5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Allah İnancı
Allah’ın Varlığı ve Birliği
- Allah’ın varlığı
- Allah’ın birliği
- tevhit
- yaratıcı
- kâinat
- düzen
- ahenk
Allah'ın varlığı ve birliği nasıl anlaşılır?
Allah'ın (cc) varlığı ve birliği, evrendeki kusursuz düzenin akılla incelenmesiyle anlaşılır; hiçbir varlık kendi kendine ya da tesadüfen var olamaz. Her kitabın bir yazarı, her tablonun bir ressamı, her masanın bir ustası olduğu gibi kâinattaki düzenin de bir yaratıcısı vardır ve her şeyi yoktan var eden yalnızca Allah'tır (cc). Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle gece ve gündüz, Güneş etrafında dolanmasıyla mevsimler oluşur. Kışın yağan kar toprağı korur ve yer altı sularını artırır, yazın sıcaklık ekinleri olgunlaştırır. Arının bal yapmayı, hayvanların yavrularını korumayı bilmesi de her canlıya ortamına uygun özellikler verildiğini gösterir. Allah'ın (cc) bir ve tek olduğuna inanmaya tevhit denir; O'nun eşi, benzeri ve ortağı yoktur. Akılla donatılmış ve sorumluluk sahibi olan insan, bu uyumu düşünerek yaratıcısını tanır.
Allah’ın Varlığı ve Birliği: konu anlatımı ve özeti
Her kitabın bir yazarı, her tablonun bir ressamı olduğu gibi evrendeki kusursuz düzenin de bir yaratıcısı vardır. Bu konu, aklını kullanarak Allah'ın (cc) var ve bir olduğunu anlamana yardım eder.
- Hiçbir varlık kendi kendine ya da tesadüfen var olamaz; her şeyi yoktan var eden yalnızca Allah'tır (cc).
- Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle gece ve gündüz, Güneş etrafında dolanmasıyla mevsimler oluşur. Bu düzen Allah'ın (cc) yaratmasındaki mükemmelliği gösterir.
- Kışın yağan kar toprağı korur ve yer altı sularını artırır; yazın sıcaklık ekinleri olgunlaştırır.
- Allah (cc) her canlıya yaşadığı ortama uygun özellikler vermiştir; arı bal yapmayı, hayvanlar yavrularını korumayı bilir.
- İnsan akılla donatılmış, sorumluluk sahibi ve pek çok varlıktan üstün yaratılmıştır.
- Allah'ın (cc) bir ve tek olduğuna inanmaya tevhit denir. O'nun eşi, benzeri ve ortağı yoktur.
Unutma: Evrendeki uyum ve dengeyi düşünmek, Allah'ın (cc) varlığını ve birliğini fark etmenin en güzel yollarından biridir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bu konunun temel fikri bir benzetmeyle anlaşılır: Eser varsa onu yapan da vardır.
- Masadaki bir resme bak. Boyalar kendi kendine birleşip resim olamaz; onu bir ressam yapmıştır.
- Şimdi evrene bak: Dünya'nın dönüşü, mevsimler, canlıların ortama uygunluğu çok daha büyük bir düzendir.
- Bu düzen de bir yaratıcıyı gösterir. Müslümanlar bu yaratıcının Allah (cc) olduğuna inanır.
Birlik ne demek? Bir sınıfta iki farklı öğretmen aynı anda farklı kurallar koysa düzen bozulurdu. Evrendeki düzenin hiç bozulmaması, onu yaratanın bir olduğunu düşündürür. Allah'ın (cc) bir ve tek olduğuna inanmaya tevhit denir.
Sık yapılan hata: "Allah'ı (cc) göremediğimize göre var olduğunu bilemeyiz." Doğrusu: Havayı da göremeyiz, ama yaprakların kıpırdamasından var olduğunu anlarız. Akıl, gördüğü eserlerden yola çıkarak sonuca ulaşır.
Derinleş
Bir arının bal yapması, bir örümceğin ağ örmesi ya da bir kuşun yuva kurması gibi bir canlı davranışını araştır. Bu canlı bu işi kimden öğrenmiş olabilir? Bir insanın aynı işi yapabilmesi için hangi bilgi ve araçlara ihtiyaç duyacağını karşılaştır. Bulduklarını, evrendeki düzenin bir yaratıcıyı gösterdiği düşüncesiyle ilişkilendirerek kısa bir sunum hazırla.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.5.1.2Evrendeki mükemmel düzeni gözlem yoluyla fark edip Allah’ın (cc) varlığı ve birliğini gözleme dayalı tahmin edebilme
- a) Evrendeki mükemmel düzene ilişkin ön gözlem veya tecrübeyi Allah’ın (cc) varlığı ve birliği ile ilişkilendirir.
- b) Bu ilişkilerden hareketle Allah’ın (cc) var ve bir olduğuna dair çıkarım yapar.
- c) Tevhit inancına ilişkin sonuç çıkarır.
Bu konuda neler var?
- Tevhit
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Din kültürü dersinde öğrenciler bir pano hazırlıyor. Panoda şu cümleler var: "Allah birdir. O'nun eşi ve benzeri yoktur. İbadet yalnızca O'na yapılır." Panonun başlığı bu inancın adı olacaktır. Panonun başlığı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- A) Tevhit
- B) Şirk
- C) Esmayıhüsna
- D) Kâinat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tevhit
Allah'ın bir ve tek olduğuna, eşi ve benzeri bulunmadığına inanmak ve yalnızca O'na ibadet etmek tevhittir. Esmayıhüsna da Allah'la ilgilidir; ancak o, Allah'ın güzel isimlerinin adıdır, birlik inancının değil.
Kolay
2Tarih kitabında okuduğu bir bölümde Yusuf, bazı eski toplumların Allah'a inandıkları hâlde taştan heykelleri de tanrı kabul ettiklerini öğreniyor. Öğretmeni bu inanışın tevhidin tam tersi olduğunu belirtiyor. Yusuf'un okuduğu inanış hangi kavramla ifade edilir?
- A) Tevhit
- B) İhlas
- C) Şirk
- D) Besmele
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Şirk
Allah'a inanmakla birlikte başka varlıkları da tanrı kabul etmek, onları Allah'a denk görmek şirktir. İhlas suresi Allah'ın birliğini anlatır; bu yüzden ihlas, şirkin karşıtı olan tevhit inancına yakındır.
Kolay
3Ödev kâğıdında Ömer, "Allah (cc)" yazımını görüyor ve parantez içindeki kısaltmanın ne anlama geldiğini merak ediyor. Öğretmeni bu kısaltmanın Allah'ın yüceliğini anmak için kullanıldığını söylüyor. Ömer'in merak ettiği (cc) kısaltmasının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yüceler yücesi
- B) Ona salat ve selam olsun
- C) Her şeyi bilen
- D) Rahmeti sonsuz olan
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yüceler yücesi
(cc), "celle celâlühû" ifadesinin kısaltmasıdır ve "Yüceler yücesi, celâli yüce olsun" anlamına gelir. "Ona salat ve selam olsun" anlamındaki kısaltma ise (sav)'dir ve Hz. Peygamber'in adından sonra yazılır.
Kolay
4Resim dersinde Hira, boyaları karıştırarak yeni bir renk elde ediyor. Öğretmeni, insanların var olan malzemeleri kullanarak bir şey yapabildiğini, ancak hiçbir şey yokken bir şeyi var edemediğini anlatıyor. Öğretmenin açıklamasına göre bir şeyi yoktan var etmek kime özgüdür?
- A) Yalnızca Yüce Allah'a
- B) Bütün insanlara
- C) Bilim insanlarına
- D) Tabiatın kendisine
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yalnızca Yüce Allah'a
İnsan ancak var olan malzemeleri birleştirerek yeni bir şey yapabilir; yoktan var etmek yalnızca Allah'a özgüdür. Bilim insanları çok önemli buluşlar yapar; ama onlar da var olan maddeyle çalışır, yoktan yaratamaz.
Kolay
5Allah'ın (cc) bir ve tek olduğuna inanmaya ne ad verilir?
- A) Kâinat
- B) Tevhit
- C) Ahenk
- D) Esmayıhüsna
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tevhit
Allah'ın bir ve tek olduğuna inanmaya tevhit denir. Esmayıhüsna ise Allah'ın güzel isimlerinin adıdır.
Kolay
6Coğrafya kulübünde öğrenciler, mevsimlerin nasıl oluştuğunu araştırıyor. Ulaşmaları gereken doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dünya'nın Güneş etrafında dolanması ve eksen eğikliğiyle oluşur.
- B) Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle oluşur.
- C) Ay'ın Dünya etrafında dolanmasıyla oluşur.
- D) Bulutların Güneş'i örtmesiyle oluşur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dünya'nın Güneş etrafında dolanması ve eksen eğikliğiyle oluşur.
Mevsimler Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi ve eksen eğikliği nedeniyle oluşur. Kendi ekseni etrafında dönmesi gece ve gündüzü oluşturur.
Kolay
7Fatma, okuduğu bir romanın çok güzel yazıldığını düşünüyor. Kitaptaki harflerin tesadüfen bir araya gelip bu cümleleri oluşturamayacağını fark ediyor. Fatma'nın bu düşüncesi hangi sonuca ulaşmasına yardımcı olur?
- A) Kitapların kendiliğinden yazıldığına
- B) Harflerin anlamsız olduğuna
- C) Romanların gerçek olaylar anlattığına
- D) Her eserin bir yapanı olduğuna
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Her eserin bir yapanı olduğuna
Bir kitabın yazarı olması gibi her eserin bir yapanı vardır; bu düşünce evrendeki düzenin de bir yaratıcısı olduğunu anlamaya götürür.
Kolay
8Aşağıdakilerden hangisi Allah'ın (cc) varlığını ve birliğini fark etmede insana en çok yardımcı olan yoldur?
- A) Gökyüzüne bakmadan yaşamak
- B) Evrendeki uyum ve dengeyi düşünmek
- C) Olaylar arasında bağ kurmamak
- D) Soruları cevapsız bırakmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Evrendeki uyum ve dengeyi düşünmek
Evrendeki uyum ve dengeyi düşünmek, Allah'ın varlığını ve birliğini fark etmenin en güzel yollarındandır. Diğerleri düşünmeyi engelleyen tutumlardır.
Kolay
9Ders kitabına göre yazın artan sıcaklık hangi sonucu doğurur?
- A) Yer altı sularının artması
- B) Toprağın soğuktan korunması
- C) Gece ile gündüzün oluşması
- D) Ekinlerin ve bitkilerin olgunlaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ekinlerin ve bitkilerin olgunlaşması
Yazın artan sıcaklık sayesinde ekinler ve diğer bitkiler olgunlaşır. Yer altı sularını artıran ise kışın yağan kardır.
Kolay
10Ders kitabında yer alan "... Onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık." ayeti hangi varlıktan söz etmektedir?
- A) Hayvanlardan
- B) İnsandan
- C) Bitkilerden
- D) Yıldızlardan
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnsandan
Ayet, akılla donatılan ve sorumluluk sahibi olan insanın birçok varlıktan üstün yaratıldığını bildirir. Hayvanlar akıl ve sorumluluk sahibi değildir.
Kolay
11Ders kitabında kışın yağan karın toprağı koruduğu belirtilir. Karın ayrıca sağladığı fayda aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ekinleri hemen olgunlaştırması
- B) Havayı kalıcı olarak ısıtması
- C) Yer altı sularını artırması
- D) Meyveleri kışın yetiştirmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yer altı sularını artırması
Kar eridikçe yer altı sularını artırır ve baharda bitkilerin su ihtiyacını karşılar. Ekinleri olgunlaştıran ise yazın artan sıcaklıktır.
Kolay
12Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi sonucunda aşağıdakilerden hangisi oluşur?
- A) Mevsimler
- B) Gece ve gündüz
- C) Yağmur ve kar
- D) Gelgit olayları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gece ve gündüz
Dünya kendi ekseni etrafında dönerek gece ve gündüzü oluşturur. Mevsimler ise Güneş etrafında dolanma ve eksen eğikliğiyle meydana gelir.
Kolay
13Emine, arıların petek örüp bal yaptığını, kuşların da yavrularını beslediğini izliyor. Ders kitabına göre bu canlıların bunları nasıl yapacaklarını bilmeleri neyi gösterir?
- A) Allah'ın her varlığa ihtiyacına uygun özellikler verdiğini
- B) Hayvanların bu davranışları insanlardan öğrendiğini
- C) Canlıların davranışlarını tesadüfen bulduğunu
- D) Arı ve kuşların akıl sahibi varlıklar olduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Allah'ın her varlığa ihtiyacına uygun özellikler verdiğini
Allah her varlığa yaşamını sürdürebileceği özellikler vermiştir; arının bal yapmayı bilmesi buna örnektir. Hayvanlar bu davranışları insanlardan öğrenmez.
Kolay
14"Bir şeyi yoktan var etmek yalnızca ... ait bir özelliktir." Bu cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A) Allah'a
- B) insanlara
- C) doğaya
- D) bilim insanlarına
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Allah'a
Ders kitabına göre yoktan var etmek yalnızca Allah'a ait bir özelliktir. İnsanlar var olan malzemelerle bir şey yapabilir ama yoktan var edemez.
Kolay
15Aşağıdaki cümlelerden hangisi Allah'ın (cc) birliğine inanan bir kişinin söyleyeceği bir sözdür?
- A) Evreni birden fazla yaratıcı yönetir.
- B) Bazı varlıklar kendi kendini yaratmıştır.
- C) Evrendeki düzen tesadüfen kurulmuştur.
- D) Allah'ın eşi, benzeri ve ortağı yoktur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Allah'ın eşi, benzeri ve ortağı yoktur.
Tevhit inancına göre Allah birdir; O'nun eşi, benzeri ve ortağı yoktur. Diğer seçenekler tevhit inancıyla bağdaşmaz.
Kolay
16Ders kitabında "Akılla donatılan insanın yeryüzünde ... sahibi bir varlık olması istenmiştir." denilmektedir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A) servet
- B) sorumluluk
- C) güç
- D) şöhret
Cevabı göster
Doğru cevap: B) sorumluluk
Akıl sahibi olan insanın yeryüzünde sorumluluk sahibi bir varlık olması istenmiştir. Servet ya da şöhret insanın yaratılış amacı olarak gösterilmez.
Kolay
17Fen laboratuvarında mikroskopla bir damla suya bakan Zehra, gözle göremediği çok küçük canlıların suda hareket ettiğini fark ediyor. Din kültürü dersinde öğretmenine, duyularımızla fark edemediğimiz varlıklar hakkında ders kitabında ne yazdığını soruyor. Öğretmenin ders kitabına göre vereceği cevap aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Duyularımızla fark edemediğimiz varlıklar, bir yaratıcı olmadan kendiliğinden ortaya çıkmıştır.
- B) Hissettiğimiz ya da hissedemediğimiz, büyük küçük her varlık Allah'ın (cc) emriyle var olmuştur.
- C) Yalnızca duyu organlarımızla algılayabildiğimiz büyük varlıklar bir yaratıcının eseridir.
- D) Gözle görülemeyen küçük varlıklar, evrendeki düzenin dışında rastgele meydana gelmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hissettiğimiz ya da hissedemediğimiz, büyük küçük her varlık Allah'ın (cc) emriyle var olmuştur.
Ders kitabında, yaşadığımız evrende duyu organlarımızla hissettiğimiz ya da hissedemediğimiz büyük küçük her varlığın Yüce Allah'ın emriyle meydana geldiği belirtilir. Kitaba göre hiçbir şey kendiliğinden ya da tesadüfen var olmamıştır; bu yüzden gözle görülemeyen varlıkları yaratılışın ya da düzenin dışında tutan seçenekler yanlıştır.
Kolay
18Kemal, "kâinat" sözcüğünün anlamını defterine "gökyüzündeki yıldızlar ve gezegenler" diye yazıyor. Öğretmeni, ders kitabındaki tanımın bundan daha geniş olduğunu söylüyor. Ders kitabındaki tanıma göre kâinat aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca Dünya üzerinde yaşayan canlıların tamamı
- B) İnsanın duyu organlarıyla algılayabildiği varlıklar
- C) Güneş ve çevresinde dolanan gezegenlerin tamamı
- D) Allah'ın (cc) yarattığı varlık ve olayların tamamı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Allah'ın (cc) yarattığı varlık ve olayların tamamı
Ders kitabında kâinat, "Allah'ın (cc) yarattığı varlık ve olayların tamamı" olarak tanımlanır. Tanım yalnızca gökyüzünü, yalnızca canlıları ya da yalnızca duyularla algılananları değil, bütün varlıkları ve olayları kapsar; bu yüzden öteki seçenekler kâinatın yalnızca bir bölümünü anlatır.
Orta
19Kışın kalın bir kar örtüsü tarlaları örtüyor. Çiftçi Hasan Amca, karın toprağı soğuktan koruduğunu, eridiğinde de yavaş yavaş toprağa sızarak yer altı sularını artırdığını anlatıyor. Baharda ekinler bu suyla yeşeriyor. Hasan Amca'nın anlattıklarından hangi sonuç çıkarılabilir?
- A) Kar yağışı canlılara yalnızca zarar verir.
- B) Mevsimler rastgele bir sırayla değişir.
- C) Bitkilerin büyümesi için su gerekli değildir.
- D) Tabiat olayları bir düzen ve amaç içinde gerçekleşir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tabiat olayları bir düzen ve amaç içinde gerçekleşir.
Karın toprağı koruması ve eriyerek bahar için su biriktirmesi, olayların birbirine bağlı ve amaçlı olduğunu gösterir. Karın yalnızca zarar verdiği düşüncesi, Hasan Amca'nın anlattığı faydalarla çelişmektedir.
Orta
20Sınav sabahı heyecanlanan Selin, sıkıntısını gidermek için yalnızca Allah'a dua ediyor. Arkadaşı uğurlu saydığı bir taşı cebinde taşırken Selin, yardımı yalnızca Allah'tan istemeyi tercih ediyor. Selin'in davranışı, aşağıdaki inançlardan hangisiyle en çok ilişkilidir?
- A) Uğurlu eşyaların insanı başarıya ulaştırdığı
- B) Duanın yalnızca sınav günlerinde edileceği
- C) Her işin sonucunun şansa bağlı olduğu
- D) Yalnızca Allah'tan yardım istenmesi gerektiği
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yalnızca Allah'tan yardım istenmesi gerektiği
Allah'ın bir olduğuna inanan kişi dua ve ibadeti yalnızca O'na yöneltir; Selin'in davranışı bu tevhit bilincini yansıtır. Uğurlu eşyanın başarı getirdiğine inanmak ise bir nesneye Allah'a ait bir güç yüklemek olur ve tevhitle bağdaşmaz.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.