüne bakın. Oyuncağı yaklaştırıp uzaklaştırarak değişimi izleyin.
- Ok kartını aynada ve kaşığın iki yüzünde deneyin; görüntüleri "büyük / küçük", "düz / ters" diye adlandırın.
Unutma: Cam ayna kullanmayın, kırılmaz ayna tercih edin. Görüntü her uzaklıkta ters olmayabilir; çocuğunuzun gördüğünü olduğu gibi anlatmasına izin verin.
Bu anlatım yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Evde birlikte yapın
- Evde metal kaşık, parlak tencere kapağı ya da kırılmaz aynada görüntünüze birlikte bakın.
- "Yaklaşınca görüntü değişti mi? Uzaklaşınca nasıl göründü? Kaşığın içi ve dışı aynı mı gösterdi?" diye sorun.
- Zorlanırsa yalnız kaşık ve bir oyuncakla, "Küçük mü göründü, farklı mı göründü?" gibi kısa sorularla ilerleyin.
- Görüntüyü anlatmakta zorlanırsa "büyük / küçük", "düz / ters" resimli kartlardan uygun olanı seçmesi yeterlidir.
Bir adım ileri
Farklı büyüklükte oyuncaklarla deneyin; çocuğunuz görüntüleri "büyük-küçük" ve "düz-ters" kartlarıyla eşleştirip hangi yüzde daha farklı göründüğünü açıklasın.