Nanoteknoloji

Bu konuda neler var?

• Nanoteknoloji ve Nanoteknolojik Uygulamalar

1. Kolay

   1Bir telefon üreticisi, yeni işlemcisindeki üretim teknolojisinin '5 nanometre' düzeyinde olduğunu duyuruyor. Murat, bu uzunluğu fizik dersinde kullandığı bilimsel gösterimle metre cinsinden yazmak istiyor. 5 nm kaç metredir?

   • AA) 5 × 10⁻⁶ m
   • BB) 5 × 10⁻³ m
   • CC) 5 × 10⁻⁹ m
   • DD) 5 × 10⁻¹² m
   • EE) 5 × 10⁻⁷ m
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) 5 × 10⁻⁹ m

   Nano ön eki 10⁻⁹ anlamına gelir; 1 nm metrenin milyarda biridir ve 5 nm = 5 × 10⁻⁹ m'dir. 5 × 10⁻⁶ m seçeneği nano ile mikro ön eklerini karıştırmaktan doğar; 10⁻⁶ mikrometreye karşılık gelir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Bir bilim fuarında öğrenciler 'Günlük hayatta nanoteknoloji' adlı bir stant kuruyor. Standa yalnızca nano ölçekli (1–100 nm) yapılardan gerçekten yararlanan bir ürün koymak istiyorlar. Öğrencilerin standa koyması gereken ürün hangisidir?

   • AA) Odun yakarak çalışan bir soba
   • BB) Tuzlanarak kurutulmuş balık
   • CC) Rüzgârla savrulmuş tahıl
   • DD) İçindeki suyu serin tutan kil testi
   • EE) UV süzen parçacıklar içeren güneş kremi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) UV süzen parçacıklar içeren güneş kremi

   Bazı güneş kremlerinde cilt üzerinde beyaz iz bırakmayan titanyum dioksit ya da çinko oksit nanoparçacıkları UV ışınlarını süzer. Kil testi seçeneği gözenekli yapısı nedeniyle çekici olabilir; ancak testinin serinliği çok daha büyük gözeneklerden buharlaşmaya dayanan geleneksel bir yöntemdir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Bir biyoloji dergisinde insan saç telinin kalınlığının yaklaşık 80 000 nm, kırmızı kan hücresinin çapının ise yaklaşık 7000 nm olduğu yazıyor. Aynı yazıda, kalıtım bilgisini taşıyan DNA sarmalının genişliğinin bunlardan binlerce kat küçük olduğu belirtiliyor. DNA molekülünün genişliği yaklaşık kaç nanometredir?

   • AA) 0,02
   • BB) 2
   • CC) 200
   • DD) 2000
   • EE) 20 000
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) 2

   DNA çift sarmalının genişliği yaklaşık 2 nm'dir; bu, nano ölçeğin tipik bir örneğidir. 200 nm seçeneği yanlıştır; bu boyut DNA'dan yüz kat büyüktür ve ancak bazı virüslerin boyutuyla karşılaştırılabilir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir kozmetik firması, güneş kreminin etiketinde 'nano boyutta çinko oksit' kullandığını yazıyor. Denetim kurumu, bu ifadenin kullanılabilmesi için parçacıkların nanoteknolojinin ilgilendiği boyut aralığında olmasını şart koşuyor. Bu boyut aralığı yaklaşık hangisidir?

   • AA) 1–100 µm
   • BB) 1–100 mm
   • CC) 100–1000 µm
   • DD) 1–100 nm
   • EE) 0,01–0,1 nm
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) 1–100 nm

   Nanoteknoloji yaklaşık 1–100 nanometre boyutundaki yapılarla ilgilenir. 1–100 µm seçeneği bin kat büyük bir aralıktır; bu boyuttaki parçacıklar hücre ve toz tanesi büyüklüğündedir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Görünür ışığın dalga boyu 400–700 nm arasındadır. Nanoteknoloji ise 1–100 nm boyutlarındaki maddelerle çalışır. Buna göre görünür ışığın dalga boyları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • AA) Nanoteknoloji aralığının alt sınırından daha küçüktür
   • BB) Nanoteknoloji aralığının üst sınırından daha büyüktür
   • CC) Tamamen nanoteknoloji aralığının içinde kalır
   • DD) Nanoteknoloji aralığıyla tam olarak aynıdır
   • EE) Yarısı aralığın içinde, yarısı dışında kalır
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Nanoteknoloji aralığının üst sınırından daha büyüktür

   400–700 nm değerlerinin hepsi 100 nm'den büyüktür, bu nedenle aralığın üst sınırını aşar. Aralığın içinde kaldığını düşünmek nm birimini görüp boyutları karşılaştırmamaktan kaynaklanır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Emre'nin yeni montunun üzerine yağmur damlaları tutunmadan akıyor; dökülen meyve suyu da kumaşta leke bırakmıyor. Etikette kumaşın nanoteknolojiyle üretildiği yazıyor. Kitap metnine göre bu özellikler en çok hangi uygulamayla sağlanır?

   • AA) Kumaşın nanofilm ile kaplanmasıyla
   • BB) Kumaşın kalın yün iplikle dokunmasıyla
   • CC) Kumaşın yüksek sıcaklıkta ütülenmesiyle
   • DD) Kumaşa kil nanotüplü ambalaj eklenmesiyle
   • EE) Kumaşa UV filtreleyici krem sürülmesiyle
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Kumaşın nanofilm ile kaplanmasıyla

   Nanofilm kaplı kumaşlardan leke tutmayan, ütü gerektirmeyen ve su geçirmeyen giysiler üretilir. Kil nanotüpler ise gıda ambalajlarında kullanılır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Zeynep, annesinin cilt gençleştirici kreminin içeriğinde “fulleren” yazdığını görüyor ve bu maddenin kremdeki görevini araştırıyor. Kitap metnine göre fullerenler bu ürünlerde hangi amaçla kullanılır?

   • AA) UV ışınlarını filtreleyici olarak
   • BB) Kremin rengini veren boya olarak
   • CC) Kremin kokusunu veren madde olarak
   • DD) Kremi koyulaştıran nemlendirici olarak
   • EE) Serbest radikal süpürücü olarak
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Serbest radikal süpürücü olarak

   Fullerenler cilt gençleştirici ürünlere serbest radikal süpürücü olarak eklenir. UV filtreleme görevi ise ZnO ve TiO₂ nanoparçacıklarına aittir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Bir sağlık dergisinde kanser tedavisinde kullanılan “akıllı kemoterapi ilaçları” tanıtılıyor. Kitap metnine göre bu ilaçları “akıllı” yapan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Vücuttaki bütün hücreleri eşit biçimde etkilemeleri
   • BB) Midede çözünmeden uzun süre bekleyebilmeleri
   • CC) Yalnızca ağrıyı geçici olarak azaltabilmeleri
   • DD) Nanosensörler sayesinde kanserli hücreleri tespit edebilmeleri
   • EE) Hastanın vücut sıcaklığını düzenleyebilmeleri
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Nanosensörler sayesinde kanserli hücreleri tespit edebilmeleri

   Akıllı kemoterapi ilaçları nanosensörler sayesinde kanserli hücreleri tespit eder. Bütün hücreleri eşit etkilemek, hedefleme özelliğinin tam tersidir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Türkiye'nin gelişmiş ülkelerle nanoteknoloji alanında rekabet edebilmesi için önemli bir adım atılmış ve bu alanda ulusal bir merkez kurulmuştur. Kitap metnine göre bu merkez aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (UNAM)
   • BB) Ulusal Grafen Üretim Merkezi (UGÜM)
   • CC) Ulusal Fulleren Araştırma Kurumu (UFAK)
   • DD) Ulusal Nanosensör Geliştirme Ofisi (UNGO)
   • EE) Ulusal Mikroteknoloji Araştırma Enstitüsü (UMAE)
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (UNAM)

   Kitapta Türkiye'de atılan en önemli adımlardan biri olarak Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezinin (UNAM) kurulması verilmiştir. Mikroteknoloji adı ise nano ile mikro ön eklerini karıştırmaya dayanır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Kimya öğretmeni, bilimsel ön eklerin kökenlerini araştıran öğrencilere “nanoteknoloji” sözcüğündeki “nano” ön ekini soruyor. Kitap metnine göre bu ön ek hangi dilden gelir ve ne anlama gelir?

    • AA) Yunanca, “cüce”
    • BB) Latince, “bin”
    • CC) Yunanca, “dev”
    • DD) Latince, “ışık”
    • EE) Yunanca, “parça”
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Yunanca, “cüce”

    Nano ön eki Yunancada “cüce” anlamına gelen nanos sözcüğünden gelir. “Dev” anlamı ise tam tersi bir büyüklüğü çağrıştırdığı için yanlıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Yusuf, bilgisayar işlemcilerinin bazı işlemleri “nanosaniyeler” içinde yaptığını okuyor. Öğretmeni, nano ön ekinin uzunlukta olduğu gibi zaman biriminde de aynı anlamı taşıdığını söylüyor. Buna göre 1 nanosaniye kaç saniyedir?

    • AA) 10⁻⁶
    • BB) 10⁻³
    • CC) 10⁻¹²
    • DD) 10⁻⁹
    • EE) 10⁹
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 10⁻⁹

    Nano ön eki 10⁻⁹ anlamına gelir; 1 nm = 10⁻⁹ m olduğu gibi 1 nanosaniye de 10⁻⁹ saniyedir. 10⁻⁶ mikro ön ekinin değeridir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Bir müzede sergilenen Roma dönemine ait Lycurgus Kupası, önden aydınlatıldığında yeşil, arkadan aydınlatıldığında kırmızı görünür. Kitap metnine göre bu kupanın yapıldığı dönem ve renk değişiminin açıklandığı dönem aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) 4. yüzyılda yapıldı; aynı yüzyılda açıklandı
    • BB) 18. yüzyılda yapıldı; 19. yüzyılda açıklandı
    • CC) 4. yüzyılda yapıldı; 20. yüzyılın sonlarında açıklandı
    • DD) 20. yüzyılda yapıldı; 21. yüzyılda açıklandı
    • EE) 1. yüzyılda yapıldı; 15. yüzyılda açıklandı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 4. yüzyılda yapıldı; 20. yüzyılın sonlarında açıklandı

    Kupa 4. yüzyılda Romalılar tarafından yapılmış, renk değişiminin nanoboyutlu altın ve gümüş parçacıklardan kaynaklandığı ancak 20. yüzyılın sonlarında açıklanabilmiştir. Aynı yüzyılda açıklandığını düşünmek yanlıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir otomobil firması, yeni modelinin ön camına nanofilm kaplama uyguladığını duyuruyor. Kitap metnine göre otomobil camlarına uygulanan nanofilm kaplamaların amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Sürüş sırasında görünürlüğü artırmak
    • BB) Lastiklerin aşınma direncini artırmak
    • CC) Gövde boyasını çizilmeye karşı korumak
    • DD) Camı elektriği iyi ileten hâle getirmek
    • EE) Camın rengini kalıcı olarak koyulaştırmak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Sürüş sırasında görünürlüğü artırmak

    Otomobil camlarına görünürlüğü artırmak için nanofilm kaplama yapılır. Aşınma direnci lastiklere eklenen karbon nanotüp ve grafenle, boya koruması ise gövdedeki nanokil kaplamayla sağlanır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Bir peynir firması, kil nanotüpler içeren yeni plastik ambalajı kullanmaya başladıktan sonra ürünlerinin daha uzun süre bozulmadan kaldığını fark ediyor. Kitap metnine göre bu ambalajın raf ömrünü uzatmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Gıdayı sürekli ısıtarak mikropları yok etmesi
    • BB) Gıdanın içine koruyucu katkı maddesi eklemesi
    • CC) Ambalajın oksijen ve nem geçirgenliğini azaltması
    • DD) Ambalajın ağırlığını artırarak sertleştirmesi
    • EE) Ambalajın ışığı geçirerek gıdayı kurutması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Ambalajın oksijen ve nem geçirgenliğini azaltması

    Kil nanotüpler plastik ambalajın oksijen ve nem geçirgenliğini azaltarak gıdanın raf ömrünü uzatır. Ambalaj gıdaya katkı maddesi eklemez, yalnızca dış etkileri sınırlar.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Defne, yaz tatilinde kullanacağı güneş koruyucu kremin içeriğini okuyor ve kremde UV ışınlarını filtreleyen nanoparçacıkların bulunduğunu görüyor. Kitap metnine göre güneş koruyucu kremlerde bu amaçla kullanılan nanoparçacıklar hangileridir?

    • AA) Fulleren ve grafen
    • BB) Kil nanotüp ve NaCl
    • CC) ZnO ve TiO₂
    • DD) Karbon nanotüp ve CO₂
    • EE) NaCl ve KCl
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) ZnO ve TiO₂

    Güneş koruyucu kremlere UV filtreleyici özellikteki ZnO ve TiO₂ nanoparçacıkları eklenir. Fullerenler ise cilt gençleştirici ürünlerde serbest radikal süpürücü olarak kullanılır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Yusuf, dedesinden kalan eski bir cep telefonuyla kendi yeni telefonunu karşılaştırıyor. Yeni telefon daha küçük olmasına rağmen çok daha hızlı çalışıyor ve şarjı daha uzun gidiyor. Kitap metnine göre nanoölçekli devre elemanlarının elektronik cihazlara etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Boyut büyürken hız ve kapasite azalır
    • BB) Boyut küçülürken kapasite ve hız azalır
    • CC) Boyut küçülürken enerji tüketimi artar
    • DD) Boyut değişmeden yalnızca ağırlık artar
    • EE) Boyut küçülürken hız, kapasite ve enerji verimliliği artar
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Boyut küçülürken hız, kapasite ve enerji verimliliği artar

    Nanoölçekli devre elemanlarıyla cihazların boyutu küçülürken hızı, kapasitesi ve enerji verimliliği artar. Küçülmenin kapasiteyi azalttığını düşünmek yaygın bir yanılgıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Bir teknoloji dergisinde, gözle görülemeyecek kadar küçük nanosensörlerin giysilere ve eşyalara yerleştirilebildiği, böylece kişilerin nerede bulunduğuna ve günlük alışkanlıklarına ilişkin bilgilerin onların haberi olmadan toplanabileceği yazıyor. Bu durum, nanoteknolojinin oluşturabileceği risklerden hangisine örnektir?

    • AA) Gelir dağılımındaki eşitsizliğin artması
    • BB) Nanomalzemelerin çevrede birikerek canlılara zarar vermesi
    • CC) Kişilerin özel hayatının gizliliğinin zarar görmesi
    • DD) Üretimde daha çok malzeme ve enerji harcanması
    • EE) Ürünlerin daha kısa sürede eskiyerek atığa dönüşmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Kişilerin özel hayatının gizliliğinin zarar görmesi

    Kişilerin konum ve alışkanlık bilgilerinin haberleri olmadan toplanması gizlilik sorunudur. Nanoteknoloji de öteki teknolojiler gibi gizlilik ve gelir dağılımındaki eşitsizlik konularında risk oluşturabilir; buradaki örnek gizlilikle ilgilidir. Gelir eşitsizliği, teknolojinin kazancının ve ürünlerinin herkese eşit ulaşmamasıyla ilgilidir. Nanoteknoloji üretimde malzeme ve enerji kullanımını artırmaz, azaltır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Kimya öğretmeni, makroboyutta sarı renkli olan ve kimyasal tepkimelere karşı pasif davranan altının nanoboyutta kırmızı renkli ve tepkimelere karşı aktif olabildiğini anlatıyor. Ardından nanoboyutta değişebilen özellik türlerini tahtaya yazıyor: mekanik, optik, elektriksel, manyetik, reaktiflik. Altındaki renk değişimi ve aktifleşme, sırasıyla bu özellik türlerinden hangilerine örnektir?

    • AA) Optik ve reaktiflik
    • BB) Optik ve manyetik
    • CC) Mekanik ve reaktiflik
    • DD) Elektriksel ve optik
    • EE) Manyetik ve mekanik
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Optik ve reaktiflik

    Renk, maddenin ışıkla etkileşimine bağlı optik bir özelliktir; sarıdan kırmızıya geçiş optik özelliğin değiştiğini gösterir. Tepkimelere karşı pasif olan altının aktif hâle gelmesi ise reaktifliğin, yani kimyasal tepkimeye yatkınlığın değişmesidir. Mekanik özellik sertlik ve dayanıklılıkla, manyetik özellik mıknatıstan etkilenmeyle, elektriksel özellik iletkenlikle ilgilidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Bazı çorap ve spor giysilerinde koku oluşumunu önlemek için gümüş nanoparçacıklar kullanılıyor. Yapılan araştırmalar, bu parçacıkların bir kısmının yıkama sırasında atık suya geçebildiğini gösteriyor. Nanomalzemelerin kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • AA) Hiçbir koşulda sağlık riski taşımazlar.
    • BB) Daha fazla ham madde tüketimine yol açarlar.
    • CC) Yalnızca süs eşyası üretiminde kullanılırlar.
    • DD) Çevresel etkileri tam bilinmediğinden araştırılmalıdır.
    • EE) Yıkandıklarında tamamen yok olurlar.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Çevresel etkileri tam bilinmediğinden araştırılmalıdır.

    Atık suya geçen nanoparçacıkların canlılar ve çevre üzerindeki etkileri henüz tam bilinmediği için riskleri dikkatle araştırılmalıdır. 'Yıkandıklarında yok olurlar' seçeneği yanlıştır; parçacıklar yok olmaz, yalnızca giysiden suya geçer.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bazı yarış bisikletlerinin gövdelerine ve tenis raketlerine karbon nanotüp katkılı malzeme ekleniyor. Üreticiler, bu katkının ürünün yapısal özelliklerini iyileştirdiğini belirtiyor. Karbon nanotüp katkısının bu ürünlere sağladığı başlıca yarar hangisidir?

    • AA) Elektriği hiç iletmemeleri
    • BB) Daha ağır ve kırılgan olmaları
    • CC) Suda kolayca çözünmeleri
    • DD) Daha hafif ve dayanıklı olmaları
    • EE) Isıya dayanımlarının azalması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Daha hafif ve dayanıklı olmaları

    Karbon nanotüpler çok hafif olmalarına karşın çelikten kat kat dayanıklıdır; katkılı malzemeler bu yüzden hafif ve sağlam olur. 'Elektriği hiç iletmemeleri' seçeneği yanlıştır; karbon nanotüplerin birçoğu elektriği iyi iletir.

    Hata mı var? Düzeltme öner