10. Sınıf Fizik · Elektrik

Ohm Yasası

potansiyel fark
elektrik akımı
direnç
ohm
volt
V-I grafiği

Ohm Yasası nedir, nasıl uygulanır?

Ohm Yasası, bir iletkenin uçları arasındaki potansiyel farkın, iletkenden geçen akım ile iletkenin direncinin çarpımına eşit olduğunu söyler: V = I · R. Bu bağıntıdan R = V / I ve I = V / R de yazılabilir. Sıcaklığı sabit tutulan bir iletkende V / I oranı sabittir ve bu sabit oran iletkenin direncidir. V-I grafiği orijinden geçen bir doğrudur ve eğimi direnci verir. Direncin birimi olan ohm (Ω), Georg Simon Ohm'un adından gelir. Örneğin 12 V'luk bir üretece bağlı 4 Ω'luk dirençten 3 A akım geçer; potansiyel fark 24 V'a çıkarılırsa akım 6 A olur. Aynı potansiyel farkta direnç büyüdükçe akım azalır. Islak ciltte vücudun direnci düştüğü için aynı gerilim vücuttan çok daha büyük akım geçirir; elektrikli aletlere ıslak elle dokunmanın tehlikesi buradan gelir. Potansiyel farkı artırmak direnci değiştirmez, yalnızca akımı artırır.

Ohm Yasası: konu anlatımı ve özeti

Bir iletkenden geçen akım, iletkenin uçları arasındaki potansiyel farka ve iletkenin direncine bağlıdır. Ohm Yasası bu üç nicelik arasındaki ilişkiyi tek bir bağıntıyla verir.

Ohm Yasası: V = I · R; buradan R = V / I ve I = V / R yazılabilir.
Sıcaklığı sabit tutulan bir iletkende V / I oranı sabittir; bu sabit oran iletkenin direncidir.
V-I grafiği orijinden geçen bir doğrudur ve eğimi direnci verir.
4 Ω'luk direncin V-I grafiği: orijinden geçen doğru; 12 V'ta 3 A, 24 V'ta 6 A akım geçer, eğim direnci verir
Birimler: volt / amper = ohm (Ω); birim, Georg Simon Ohm'un adından gelir.
Örnek: 12 V'luk bir üretece bağlı 4 Ω'luk dirençten I = 12 / 4 = 3 A akım geçer. Potansiyel fark 24 V'a çıkarılırsa akım 24 / 4 = 6 A olur.
Aynı potansiyel farkta direnç büyüdükçe akım azalır.
Islak ciltte vücudun direnci düşer; aynı gerilim vücuttan çok daha büyük akım geçirir. Elektrikli aletlere ıslak elle dokunmanın tehlikesi buradan gelir.

Unutma: Direnç iletkenin kendi özelliğidir; potansiyel farkı artırmak direnci değiştirmez, yalnızca akımı artırır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Ohm Yasası'nı hatırlamak için üçgen yöntemini kullanabilirsin: Üçgenin üstüne V, altına yan yana I ve R yaz.

Bulmak istediğin niceliği parmağınla kapat.
Kalan ikisi yan yanaysa çarp: V = I · R.
Biri üstte biri alttaysa böl: I = V / R ya da R = V / I.

Örnek: 9 V'luk bir pile 3 Ω'luk bir direnç bağlanırsa I = 9 / 3 = 3 A akım geçer.

Günlük hayattan: Vücudumuz da bir dirence sahiptir. Islak cilt direnci düşürdüğü için aynı gerilimde vücuttan geçen akım artar; bu yüzden banyoda elektrikli aletlerle dikkatli olmak gerekir.

Sık yapılan hata: "Ohm Yasası her cihazda aynen geçerlidir." Doğrusu: Yasa sıcaklığı sabit kalan iletkenler için geçerlidir. Bir akkor lambanın teli ısındıkça direnci artar; bu yüzden onun V-I grafiği düz bir doğru olmaz.

Derinleş

Bir multimetreyle (ya da sanal bir devre benzetimiyle) bir direncin farklı gerilimlerdeki akım değerlerini ölç ve V-I grafiğini çiz. Aynı deneyi bir akkor lamba ya da LED için tekrarla ve grafikleri karşılaştır. Hangi elemanın Ohm Yasası'na uyduğunu, uymayanlarda bunun nedenini araştır ve bulgularını kısa bir raporla sun.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

FİZ.10.3.3Ohm Yasası ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
- a) Elektrik akımı, direnç ve potansiyel fark arasındaki ilişkiyi deney yoluyla keşfederek Ohm Yasası'nın matematiksel modeline ulaşır.
- b) Ohm Yasası'nın matematiksel modeli üzerinden genelleme yapar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir öğrenci, sıcaklığı sabit tutulan bir nikel-krom telin uçlarına farklı potansiyel farklar uygulayıp her seferinde geçen akımı ölçüyor ve sonuçları potansiyel fark-akım grafiğine işliyor. Bu deneyde elde edilecek grafik nasıldır?
- A) Akım eksenine paralel bir doğru
- B) Orijinden geçen eğik bir doğru
- C) Gerilim eksenine paralel bir doğru
- D) Orijinden geçmeyen bir eğri
- E) Orijinden geçen bir parabol
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Orijinden geçen eğik bir doğru
Sıcaklık sabitken V / I oranı, yani direnç değişmez; bu yüzden V-I grafiği orijinden geçen eğik bir doğrudur. Akım eksenine paralel doğru, akım değiştiği hâlde potansiyel farkın hiç değişmediği anlamına gelir; bu, Ohm Yasası'na uymaz.
Kolay
2Bir elektronik kartında 5 Ω'luk bir direnç bulunuyor. Teknisyen ölçüm yaptığında bu dirençten 2 A akım geçtiğini görüyor ve dirence bağlayacağı voltmetrenin ölçüm aralığını seçmek istiyor. Direncin uçları arasındaki potansiyel fark kaç V'tur?
- A) 0,4
- B) 2,5
- C) 3
- D) 7
- E) 10
Cevabı göster
Doğru cevap: E) 10
V = I · R = 2 · 5 = 10 V. Direnci akıma bölen öğrenci 2,5 bulur; Ohm Yasası'nda potansiyel fark, akım ile direncin çarpımıdır.
Kolay
3Bir çocuk oyuncağı sabit potansiyel fark sağlayan bir pille çalışıyor. Oyuncağın devresine yanlışlıkla daha büyük dirençli bir parça takıldığında motorun daha yavaş döndüğü gözleniyor. Ohm Yasası'na göre direnç büyüdüğünde devreden geçen akım nasıl değişir?
- A) Artar.
- B) Değişmez.
- C) Önce artar, sonra azalır.
- D) Azalır.
- E) Önce azalır, sonra artar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Azalır.
I = V / R bağıntısına göre potansiyel fark sabitken direnç büyüdükçe akım azalır; motorun yavaşlaması da bunu gösterir. Pil aynı kaldığı için akımın değişmediği düşünülebilir; ancak pil akımı değil, potansiyel farkı sabit tutar.
Kolay
4Bir öğrenci, Ohm Yasası deneyinin tablosunda her satır için voltmetrede okunan değeri ampermetrede okunan değere bölüyor. Bulduğu sonuçların yanına bir birim yazması gerekiyor. Volt/amper oranı hangi birime eşittir?
- A) Ohm
- B) Watt
- C) Coulomb
- D) Joule
- E) Newton
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ohm
R = V / I olduğundan volt/amper oranı ohm (Ω) birimine eşittir. Watt da volt ve amperle ilgilidir; ancak watt bu iki birimin bölümü değil, çarpımıdır ve gücü verir.
Kolay
5Elektrikli aletlere ıslak elle dokunmanın tehlikeli olduğu söylenir. Ohm Yasası'na göre bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Islak ciltte vücudun direnci artar, akım büyür.
- B) Su, prizin potansiyel farkını azaltır.
- C) Islak ciltte vücudun direnci düşer, aynı gerilimde daha büyük akım geçer.
- D) Islak cilt akımı tamamen engeller.
- E) Su vücudun direncini değiştirmez, yalnız elektriği soğutur.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Islak ciltte vücudun direnci düşer, aynı gerilimde daha büyük akım geçer.
Islak ciltte vücudun direnci düşer; I = V / R'ye göre aynı potansiyel farkta direnç küçülünce vücuttan çok daha büyük akım geçer. Direncin artması akımı küçültürdü, büyütmezdi.
Kolay
6Bir öğrenci grubu, Ohm Yasası'nı keşfetmek için bir iletkenin uçlarına farklı potansiyel farklar uygulayıp akımı ölçecek. V / I oranının sabit çıkması için deney boyunca hangi değişkenin sabit tutulması gerekir?
- A) Uygulanan potansiyel fark
- B) Geçen akım
- C) İletkenin sıcaklığı
- D) Ölçüm süresi
- E) Pilin rengi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İletkenin sıcaklığı
Ohm Yasası'na göre sıcaklığı sabit tutulan bir iletkende V / I oranı sabittir. Potansiyel fark ve akım deneyde değiştirilen ve ölçülen niceliklerdir; sabit tutulmazlar.
Kolay
7Ayşe, 6 V'luk bir pile önce 2 Ω'luk, sonra 3 Ω'luk bir direnç bağlıyor. İki durumda dirençlerden geçen akımlar sırasıyla kaç amperdir?
- A) 2 ve 3
- B) 3 ve 2
- C) 12 ve 18
- D) 3 ve 3
- E) 4 ve 3
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 3 ve 2
I = V / R'den 6 / 2 = 3 A ve 6 / 3 = 2 A bulunur; aynı potansiyel farkta direnç büyüyünce akım azalır. 12 ve 18 değerleri bölme yerine çarpma yapılmasından gelir.
Kolay
8Bir fen deneyinde 9 V'luk bir pilin uçlarına 3 Ω'luk bir direnç bağlanıyor. Sıcaklık sabit kaldığına göre dirençten geçen akım kaç amperdir?
- A) 27
- B) 3
- C) 1/3
- D) 6
- E) 12
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 3
I = V / R = 9 / 3 = 3 A olur. 27 değeri potansiyel fark ile direncin çarpılmasından gelir; çarpım akımı değil potansiyel farkı verir.
Kolay
9Bir telefon şarj devresinin bir bölümünde 5 V'luk potansiyel fark, 10 Ω'luk bir direncin uçlarına uygulanıyor. Dirençten geçen akım kaç amperdir?
- A) 2
- B) 50
- C) 15
- D) 5
- E) 0,5
Cevabı göster
Doğru cevap: E) 0,5
I = V / R = 5 / 10 = 0,5 A olur. 2 değeri, direncin potansiyel farka bölünmesiyle bulunan ters orandır.
Kolay
10Direnç birimi olan ohm (Ω), potansiyel fark, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi deneylerle ortaya koyan bilim insanının adından gelir. Bu bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Enrico Fermi
- B) Cezeri
- C) Georg Simon Ohm
- D) Isaac Newton
- E) James Watt
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Georg Simon Ohm
Ohm birimi, Ohm Yasası'nı ortaya koyan Georg Simon Ohm'un adından gelir. Enrico Fermi nükleer reaktör çalışmalarıyla tanınır.
Kolay
11Direnci 6 Ω olan bir lambadan 2 A akım geçiyor. Lambanın uçları arasındaki potansiyel fark kaç volttur?
- A) 3
- B) 8
- C) 4
- D) 12
- E) 1/3
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 12
V = I · R = 2 · 6 = 12 V olur. 3 değeri, direncin akıma bölünmesiyle bulunan yanlış sonuçtur.
Kolay
12Direnci değişmeyen bir iletkenden geçen akım yarıya iniyor. Bu iletkenin uçları arasındaki potansiyel fark için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yarıya inmiştir.
- B) İki katına çıkmıştır.
- C) Değişmemiştir.
- D) Dört katına çıkmıştır.
- E) Sıfır olmuştur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yarıya inmiştir.
V = I · R'de R sabitken V akımla doğru orantılıdır; akım yarıya indiyse potansiyel fark da yarıya inmiştir. Potansiyel farkın iki katına çıkması ters orantı varsayımından gelir.
Kolay
13Bir öğretmen tahtaya “Ohm Yasası” başlığını yazıp bu yasanın ilişkilendirdiği nicelikleri soruyor. Ohm Yasası hangi üç nicelik arasındaki ilişkiyi verir?
- A) Potansiyel fark, akım ve direnç
- B) Kuvvet, kütle ve ivme
- C) İş, güç ve zaman
- D) Yük, akım ve hız
- E) Enerji, ısı ve sıcaklık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Potansiyel fark, akım ve direnç
Ohm Yasası, V = I · R bağıntısıyla potansiyel fark, akım ve direnci ilişkilendirir. Kuvvet, kütle ve ivme arasındaki ilişki hareket konusuna aittir.
Kolay
14Ohm Yasası V = I · R biçiminde yazılıyor. Bir öğrenci bu bağıntıdan akımı veren eşitliği elde etmek istiyor. Doğru eşitlik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) I = V / R
- B) I = V · R
- C) I = R / V
- D) I = V − R
- E) I = V + R
Cevabı göster
Doğru cevap: A) I = V / R
V = I · R eşitliğinin iki tarafı R'ye bölünürse I = V / R elde edilir. I = R / V, oranın ters yazılmasından kaynaklanan bir hatadır.
Kolay
15Sıcaklığı sabit tutulan bir iletkenin uçlarına uygulanan potansiyel fark artırıldıkça ölçülen akım da aynı oranda artıyor. Bu iletkende potansiyel fark ile akım arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğru orantı
- B) Ters orantı
- C) Akım potansiyel farkın karesiyle orantılı
- D) Akım potansiyel farktan bağımsız
- E) Potansiyel fark arttıkça akım azalır
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğru orantı
Potansiyel fark ile akım aynı oranda arttığına göre doğru orantılıdır; oranları sabittir ve bu sabit direnci verir. Ters orantı, aynı potansiyel farkta direnç ile akım arasındaki ilişkidir.
Kolay
16Fizik öğretmeni 1 ohm'luk direnci tanımlıyor. Aşağıdakilerden hangisi 1 Ω'un doğru tanımıdır?
- A) Üzerinden 1 s'de 1 C yük geçen iletkenin direnci
- B) Uçları arasında 1 V varken üzerinden 1 A akım geçen iletkenin direnci
- C) Uçları arasında 1 V varken 1 J enerji harcayan iletkenin direnci
- D) 1 m uzunluğundaki her iletkenin direnci
- E) Üzerinden 1 A akım geçen her iletkenin direnci
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Uçları arasında 1 V varken üzerinden 1 A akım geçen iletkenin direnci
R = V / I olduğundan 1 Ω = 1 V / 1 A'dir; uçları arasında 1 V varken 1 A geçen iletkenin direnci 1 Ω'dur. 1 s'de 1 C yük geçmesi 1 A'in tanımıdır, direncin değil.
Kolay
17Aynı maddeden yapılmış, boyları eşit iki telden K ince, L kalındır. Sıcaklık sabitken bu teller aynı pile ayrı ayrı bağlanıyor ve her birinden geçen akım ölçülüyor. Tellerden geçen akımlar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) K'den daha büyük akım geçer; çünkü ince telin direnci daha küçüktür.
- B) L'den daha büyük akım geçer; çünkü kalın telin direnci daha küçüktür.
- C) K'den daha büyük akım geçer; çünkü ince telde yükler daha hızlı sürüklenir.
- D) İkisinden de eşit akım geçer; çünkü teller aynı pile bağlanmıştır.
- E) İkisinden de eşit akım geçer; çünkü teller aynı maddeden yapılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) L'den daha büyük akım geçer; çünkü kalın telin direnci daha küçüktür.
Bir iletkenin direnci uzunluğuna, kesit alanına ve yapıldığı maddeye bağlıdır. Madde ve uzunluk aynıyken kesit alanı büyük olan (kalın) telin direnci daha küçüktür. Aynı pile bağlandıklarında potansiyel fark aynıdır; I = V / R bağıntısına göre direnci küçük olan L telinden daha büyük akım geçer. Aynı pile bağlı olmak ya da aynı maddeden yapılmış olmak akımların eşit olması için yetmez; dirençler farklıdır.
Kolay
18Bir öğrenci; bir pil, bir lamba ve ayarlanabilir bir direnç olan reostayı tek bir yol üzerinde art arda bağlayarak devre kuruyor. Öğrenci reostanın sürgüsünü, reostanın direncini büyütecek yönde kaydırıyor; pilin potansiyel farkı değişmiyor. Bu işlemin sonunda devreden geçen akım ve lambanın parlaklığı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Akım artar; lamba daha parlak yanar.
- B) Akım azalır; lamba daha parlak yanar.
- C) Akım artar; lamba daha sönük yanar.
- D) Akım azalır; lamba daha sönük yanar.
- E) Akım değişmez; lamba aynı parlaklıkta yanar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Akım azalır; lamba daha sönük yanar.
Sabit potansiyel fark altında devredeki direnç büyütülürse Ohm Yasası'na göre devreden geçen akım azalır. Reostanın sürgüsü direnci artıracak yönde kaydırıldığında akım küçülür; lambadan daha küçük akım geçtiği için lamba daha sönük yanar. Sürgü ters yönde kaydırılsaydı direnç azalır, akım artar ve lamba daha parlak yanardı.
Orta
19Bir öğrenci grubu, sıcaklığı sabit bir iletkenle yaptıkları deneyin sonuçlarını tabloya yazıyor: Potansiyel fark (V) | Akım (A) 2 | 0,5 4 | 1 6 | 1,5 Bu iletkenin direnci ve uçlarına 10 V uygulandığında geçecek akım nedir?
- A) 4 Ω; 40 A
- B) 0,25 Ω; 2,5 A
- C) 0,25 Ω; 40 A
- D) 2 Ω; 5 A
- E) 4 Ω; 2,5 A
Cevabı göster
Doğru cevap: E) 4 Ω; 2,5 A
Her satırda V / I = 4 Ω'dur; 10 V için I = 10 / 4 = 2,5 A. Akımı potansiyel farka bölen öğrenci 0,25 Ω bulur; direnç, potansiyel farkın akıma oranıdır.
Orta
20Kerem, sıcaklığı sabit tutulan bir iletkenin direncini artırmak için uçlarına uygulanan potansiyel farkı iki katına çıkarmayı öneriyor. Arkadaşı İpek bu önerinin işe yaramayacağını söylüyor. İpek'in itirazını en iyi açıklayan ifade hangisidir?
- A) Direnç de iki katına çıkar; akım değişmez.
- B) Direnç yarıya iner; akım dört katına çıkar.
- C) Direnç değişmez; akım yarıya iner.
- D) Direnç değişmez; yalnızca akım iki katına çıkar.
- E) Direnç iki katına çıkar; akım yarıya iner.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Direnç değişmez; yalnızca akım iki katına çıkar.
Direnç iletkenin kendi özelliğidir; sıcaklık sabitken potansiyel farkı artırmak direnci değiştirmez, yalnızca akımı aynı oranda artırır. R = V / I bağıntısı direncin V'ye bağlı olduğunu düşündürebilir; oysa V artınca I de aynı oranda arttığı için oran değişmez.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.