11. Sınıf Kur'an-ı Kerim · Kur’an-ı Kerim’i Güzel Okuma Kuralları: Tecvit
Kalkale
- kalkale harfleri
- vakıf
- cezim
- şedde
- idgam
- vacip
Kalkale nedir ve hangi harflerde yapılır?
Kalkale, kaf, tı, be, cim ve dal harflerinden birinin sakin olduğunda mahreci kuvvetlice sarsılarak vurgulu okunmasıdır. Kalkale sözlükte sarsmak, seslenmek, kımıldatmak demektir ve uygulanması vaciptir. Beş kalkale harfinden biri kelime içinde cezimli gelirse ya da üzerinde vakıf yapılırsa kalkale uygulanır. Kalkale sesi bir önceki harfin harekesine uygun olmalıdır; kalkale harfine hareke verilmez. Kelime sonundaki harekeli kalkale harfinde durulursa kalkale yapılır, geçilirse yapılmaz. Şeddeli kalkale harfinin üzerinde durulduğunda iki harf de belirtilir; ilki sakin okunur, kalkale ikincisinde yapılır. Cezimli kalkale harfinden sonra idgam gerekiyorsa kalkale yapılmaz. Kalkale yanındaki kişinin duyacağı kadar kuvvetli olmalı, ancak harf şeddeli gibi okunmamalı ve sonuna hemze eklenmiş gibi aşırı sert yapılmamalıdır. Kalkale sakin harfe yeni bir hece eklemek değil, sakin harfi titretmektir.
Kalkale: konu anlatımı ve özeti
Bu konuda kalkale kuralını, yani bazı harflerin sakin olduğunda sarsılarak okunmasını öğreniyorsun. Kalkale “sarsmak, seslenmek, kımıldatmak” demektir ve uygulanması vaciptir.
- Kalkale harfleri: Kaf, tı, be, cim ve dal olmak üzere beş harftir.
- Ne zaman: Bu harflerden biri kelime içinde cezimli gelirse ya da üzerinde vakıf yapılırsa, mahreç kuvvetlice sarsılarak vurgulu okunur.
- Ses: Kalkale sesi bir önceki harfin harekesine uygun olmalıdır; kalkale harfine hareke verilmez.
- Vakıfta harekeli harf: Kelime sonundaki harekeli kalkale harfinde durulursa kalkale yapılır, geçilirse yapılmaz.
- Şeddeli kalkale harfi: Üzerinde durulduğunda iki harf de belirtilir; ilki sakin okunur, kalkale ikincisinde yapılır.
- Yan yana iki kalkale harfi: Birincisi cezimli iki farklı kalkale harfi gelirse, vakıfta her ikisinde de kalkale yapılır; durulmazsa yalnız cezimli olanda yapılır.
- İdgam varsa: Cezimli kalkale harfinden sonra idgam gerekiyorsa kalkale yapılmaz.
- Dikkat: Kalkale yanındaki kişinin duyacağı kadar kuvvetli olmalı; harfi şeddeli gibi okumamalı, harfe hareke vermemeli, sonuna hemze eklemiş gibi aşırı sert yapmamalıdır.
Unutma: Kalkale sakin harfi titretmektir, ona yeni bir hece eklemek değildir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Beş kalkale harfini yaz ve bunları hatırlaman için bir kelime oluştur.
- Kalkale harfini gördüğünde sor: cezimli mi ya da üzerinde duruyor muyum? Evetse kalkale yap.
- Kendini ses kaydına al ve kalkaleyi hareke eklemeden, aşırı sertleştirmeden yapıp yapmadığını dinle.
Günlük hayattan: Bir topu yere sektirdiğinde top kısa bir an yerden geri seker. Kalkalede de ses, harfin mahrecinden kısa bir sarsıntıyla çıkar ve hemen biter.
Sık yapılan hata: Kalkale yaparken harfe gizli bir “e” ya da “ı” sesi eklemek. Kitap, kalkale harfine hareke verilmemesi gerektiğini açıkça belirtir.
İpucu: Kalkale sesinin tonunu bir önceki harfin harekesinden al; üstünden sonra açık, esreden sonra ince, ötreden sonra yuvarlak bir sarsıntı çıkar.
Derinleş
Kitaptaki çalışma yaprağında olduğu gibi Beled suresinin 8-20. ayetlerini Diyanet’in Kur’an sayfasından dinle. Duyduğun kalkaleleri kelime ortasında cezimli ve ayet sonunda vakıf olmak üzere iki gruba ayır. Düşün: Kalkale yapılmasaydı bu harflerin sesi neden kaybolup duyulmaz hâle gelirdi?
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.