İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

10. Sınıf Coğrafya · Coğrafyanın Doğası

Coğrafi Bakış

  • mekânsal düşünme
  • ölçek
  • insan-çevre etkileşimi
  • mekân okuryazarlığı
  • alüvyal set gölü

Coğrafi bakış nedir ve olayları nasıl inceler?

Coğrafi bakış, olayları mekân üzerinden nerede, neden orada ve nasıl sorularıyla inceleyen bilimsel bir düşünme biçimidir. Olayların dağılışını, nedenlerini ve sonuçlarını yerel, bölgesel ve küresel ölçeklerde birlikte değerlendirir. Bileşenleri mekânsal düşünme, ölçek bilinci, yer ve mekân algısı, insan-çevre etkileşimi ve coğrafi bağlantılardır; bunlar mekân okuryazarlığının temelini oluşturur. Mekân yalnızca fiziksel bir alan değil, ilişkilerin, süreçlerin ve örüntülerin bütünüdür. 1854'te Londra'daki kolera salgınında ölümlerin haritaya işlenmesi hastalığın kaynağının bir su kuyusu olduğunu ortaya koymuştur. Manisa'daki Marmara Gölü, Gediz Nehri'nin alüvyonlarıyla oluşmuş bir alüvyal set gölüdür ve aşırı su kullanımı, kuraklık ve yanlış arazi kullanımı yüzünden kurumuştur. Gölün kuruması tarım, balıkçılık ve kuş göç yollarını da etkiler. Coğrafi bir olay tek bir nedenle değil, doğal ve beşerî etkenler birlikte düşünülerek yorumlanır.

Coğrafi Bakış: konu anlatımı ve özeti

Coğrafi bakış, olayları mekân üzerinden "Nerede? Neden orada? Nasıl?" sorularıyla inceleyen bilimsel bir düşünme biçimidir. Bu konu, bu bakış açısının bileşenlerini ve gerçek bir çevre sorununu çözümlemede nasıl kullanıldığını gösteriyor.

  • Coğrafi bakış; olayların dağılışını, nedenlerini ve sonuçlarını yerel, bölgesel ve küresel ölçeklerde birlikte değerlendirir.
  • Bileşenleri: mekânsal düşünme, ölçek bilinci, yer ve mekân algısı, insan-çevre etkileşimi ve coğrafi bağlantılar. Bunlar mekân okuryazarlığının temelidir.
  • Mekân yalnızca fiziksel bir alan değil; ilişkilerin, süreçlerin ve örüntülerin bütünüdür. İnsan-mekân-zaman ilişkisi her coğrafi olayın merkezindedir.
  • Tarihî bir örnek: 1854'te Londra'daki kolera salgınında ölümlerin haritaya işlenmesi, hastalığın kaynağının bir su kuyusu olduğunu ortaya koymuş ve salgının yayılması durdurulmuştur.
  • Güncel bir örnek: Manisa'daki Marmara Gölü, Gediz Nehri'nin taşıdığı alüvyonların önünü kapatmasıyla oluşmuş bir alüvyal set gölüdür. Aşırı su kullanımı, kuraklık ve yanlış arazi kullanımı gölün kurumasına yol açmıştır.
  • Gölün kuruması; tarım, balıkçılık, kuş göç yolları ve yerel iklim üzerinde zincirleme etkiler doğurur. Bu tür sorunlar coğrafi bakışla neden-sonuç zinciri kurularak çözümlenir.
    Marmara Gölü örneğinde neden-sonuç zinciri: aşırı su kullanımı, kuraklık ve yanlış arazi kullanımı gölü kurutur; bu da tarımı, balıkçılığı, kuş göç yollarını ve yerel iklimi etkiler.
    Marmara Gölü örneğinde neden-sonuç zinciri: aşırı su kullanımı, kuraklık ve yanlış arazi kullanımı gölü kurutur; bu da tarımı, balıkçılığı, kuş göç yollarını ve yerel iklimi etkiler.

Unutma: Coğrafi bir olayı yorumlarken tek bir nedene takılma; doğal ve beşerî etkenleri ve farklı ölçekleri birlikte düşün.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Coğrafi bakışı bir olaya üç soru sorarak çalıştırabilirsin:

  1. Nerede? Olay haritada hangi noktada ya da alanda görülüyor?
  2. Neden orada? O yerin hangi doğal (iklim, yer şekli, su) ve beşerî (nüfus, ekonomi, ulaşım) özellikleri olayı oraya çekiyor?
  3. Nasıl etkiliyor? Olay yakın çevreyi, bölgeyi ve dünyayı nasıl etkiliyor; zamanla nasıl değişiyor?

Günlük hayattan: Okulun önündeki trafik sıkışıklığını düşün. Sabah 08.00'de (zaman) okul kapısında (yer) yoğunlaşıyor, çünkü servisler ve veliler aynı anda geliyor (neden). Bu basit gözlem bile coğrafi bakışın üç sorusunu içerir.

Sık yapılan hata: Bir olayı tek nedene bağlamak. Doğrusu: Bir gölün kuruması yalnızca kuraklıkla açıklanmaz; sulama, nüfus ve arazi kullanımı gibi beşerî nedenler de zincire katılır.

Derinleş

Yaşadığın yerde gözlemlediğin bir sorunu seç (ör. bir derenin kirlenmesi, bir parkın azalan kullanımı, sık su kesintisi). Sorunu "Nerede? Neden orada? Nasıl etkiliyor?" sorularıyla bir neden-sonuç zincirine dök ve yerel, bölgesel, küresel ölçekte ayrı ayrı düşün. Zincirin hangi halkasında bir öğrencinin, hangisinde belediyenin karar vermesi gerektiğini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

  • COĞ.10.1.1Örnek olay, olgu ve/veya mekânı coğrafyanın temel kavramları ile ilişkilendirebilme

    • a) Örnek olay, olgu ve/veya mekânın harita üzerindeki konumunu algılar.
    • b) Örnek olay, olgu ve/veya mekânın temel coğrafi koşullarını tanımlar.
    • c) Örnek olay, olgu ve/veya mekânın yakın ve uzak çevresiyle olan ilişkilerini çözümler.
    • ç) Örnek olay, olgu ve/veya mekânın aynı çevrede bulunan diğer olay, olgu veya mekânlar üzerindeki etkisini sorgular.

Bu konuda neler var?

  • Marmara Gölü’nde Yaşanan Kuruma
  • Marmara Gölü’nün Konumu ve Coğrafi Özelliği
  • Marmara Gölü’nün Sağladığı Katkılar
  • Marmara Gölü’nde Yaşanan Değişim

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

  1. Kolay

    1Defne, yeni taşındığı şehirde metro haritasını okuyarak okuluna en kısa yoldan gidebiliyor ve mahallesindeki deprem toplanma alanının yerini biliyor. Bir haberde adı geçen ülkenin dünya üzerindeki konumunu ve komşularını da kolayca gözünde canlandırabiliyor. Defne'nin bu becerileri bütün olarak hangi okuryazarlık türüne örnektir?

    • A) Mekân okuryazarlığı
    • B) Finansal okuryazarlık
    • C) Medya okuryazarlığı
    • D) Sayısal okuryazarlık
    • E) Dijital okuryazarlık
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mekân okuryazarlığı

    Harita okuma, konum belirleme ve farklı ölçeklerde yer algısı mekânsal düşünme ve ölçek bilinci gibi bileşenlere dayanır; bunların bütünü mekân okuryazarlığıdır. Metro haritasının telefonda açılması dijital okuryazarlığı çağrıştırabilir; ancak Defne'nin asıl becerisi araç kullanmak değil, mekânı okuyup yorumlamaktır.

  2. Kolay

    2Bir coğrafya kulübü, ilçedeki bir taş ocağının çevresine etkisini incelemek için çalışma planı hazırlıyor. Planda ocağın haritadaki yeri, tozun ve gürültünün yakın köylerdeki tarıma etkisi, köyler ile ilçe merkezi arasındaki bağlantılar ve sorunun ilçe, il ve ülke düzeyinde ayrı ayrı ele alınması gibi başlıklar yer alıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu plandaki başlıkların temsil ettiği coğrafi bakış bileşenlerinden biri değildir?

    • A) Mekânsal düşünme
    • B) İnsan-çevre etkileşimi
    • C) Coğrafi bağlantılar
    • D) Ölçek bilinci
    • E) Kronolojik sıralama
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Kronolojik sıralama

    Plandaki başlıklar sırasıyla mekânsal düşünme (konum), insan-çevre etkileşimi (tozun tarıma etkisi), coğrafi bağlantılar (köy-ilçe ilişkisi) ve ölçek bilincini (ilçe, il, ülke) yansıtır. Kronolojik sıralama olayları tarih sırasına koymaktır; tarih biliminin temel yaklaşımıdır, coğrafi bakışın bileşenleri arasında sayılmaz.

  3. Kolay

    3Selin mahallesindeki parkı ödevinde yalnızca "3 hektarlık, çevresi duvarla çevrili bir alan" diye tanımlıyor. Mert ise aynı parkı sabah yürüyüş yapan yaşlıların, okul çıkışı gelen çocukların, hafta sonu kurulan pazarın ve parkı çevre sokaklara bağlayan yolların birlikte oluşturduğu, zamanla değişen bir bütün olarak anlatıyor. Mert'in anlatımı coğrafi bakışın mekânı nasıl ele aldığını en iyi hangi ifadeyle yansıtır?

    • A) Sınırları ve büyüklüğüyle tanımlanan bir alan olarak
    • B) İnsanların barındığı yapıların toplamı olarak
    • C) Doğal unsurların kapladığı bir yüzey olarak
    • D) İlişkilerin, süreçlerin ve örüntülerin bütünü olarak
    • E) Haritada koordinatla gösterilen bir nokta olarak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) İlişkilerin, süreçlerin ve örüntülerin bütünü olarak

    Mert parkı insanların etkinlikleri, bağlantılar ve zaman içindeki değişimle birlikte anlatıyor; coğrafi bakış mekânı böyle ilişkiler, süreçler ve örüntüler bütünü olarak ele alır. Sınırları ve büyüklüğüyle tanımlanan alan anlayışı Selin'in yaklaşımıdır ve mekânı yalnızca fiziksel bir yüzeye indirger.

  4. Kolay

    4Bir haber sitesinde, bir ilçede kurulan haftalık pazarın şehir merkezinden çevre yoluna yakın boş bir alana taşındığı yazıyor. Kerem bu olayı coğrafya dersinde incelerken önce pazarın yeni yerini haritada işaretliyor, sonra bu alanın seçilmesindeki etkenleri ve taşınmanın ardından çevre sokaklardaki trafiğin ve esnafın durumunun nasıl değiştiğini araştırıyor. Kerem'in olayı incelerken izlediği yol coğrafi bakışın hangi temel soru dizisiyle örtüşür?

    • A) Nerede? Neden orada? Nasıl?
    • B) Kim? Ne zaman? Kaç tane?
    • C) Ne zaman? Kimin için? Ne kadar?
    • D) Kaç kişi? Hangi sırayla? Kim?
    • E) Ne? Kim tarafından? Hangi yıl?
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Nerede? Neden orada? Nasıl?

    Kerem önce olayın konumunu (Nerede?), sonra yer seçiminin nedenlerini (Neden orada?) ve ardından olayın çevreyi nasıl etkilediğini (Nasıl?) inceliyor; bu, coğrafi bakışın temel soru dizisidir. "Kim? Ne zaman?" türü sorular olayın tarihini ve kişilerini öne çıkarır; mekânla ilişkisini açıklamaz.

  5. Kolay

    5Bir öğrenci, coğrafi bakışın bileşenlerini öğrendikten sonra “Bu bileşenler bir olayı anlamamız ve çözümlememiz için gereken becerinin temelidir.” diyor. Öğrencinin sözünü ettiği beceri aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Mekân okuryazarlığı
    • B) Hızlı okuma
    • C) Yabancı dil becerisi
    • D) Matematiksel işlem becerisi
    • E) Sözlü sunum becerisi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mekân okuryazarlığı

    Coğrafi bakışın bileşenleri, bir olay ya da olguyu anlama ve çözümleme için gereken mekân okuryazarlığının temelini oluşturur.

  6. Kolay

    6Coğrafya öğretmeni, mekânın yalnızca üzerinde durulan bir toprak parçası olmadığını anlatıyor. Coğrafi bakışa göre mekân en doğru biçimde aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

    • A) Sınırları çizilmiş boş bir alan
    • B) Yalnızca yer şekillerinin bulunduğu yüzey
    • C) Sadece insanların yaşadığı yerleşim alanı
    • D) Haritada gösterilen renkli bölgeler
    • E) İlişkiler, süreçler ve örüntüler bütünü
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) İlişkiler, süreçler ve örüntüler bütünü

    Coğrafi bakış mekânı fiziksel bir alanla sınırlamaz; ilişkiler, süreçler ve örüntüler bütünü olarak ele alır. Yalnızca yer şekilleri ya da yerleşim alanı demek mekânın bir parçasını anlatır.

  7. Kolay

    7Aşağıdakilerden hangisi coğrafi bakışın bileşenlerinden biri değildir?

    • A) Tarihî kronoloji bilgisi
    • B) Mekânsal düşünme
    • C) Ölçek bilinci
    • D) İnsan-çevre etkileşimi
    • E) Coğrafi bağlantılar
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Tarihî kronoloji bilgisi

    Coğrafi bakışın bileşenleri mekânsal düşünme, ölçek bilinci, yer ve mekân algısı, insan-çevre etkileşimi ve coğrafi bağlantılardır. Tarihî kronoloji bilgisi mekânı merkeze almaz; tarih biliminin bakışına aittir.

  8. Kolay

    8Aşağıdaki durumlardan hangisi Marmara Gölü’nün yakın çevresindeki insanlara sağladığı ekonomik katkıya örnektir?

    • A) Gölün tepeli pelikanların üreme alanı olması
    • B) Gölün denizden 74 metre yükseklikte bulunması
    • C) Gölün alüvyonların birikmesiyle oluşması
    • D) Göl çevresindeki köylerde ticari balıkçılık yapılması
    • E) Gölün derinliğinin 3-4 metre olması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Göl çevresindeki köylerde ticari balıkçılık yapılması

    Göl çevresinde kayıtlı ticari balıkçılar ve ruhsatlı tekneler bulunur; balıkçılık yöre halkına gelir sağlar. Yükselti, derinlik ve oluşum gölün fiziki özellikleridir.

  9. Kolay

    9Marmara Gölü, 2017 yılında Ulusal Sulak Alan Komitesi tarafından tescil edilmiştir. Gölde 162 kuş türü belirlenmiş ve göl, tepeli pelikanın üreme alanıdır. Bu bilgiler gölün daha çok hangi özelliğini ortaya koyar?

    • A) Ulaşımda önemli bir su yolu olduğunu
    • B) Turizm gelirinin en yüksek olduğu göl olduğunu
    • C) Enerji üretiminin yapıldığı bir baraj gölü olduğunu
    • D) Biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir sulak alan olduğunu
    • E) Tuz üretiminin yapıldığı bir göl olduğunu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Biyolojik çeşitlilik açısından önemli bir sulak alan olduğunu

    Çok sayıda kuş türünün yaşaması ve nesli tehlike altındaki bir türün üreme alanı olması gölün biyolojik çeşitlilik açısından önemini gösterir. Metinde ulaşım ya da enerji üretimiyle ilgili bilgi yoktur.

  10. Kolay

    10Coğrafi bakış, olayları anlamaya çalışırken belirli temel sorular sorar. Aşağıdakilerden hangisi coğrafi bakışın temel soruları arasında yer alır?

    • A) Kim, ne zaman ve kaça?
    • B) Nerede, neden orada ve nasıl?
    • C) Hangi yılda, hangi hükümdar döneminde?
    • D) Kaç kişi, hangi dilde, hangi dinde?
    • E) Ne kadar sürede, hangi hızla?
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Nerede, neden orada ve nasıl?

    Coğrafi bakış dünyayı “nerede, neden orada ve nasıl” sorularıyla anlamaya çalışır. Yıl ve hükümdar soruları daha çok tarih biliminin bakışına aittir.

  11. Kolay

    11Bir öğrenci, mahallesindeki parkta oynayan çocukları, bankta oturan yaşlıları ve parkın yıllar içinde nasıl değiştiğini gözlemliyor. Öğrenci, insanların mekânı kullanma biçimlerinin zamanla değiştiğini fark ediyor. Öğrencinin fark ettiği durum aşağıdaki ilişkilerden hangisiyle açıklanır?

    • A) Yer şekli-iklim ilişkisi
    • B) Akarsu-göl ilişkisi
    • C) İnsan-mekân-zaman ilişkisi
    • D) Toprak-bitki ilişkisi
    • E) Enlem-sıcaklık ilişkisi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) İnsan-mekân-zaman ilişkisi

    Gözlemde insanlar, mekân ve zaman içindeki değişim birlikte ele alınmaktadır; bu insan-mekân-zaman ilişkisidir. Enlem-sıcaklık ilişkisi doğal bir ilişkidir ve gözlemde yer almaz.

  12. Kolay

    12Gediz Nehri’nin taşıdığı alüvyonlar zamanla bir çukur alanın önünü kapatmış ve burada su birikerek bir göl oluşmuştur. Bu göl Manisa’daki Marmara Gölü’dür. Marmara Gölü oluşum özelliğine göre hangi tür göle örnektir?

    • A) Volkanik krater gölü
    • B) Buzul gölü
    • C) Karstik göl
    • D) Alüvyal set gölü
    • E) Tektonik göl
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Alüvyal set gölü

    Akarsuyun taşıdığı alüvyonların bir çanağın önünü kapatmasıyla oluşan göllere alüvyal set gölü denir; Marmara Gölü bu yolla oluşmuştur. Tektonik göller yer kabuğu hareketleriyle oluşan çukurlarda yer alır.

  13. Kolay

    13Keban Barajı enerji üretimi, Konyaaltı Plajı turizm, Varda Köprüsü ise ulaşım için kullanılan mekânsal unsurlardır. Bu örneklerin ortak olarak gösterdiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bütün mekânsal unsurların doğal yollarla oluştuğu
    • B) Coğrafi unsurların zamanla hiç değişmediği
    • C) İnsanların günlük hayatta coğrafi unsurlarla etkileşim içinde olduğu
    • D) Mekânsal unsurların yalnızca tarım için kullanıldığı
    • E) Her mekânın tek bir amaçla kullanılabildiği
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) İnsanların günlük hayatta coğrafi unsurlarla etkileşim içinde olduğu

    Baraj, plaj ve köprü örnekleri insanların enerji, turizm ve ulaşım gibi farklı ihtiyaçlarla coğrafi unsurlarla etkileşimde olduğunu gösterir. Örneklerin hepsi tarımla ilgili değildir.

  14. Kolay

    14Coğrafi bakış, olayları farklı boyutlarda değerlendirmeyi gerektirir. Aşağıdakilerden hangisi bu boyutları doğru biçimde sıralamaktadır?

    • A) Sabah, öğle, akşam
    • B) Geçmiş, şimdi, gelecek
    • C) Yerel, bölgesel, küresel
    • D) Kısa, orta, uzun
    • E) Kuzey, güney, doğu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Yerel, bölgesel, küresel

    Coğrafi bakış olayların dağılışını, nedenlerini ve sonuçlarını yerel, bölgesel ve küresel ölçeklerde değerlendirir. Geçmiş-şimdi-gelecek bir zaman ayrımıdır, ölçek değildir.

  15. Kolay

    151854’te Londra’nın Soho bölgesinde kolera salgını yaşanmış, ölümlerin görüldüğü yerler incelenerek salgının kaynağı belirlenmiş ve önlem alınmıştır. Bu araştırmada salgının kaynağı olarak hangisi tespit edilmiştir?

    • A) Mikroorganizma bulunan bir su kuyusu
    • B) Kirli bir hava akımı
    • C) Limana gelen bir gemi
    • D) Bozulmuş tahıl depoları
    • E) Sokaklardaki çöp yığınları
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mikroorganizma bulunan bir su kuyusu

    Araştırmada içme suyu kuyularındaki mikroorganizmaların salgına yol açtığı ve bulaşmanın belirli bir su kuyusundan olduğu anlaşılmış, kuyunun kullanımı durdurulmuştur.

  16. Kolay

    16Bir ders kitabında Marmara Gölü’nün konumu şöyle tarif ediliyor: “Manisa ili sınırları içinde Salihli, Gölmarmara ve Ahmetli ilçeleri arasında yer alır.” Bu tarif, coğrafi bakışın en çok hangi sorusuna cevap verir?

    • A) Neden orada?
    • B) Nasıl değişti?
    • C) Kimler yararlanıyor?
    • D) Ne kadar su toplar?
    • E) Nerede?
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Nerede?

    İlçelere ve ile göre yer bildiren bir tarif, olgunun konumunu yani “Nerede?” sorusunu cevaplar. “Neden orada?” sorusu ise oluşum nedenini açıklamayı gerektirir.

  17. Kolay

    17Marmara Gölü'nü beslemek için Kumçayı'nın suyunu göle yönlendiren bir kanal açılmıştır. Bu tür kanallara “derivasyon kanalı” denir. Buna göre aşağıdaki uygulamalardan hangisi derivasyona örnektir?

    • A) Bir akarsuyun önüne set yapılıp suyun kendi yatağında biriktirilmesi
    • B) Bir derenin suyunun açılan tünelle komşu vadideki göle aktarılması
    • C) Bir ovadaki tarlaların damla sulama yöntemiyle sulanmaya başlanması
    • D) Bir göl kıyısındaki sazlıkların kuş gözlem alanı olarak korunması
    • E) Bir göldeki su seviyesinin düzenli olarak ölçülüp kayda geçirilmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Bir derenin suyunun açılan tünelle komşu vadideki göle aktarılması

    Derivasyon, suyun yatağından ya da bulunduğu yerden başka bir yöne veya bir kanala saptırılmasıdır. Derenin suyunun tünelle komşu vadideki göle aktarılmasında su kendi yatağından alınıp başka bir yöne yönlendirilir. Set yapılarak biriktirilen su yatağında kalır; damla sulama, sazlıkların korunması ve seviye ölçümü ise bir akarsuyun yönünü değiştirmez.

  18. Kolay

    18Marmara Gölü, 2013 yılı itibarıyla 320 milyon m³ su toplama kapasitesine sahip bir rezervuardır. 2018 yılında gölün hacmi 22,4 milyon m³ olarak ölçülmüştür. Bu verilere göre 2018 yılında gölle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Göl, su toplama kapasitesinin yaklaşık yarısı kadar su tutmaktadır.
    • B) Göldeki su miktarı, su toplama kapasitesinin üzerine çıkmıştır.
    • C) Göl, su toplama kapasitesinin yaklaşık üçte biri kadar su tutmaktadır.
    • D) Göldeki su miktarı, su toplama kapasitesinin onda birinden azdır.
    • E) Göldeki su miktarı, su toplama kapasitesine eşit düzeydedir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Göldeki su miktarı, su toplama kapasitesinin onda birinden azdır.

    22,4 ÷ 320 = 0,07; yani göl 2018'de su toplama kapasitesinin yaklaşık %7'si kadar su tutmaktadır. Bu değer onda birden (%10) azdır. Kapasitenin yarısı 160 milyon m³, üçte biri yaklaşık 107 milyon m³ eder; ölçülen hacim bunların çok altındadır.

  19. Orta

    19Bir gölü besleyen derelerden ve gölün kendisinden sulama için çekilen su miktarı yirmi yıl içinde artmıştır. Bu sürede gölün kıyı çizgisi geriye çekilmiş, kıyı köylerinde balıkçı teknelerinin sayısı azalmış ve bazı aileler geçimlerini hayvancılığa kaydırmıştır. Bu süreç coğrafi bakışın en çok hangi bileşeniyle açıklanır?

    • A) Ölçek bilinci
    • B) Matematik konum
    • C) Kronolojik sıralama
    • D) İnsan-çevre etkileşimi
    • E) Kültürel aktarım
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) İnsan-çevre etkileşimi

    İnsanların su kullanımı gölü küçültmüş, küçülen göl de kıyıdaki insanların geçim biçimini değiştirmiştir; bu karşılıklı etki insan-çevre etkileşimidir. Süreç yirmi yıla yayıldığı için kronolojik sıralama seçilebilir; ancak olayı açıklayan zaman sırası değil, insan ile doğal ortam arasındaki karşılıklı etkidir.

  20. Orta

    20Hidrolog Barış Bey, kuraklığın etkilerini önce bir köydeki kuyuların su seviyesini ölçerek inceliyor. Ardından köyün bulunduğu havzadaki barajların doluluk oranlarını, en son da Akdeniz çevresindeki ülkelerin son otuz yıllık yağış kayıtlarını karşılaştırıyor. Barış Bey'in araştırma yaklaşımı coğrafi bakışın en çok hangi bileşenini yansıtır?

    • A) İnsan-çevre etkileşimi
    • B) Ölçek bilinci
    • C) Kronolojik düşünme
    • D) Kültürel aktarım
    • E) Matematik konum
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Ölçek bilinci

    Barış Bey aynı olayı yerel (köy), bölgesel (havza) ve uluslararası (Akdeniz çevresi) düzeylerde inceliyor; bu, ölçek bilincidir. Kuraklık insanları etkilediği için insan-çevre etkileşimi akla gelebilir; fakat buradaki yaklaşımı belirleyen, olayın farklı ölçeklerde ele alınmasıdır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.