10. Sınıf Ortak Türk Tarihi · Türk-Moğol Devletleri
İlhanlılar Devleti
- İlhanlılar
- Hülagü Han
- Tebriz
- Bağdat'ın düşüşü
- 1258
- Gazan Han
- Abbasiler
İlhanlılar Devleti kim tarafından kuruldu ve neden önemlidir?
İlhanlılar Devleti, Cengiz Han'ın torunu ve Tuluy'un oğlu Hülagü Han'ın İran ve Azerbaycan'da kurduğu, Abbasi Halifeliği'ne son veren bir Türk-Moğol devletidir. Merkezî toprakları Azerbaycan, başkenti Tebriz olan İlhanlıların kurucusu Hülagü (1256-1265), 1258 yılında Bağdat'ı alarak Abbasi Devleti'ne son vermiş, ardından Suriye ve Filistin'e ilerlemiştir. İran, Irak, Anadolu ve Güney Kafkasya İlhanlı egemenliğine girmiş; Türkiye Selçukluları da İlhanlı denetimine girince Anadolu'da beylikler güçlenmiştir. İlhanlılar önceleri Budizm ve Nasturîliği desteklemiş, Gazan Mahmut Han (1295-1304) döneminde Müslüman olmuştur. Halkın esasını Oğuz Türkleri oluşturmuş, gelen Türk-Moğol boyları zamanla onların arasında erimiştir; resmî diller Türkçe, Moğolca ve Farsçaydı. Tebriz dönemin önde gelen ticaret ve kültür merkezlerinden biri olmuş, vezir Reşîdüddin Câmiu't-Tevârih adlı eserini yazmıştır. Ebu Said Bahadır Han'ın 1335 yılındaki ölümünden sonra İlhanlılar çözülmeye başlamıştır.
İlhanlılar Devleti: konu anlatımı ve özeti
İlhanlılar, Hülagü Han'ın İran ve Azerbaycan'da kurduğu ve Abbasi Halifeliği'ne son veren bir Türk-Moğol devletidir. Bu konu İlhanlıların kuruluşunu ve dönüşümünü anlatır.
- Kuruluş: Cengiz Han'ın torunu, Tuluy'un oğlu Hülagü (1256-1265) tarafından kuruldu.
- Merkez: Merkezî toprakları Azerbaycan, başkenti Tebriz'di.
- Bağdat'ın düşüşü (1258): Hülagü Bağdat'ı alarak Abbasi Devleti'ne son verdi; ardından Suriye ve Filistin'e ilerledi.
- Egemenlik alanı: İran, Irak, Anadolu ve Güney Kafkasya İlhanlı egemenliğine girdi.
- İslamiyet: Önceleri Budizm ve Nasturîlik desteklendi; Gazan Mahmut Han (1295-1304) döneminde İlhanlılar Müslüman oldu.
- Dağılma: Ebu Said Bahadır Han'ın 1335'te ölümünden sonra devlet çözülmeye başladı.
- Halk ve dil: Halkın esasını Oğuz Türkleri oluşturuyordu; gelen Türk-Moğol boyları zamanla onların arasında eridi. Resmî diller Türkçe, Moğolca ve Farsçaydı.
- Kültür: Başkent Tebriz dönemin en önde gelen ticaret ve kültür merkezlerinden biri oldu; vezir Reşîdüddin Câmiu't-Tevârih'i bu dönemde yazdı.
- Anadolu'ya etkisi: Türkiye Selçukluları bu dönemde İlhanlı denetimine girdi ve Anadolu'da beylikler güçlendi.
Unutma: 1258'de Bağdat'ın düşmesiyle beş yüz yıllık Abbasi Halifeliği'nin Bağdat dönemi sona erdi.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- İlhanlı tarihini dört olayla sırala: kuruluş (Hülagü), 1258 (Bağdat), 1295 (Gazan Han, İslamiyet), 1335 (Ebu Said'in ölümü, dağılma).
- İlhanlıların egemen olduğu dört bölgeyi say.
- Haritada Tebriz'i ve Bağdat'ı bul.
Günlük hayattan: Bugün İran'ın kuzeybatısındaki Tebriz'de halkın büyük çoğunluğu Azerbaycan Türkçesi konuşur. Bu bölgenin Türk nüfusu İlhanlılar döneminde gelen boylarla daha da artmıştır.
Sık yapılan hata: İlhanlıların kuruluşundan itibaren Müslüman olduğunu sanmak. İlhanlılar ancak Gazan Han döneminde (1295) İslamiyet'i kabul etti.
İpucu: "Hülagü yıktı (Bağdat), Gazan Müslüman oldu" diye hatırla.
Derinleş
Kitaptaki İlhanlı dönemi minyatürlerini incele. Minyatürlerdeki giyim ve sahnelerden İlhanlı yönetici sınıfı hakkında neler çıkarabileceğini yaz. Düşün: Bir hanedanın önce Budizm'i destekleyip sonra İslamiyet'e geçmesi, halkının çoğunluğu hakkında ne söyler?
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.