5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Namaz
Namazın Kılınışı
- abdest
- gusül
- teyemmüm
- rekât
- kıyam
- rükû
- secde
- kadeiahire
Namaz nasıl kılınır ve namazın farzları nelerdir?
Namaz, altısı hazırlıkta, altısı kılınışta olmak üzere on iki farz yerine getirilerek kılınır; bu farzlardan biri eksik kalırsa namaz geçersiz olur. Hazırlık şartları hadesten taharet, necasetten taharet, setriavret, istikbalikıble, vakit ve niyettir. Hadesten taharet abdest ya da gusülle sağlanır; abdestin dört farzı yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başı mesh etmek ve ayakları topuklarla yıkamaktır. Su yoksa ya da kullanılamıyorsa temiz toprakla teyemmüm alınır. Kılınış şartları iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde ve son oturuş olan kadeiahiredir. Namaz rekâtlardan oluşur ve bir rekât kıyam, kıraat, rükû ile iki secdeden meydana gelir. Namaz sağa ve sola selam verilerek bitirilir; namazda konuşmak ya da bir şey yemek namazı bozar. Tuvalet ihtiyacı, uyumak, bayılmak ve ağız dolusu kusmak da abdesti bozan durumlardır.
Namazın Kılınışı: konu anlatımı ve özeti
Namazın kabul olması için yerine getirilmesi gereken on iki farz vardır. Bu konu, namaza nasıl hazırlanacağını ve iki rekâtlık bir namazın nasıl kılındığını adım adım öğretir.
- Hazırlık şartları (namazın dışındaki farzlar): hadesten taharet (abdest ya da gusül), necasetten taharet (beden, elbise ve yerin temizliği), setriavret, istikbalikıble, vakit ve niyet.
- Abdestin farzları dörttür: yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başı mesh etmek, ayakları topuklarla yıkamak.
- Tuvalet ihtiyacı, uyumak, bayılmak ve ağız dolusu kusmak abdesti bozar.
- Gusül, vücutta kuru yer kalmadan yıkanmaktır; su yoksa ya da kullanılamıyorsa temiz toprakla teyemmüm alınır.
- Kılınış şartları (namazın içindeki farzlar): iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde ve son oturuş (kadeiahire).
- Namaz rekâtlardan oluşur; bir rekât kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden meydana gelir.
- Namaz sağa ve sola selam verilerek bitirilir; namazda konuşmak ya da bir şey yemek namazı bozar.
Unutma: Farzlardan biri eksik kalırsa namaz geçersiz olur, bu yüzden hazırlık şartlarını atlamamaya dikkat et.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Namazın on iki farzını iki gruba ayırınca öğrenmek kolaylaşır: namazdan önce yapılanlar ve namazın içinde yapılanlar.
Önce (hazırlık):
- Abdest ya da gusülle temizlenmek (hadesten taharet).
- Beden, elbise ve yerin temiz olması (necasetten taharet).
- Örtülmesi gereken yerleri örtmek (setriavret).
- Kıbleye dönmek (istikbalikıble).
- Vaktin girmiş olması ve niyet etmek.
İçinde: iftitah tekbiri, ayakta durmak (kıyam), Kur'an okumak (kıraat), eğilmek (rükû), secde ve son oturuş.
Sık yapılan hata: Kıyam ile kıraati karıştırmak. Doğrusu: Kıyam ayakta durmaktır, kıraat ise ayaktayken Kur'an'dan okumaktır. İkisi aynı anda yapılır ama ayrı farzlardır.
Derinleş
Abdest ve gusül için suyun, su yoksa teyemmüm için temiz toprağın kullanılması bir kolaylıktır. Bir abdest için yaklaşık ne kadar su harcandığını bir kapla ölçerek bul; musluk sürekli açık kaldığında harcanan suyla karşılaştır. Ölçümlerine dayanarak suyu israf etmeden abdest almak için bir öneri listesi hazırla ve temizlik ile tasarruf arasındaki dengeyi tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.5.2.2Namazın kılınışını gözlemleyebilme
- a) Namazın kılınışını gözlemlemek için hazırlık ve kılınış şartlarını ölçüt olarak açıklar.
- b) Namazın kılınışı hakkında öğretmen rehberliğinde bilgi toplar.
- c) Namazın kılınışı hakkında topladığı bilgileri sınıflandırır ve kaydeder.
Bu konuda neler var?
- Namazın Hazırlık Şartları
- Namazın Kılınış Şartları
- Abdestin Farzları
- Abdesti Bozan Başlıca Durumlar
- Guslün Farzları
- Teyemmümün Farzları
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Namaz konusunu çalışan Zeynep, namazın farzlarını iki sütuna ayırıyor. Birinci sütuna namaza hazırlanırken yerine getirilenleri, ikinci sütuna namazı kılarken yapılanları yazıyor ve her sütunda altı madde oluyor. Zeynep'in tablosuna göre namazın farzları toplam kaç tanedir?
- A) Altı
- B) Sekiz
- C) On
- D) On iki
Cevabı göster
Doğru cevap: D) On iki
Namazın farzlarının altısı namazdan önce (hazırlık), altısı namazın içindedir; toplam on iki farz vardır. "Altı" cevabı, tablonun yalnızca bir sütununu sayan öğrencinin düşeceği bir yanlıştır.
Kolay
2Uzun bir otobüs yolculuğunda mola yerinde su kesik olduğu için Kemal Bey abdest alamıyor. Temiz toprağa ellerini sürüp yüzünü ve kollarını meshederek namaza hazırlanıyor. Kemal Bey'in yaptığı bu temizliğe ne ad verilir?
- A) Teyemmüm
- B) Gusül
- C) Kıyam
- D) Kıraat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Teyemmüm
Su bulunamadığında ya da kullanılamadığında temiz toprakla yapılan temizlik teyemmümdür. Gusül de bir temizlik çeşididir; ancak gusül bütün vücudun suyla yıkanmasıdır, sudan yoksun durumda yapılamaz.
Kolay
3Cuma günü babasıyla camiye giden Yusuf, imamın namazdan önce basamaklı yüksek bir yere çıkıp cemaate seslendiğini görüyor. Babası bu konuşmanın cuma namazının farzlarından biri olduğunu söylüyor. Yusuf'un gördüğü konuşmaya ne ad verilir?
- A) Hutbe
- B) Kamet
- C) Tahiyyat
- D) Sübhaneke
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hutbe
Cuma namazından önce imamın minbere çıkarak okuduğu konuşma hutbedir ve cuma namazının farzlarındandır. Kamet de namazdan hemen önce okunur; ancak kamet, cemaati namaza kaldırmak için okunan kısa bir çağrıdır.
Kolay
4Cemaatle kılınan namazda imam, Fatiha'dan sonra Kevser suresini okuyor. Namazı ilk kez gözlemleyen Ece, ayakta durulurken Kur'an'dan okunan bu bölümün namazın farzlarından biri olduğunu öğreniyor. Ece'nin öğrendiği, namazda Kur'an'dan sure ya da ayet okumaya ne ad verilir?
- A) Kıyam
- B) Kıraat
- C) Rükû
- D) Secde
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kıraat
Namazda Kur'an'dan ayet veya sure okumaya kıraat denir. Kıyam da çekicidir, çünkü kıraat ayakta yapılır; ancak kıyam ayakta durmanın, kıraat ise okumanın adıdır.
Kolay
5Namaz kılınacak yeri, bedeni ve elbiseyi temiz tutmak namazın hangi hazırlık şartıdır?
- A) Hadesten taharet
- B) Necasetten taharet
- C) Setriavret
- D) Niyet
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Necasetten taharet
Beden, elbise ve yerin temizliği necasetten taharettir. Hadesten taharet ise abdest ya da gusülle namaza hazırlanmaktır.
Kolay
6Aşağıdakilerden hangisi abdestin farzlarından biri değildir?
- A) Yüzü yıkamak
- B) Ağzı üç kez suyla çalkalamak
- C) Başı mesh etmek
- D) Ayakları topuklarla yıkamak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ağzı üç kez suyla çalkalamak
Abdestin farzları yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başı mesh etmek ve ayakları topuklarla yıkamaktır. Ağzı çalkalamak abdestin alınışında yer alır ama farzı değildir.
Kolay
7Namazda kıbleye, yani Kâbe'nin bulunduğu yöne dönmeye ne ad verilir?
- A) Setriavret
- B) Kadeiahire
- C) İftitah tekbiri
- D) İstikbalikıble
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İstikbalikıble
Kıbleye yönelmek istikbalikıble olarak adlandırılır. Setriavret vücudun örtülmesi gereken yerlerini örtmektir.
Kolay
8Aşağıdakilerden hangisi namazın kılınış şartlarından (namazın içindeki farzlardan) biridir?
- A) Niyet
- B) Vakit
- C) Secde
- D) Setriavret
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Secde
Secde namazın içindeki farzlardandır. Niyet, vakit ve setriavret namazın hazırlık şartlarıdır.
Kolay
9Hz. Peygamber'in namazla ilgili "Namazı benden gördüğünüz gibi kılınız." sözünden çıkarılabilecek sonuç hangisidir?
- A) Namazın nasıl kılınacağını Hz. Peygamber uygulayarak öğretmiştir.
- B) Herkes namazı istediği biçimde kılabilir.
- C) Namaz yalnızca kitaplardan öğrenilebilir.
- D) Namazın kılınışının belirli bir kuralı yoktur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Namazın nasıl kılınacağını Hz. Peygamber uygulayarak öğretmiştir.
Hz. Peygamber namazın rekât sayılarını ve kılınışını bizzat uygulayarak öğretmiştir. Bu söz, namazın belirli bir biçimi olduğunu gösterir.
Kolay
10Namazın farzları toplam kaç tanedir?
- A) Altı
- B) Dört
- C) On iki
- D) Beş
Cevabı göster
Doğru cevap: C) On iki
Namazın farzları altısı hazırlık, altısı kılınış şartı olmak üzere on ikidir. Altı yalnızca bir grubun sayısıdır.
Kolay
11Aşağıdakilerden hangisi abdesti bozan başlıca durumlardan biridir?
- A) Uyumak
- B) Su içmek
- C) Kitap okumak
- D) Yürümek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Uyumak
Uyumak abdesti bozar. Su içmek, kitap okumak ve yürümek abdesti bozan durumlar arasında yer almaz.
Kolay
12Namaza "Allahüekber" diyerek başlamaya ne ad verilir?
- A) İftitah tekbiri
- B) Kadeiahire
- C) Kıyam
- D) Rükû
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İftitah tekbiri
Namaza "Allahüekber" diyerek başlamak iftitah tekbiridir. Kadeiahire namazın sonundaki oturuştur.
Kolay
13Ders kitabına göre namaz kılarken aşağıdakilerden hangisi namazı bozar?
- A) Secdede tesbih okumak
- B) Rükûya eğilmek
- C) Konuşmak
- D) Kıyamda ayakta durmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konuşmak
Namazda konuşmak, bir şey yiyip içmek ve kıble yönünden ayrılmak namazı bozar. Diğerleri namazın parçalarıdır.
Kolay
14Vücutta kuru yer kalmayacak şekilde tepeden tırnağa yıkanmaya ne ad verilir?
- A) Gusül
- B) Teyemmüm
- C) Mesh
- D) Kıraat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gusül
Vücudun kuru yer kalmayacak şekilde yıkanmasına boy abdesti ya da gusül denir. Teyemmüm su yokken toprakla alınan abdesttir.
Kolay
15Ders kitabına göre namaz vaktinin girdiğini duyurmak için ne yapılır?
- A) Hutbe okunur.
- B) Ezan okunur.
- C) Tahiyyat okunur.
- D) Tekbir getirilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ezan okunur.
Vaktin girdiğini duyurmak için ezan okunur. Tahiyyat namazın oturuşlarında okunan bir duadır.
Kolay
16Namazda elleri dizlere koyarak eğilmeye ne denir?
- A) Secde
- B) Rükû
- C) Kıyam
- D) Kıraat
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Rükû
Elleri dizlere koyarak eğilmek rükûdur. Secde alnı ve diğer organları yere koyarak kapanmaktır.
Kolay
17Namaz kılmayı yeni öğrenen Elif, sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarının rekât sayılarının farklı olduğunu görünce hepsinin kılınışını ayrı ayrı öğrenmesi gerektiğini düşünüyor. Öğretmeni ise ona önce yalnızca iki rekâtlı bir namazın kılınışını öğretiyor. Ders kitabına göre öğretmenin bu yolu seçmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İki rekâtlı namazı öğrenen kişi, genel olarak namaz kılmayı öğrenmiş olur.
- B) Günde beş vakit kılınan farz namazların tamamı iki rekât olarak kılınır.
- C) İki rekâtlı namazın farzları, öteki namazların farzlarından daha azdır.
- D) Namazı yeni öğrenenlerin yalnızca iki rekât kılması yeterlidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İki rekâtlı namazı öğrenen kişi, genel olarak namaz kılmayı öğrenmiş olur.
Ders kitabına göre namaz rekât adı verilen bölümlerden oluşur ve iki rekâtlı bir namazın kılınışını öğrenen kimse genel olarak namaz kılmayı öğrenir; çünkü her rekât kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden oluşur. Farz namazların hepsi iki rekât değildir; namazın farzları da rekât sayısına göre azalmaz.
Kolay
18Din kültürü dersinde öğretmen, Hz. Peygamber'in "ibadetlerin en üstünü" olarak belirttiği ibadeti anlatıyor ve öğrencilerden buna uygun bir davranış örneği bulmalarını istiyor. Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin anlattığı davranış, Hz. Peygamber'in belirttiği bu ibadete örnektir?
- A) Namazdan sonra ailesi için uzun uzun dua etmeyi seven Ayşe
- B) Bayram sabahı temiz giysileriyle camiye giden Mert
- C) Namazda okumak için yeni bir sure ezberleyen Zehra
- D) Öğle namazını, vakti çıkmadan kılmaya özen gösteren Ali
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Öğle namazını, vakti çıkmadan kılmaya özen gösteren Ali
Ders kitabına göre Hz. Peygamber, ibadetlerin en üstününün vaktinde kılınan namaz olduğunu belirtmiştir. Ali'nin öğle namazını vakti içinde kılmaya özen göstermesi buna örnektir. Dua etmek, temiz giysilerle camiye gitmek ve sure ezberlemek de güzel davranışlardır ama hadiste "ibadetlerin en üstünü" olarak belirtilen bunlar değildir.
Orta
19Camiye giden Mehmet'in paçasına yolda çamur sıçrıyor. Mehmet, namaz kılarken giysisinin temiz olması gerektiğini bildiği için camiye girmeden önce paçasını temizliyor. Mehmet namazın hangi şartını yerine getirmeye özen göstermiştir?
- A) Hadesten taharet
- B) İstikbalikıble
- C) Vakit
- D) Necasetten taharet
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Necasetten taharet
Necasetten taharet; beden, giysi ve namaz kılınacak yerin maddi kirlerden temizlenmesidir. Hadesten taharet de bir temizliktir; ancak o, abdest ya da gusül alarak manevi kirden arınmayı anlatır.
Orta
20Ayşe, öğle namazı için abdest alıyor ve namazdan önce kısa bir süre dinlenmek için koltuğa uzanıyor. Kısa bir süre sonra uyuyakalıyor ve uyandığında hemen namaza durmak istiyor. Ayşe'nin namaza durmadan önce ne yapması gerekir?
- A) Yalnızca ellerini yıkaması
- B) Uyuduğu için abdestini yenilemesi
- C) Abdesti bozulmadığı için hemen namaza durması
- D) Önce bir bardak su içmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Uyuduğu için abdestini yenilemesi
Uyumak abdesti bozan durumlardandır; bu yüzden Ayşe yeniden abdest almalıdır. Abdestin bozulmadığını düşünmek yaygın bir yanlıştır; kısa da olsa uzanarak uyumak abdesti bozar.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
