9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · İslam’da İnanç Esasları
İman ve İmanın Mahiyeti
- iman
- mümin
- tasdik
- ikrar
- amel
- salih amel
- taklidî iman
- tahkikî iman
İman nedir, tasdik ve ikrar ne demektir?
İman, Allah'ın varlığına, birliğine ve peygamberlerin Allah'tan getirdiği kesin bilgilere kalben inanıp onları doğrulamaktır (tasdik). İman eden kişiye mümin denir; Mümin aynı zamanda Allah'ın güzel isimlerinden biridir. İnanma duygusu fıtridir ve Göbeklitepe gibi eski ibadet yerleri din olgusunun insanlık tarihi boyunca var olduğunu gösterir. İmanın geçerliliği için kalple tasdik yeterlidir, ancak kişinin toplumda mümin olarak tanınması için inancını sözle açıklaması, yani ikrar gerekir. İman insanı salih amele yöneltir, salih amel de imanı güçlendirir; kötü ameller ise imanı zayıflatır. Delile dayanmadan çevreden görülerek benimsenen imana taklidî iman denir ve şüphe karşısında sarsılabilir. Akli ve naklî delillere, araştırma ve tefekküre dayanan tahkikî iman ise daha sağlamdır. Tasdik kalple, ikrar dille ilgilidir; imanın özü tasdiktir.
İman ve İmanın Mahiyeti: konu anlatımı ve özeti
İnanma ihtiyacı, yeme içme kadar temel bir insan ihtiyacıdır. Bu konu imanın ne olduğunu, kalpteki inanç ile söz ve davranış arasındaki bağı ve imanın çeşitlerini açıklar.
- İnanma duygusu fıtridir; Göbeklitepe gibi eski ibadet yerleri, din olgusunun insanlık tarihi boyunca var olduğunu gösterir. Bütün peygamberler tevhit inancını tebliğ etmiştir.
- İman; Allah'ın varlığına, birliğine ve peygamberlerin Allah'tan getirdiği kesin bilgilere kalben inanıp onları doğrulamaktır (tasdik). İman eden kişiye mümin denir; Mümin aynı zamanda Allah'ın güzel isimlerinden biridir.
- İmanın geçerliliği için kalple tasdik yeterlidir. Ancak kişinin toplumda mümin olarak tanınması için inancını sözle açıklaması (ikrar) gerekir.
- İman ile amel arasında güçlü bir bağ vardır: İman insanı salih amele yöneltir, salih amel de imanı güçlendirir; kötü ameller ise imanı zayıflatır.
- Taklidî iman, delile dayanmadan çevreden görülerek benimsenen imandır; şüphe karşısında sarsılabilir.
- Tahkikî iman ise akli ve naklî delillere, araştırma ve tefekküre dayanan, daha sağlam imandır.
Unutma: Tasdik kalple, ikrar dille ilgilidir; imanın özü tasdiktir, ikrar ise onun dışa yansımasıdır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
İmanı üç parçalı bir yapı gibi düşünebilirsin.
- Tasdik (kalp): Allah'ın varlığını, birliğini ve peygamberin getirdiklerini içtenlikle doğrulamak. İmanın özü budur.
- İkrar (dil): Bu inancı sözle ifade etmek. Kişinin toplumda mümin olarak tanınmasını sağlar.
- Amel (davranış): İmanın hayata yansıması. İman salih ameli doğurur, salih amel de imanı güçlendirir.
Taklidî ve tahkikî iman farkı: Bir köprüyü düşün. Herkes geçtiği için sen de geçiyorsan bu taklittir. Köprünün nasıl yapıldığını, neden sağlam olduğunu öğrenerek geçiyorsan bu araştırmaya dayanan bilgidir. Tahkikî iman da delile ve tefekküre dayanır; şüphe karşısında daha sağlamdır.
Sık yapılan hata: "Ailem Müslüman olduğu için imanım kendiliğinden tamamdır." Doğrusu: Ailede öğrenilen iman değerli bir başlangıçtır, ama onu araştırıp düşünerek güçlendirmek her bireyin kendi sorumluluğudur.
Derinleş
Göbeklitepe gibi çok eski ibadet yerlerinin bulunması, inanma ihtiyacının insanlık kadar eski olduğunu düşündürür. Tarih ve biyoloji derslerinden de yararlanarak şu soruyu araştır: Bir duygunun ya da ihtiyacın "fıtri", yani yaratılıştan gelen bir özellik olduğunu hangi kanıtlarla savunabiliriz? En az iki farklı türde kanıt göster.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.9.2.1İman ve imanın mahiyetiyle ilgili konuları sorgulayabilme
- c) İman ve imanın mahiyeti hakkında bilgi toplar.
- ç) İman ve imanın mahiyeti hakkında toplanan bilgileri değerlendirir.
- d) İman ve imanın mahiyeti hakkında toplanan bilgiler üzerinde çıkarım yapar.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir öğrenci farklı dönemlerde gönderilen peygamberlerin tebliğlerini karşılaştırıyor. Hz. Nuh, Hz. İbrahim, Hz. Musa ve Hz. Muhammed'in (sav) yaşadığı toplumların dilleri, kültürleri ve karşılaştıkları sorunlar birbirinden farklıdır. Öğrencinin bütün bu peygamberlerin tebliğinde ortak olarak bulacağı temel inanç hangisidir?
- A) Bütün ibadetlerin aynı biçimde yapılması
- B) Hepsinin aynı dilde ve aynı kitapla gelmesi
- C) Yalnızca kendi kavimlerinin kurtuluşa ermesi
- D) Peygamberlerin ilahi güce sahip olması
- E) Allah'ın bir olduğu inancı (tevhit)
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Allah'ın bir olduğu inancı (tevhit)
Bütün peygamberler, toplumları farklı olsa da Allah'ın bir olduğu inancını, yani tevhidi tebliğ etmiştir. İbadetlerin biçimi ise peygamberden peygambere farklılık gösterebilir; bu yüzden ortak noktayı ibadet şekillerinde aramak yanlıştır.
Kolay
2Mehmet, Allah'ın varlığına ilişkin delilleri okuyor, evrendeki düzeni inceleyip ayetler üzerinde düşünüyor ve aklına takılan soruları bir hocasına danışıyor. Bir süre sonra inancının artık delillere dayandığını ve sorular karşısında sarsılmadığını söylüyor. Mehmet'in ulaştığı iman türü hangisidir?
- A) Taklidî iman
- B) Tahkikî iman
- C) İkrar
- D) Salih amel
- E) Tevekkül
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tahkikî iman
Akli ve naklî delillere, araştırma ve tefekküre dayanan sağlam imana tahkikî iman denir. Taklidî iman ise araştırmadan, çevreden görülerek benimsenen imandır; Mehmet'in delillere dayanan inancı bu tanıma uymaz.
Kolay
3Ceren, Arapça kökenli kelimelerin köklerini inceleyen bir sözlük çalışması yapıyor. "Güvenmek, inanmak" anlamındaki e-m-n kökünden gelen "iman" kelimesini yazdıktan sonra, aynı kökten türeyen ve hem iman eden kişiyi hem de Allah'ın güzel isimlerinden birini ifade eden kelimeyi arıyor. Ceren'in aradığı kelime aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müşrik
- B) Mükellef
- C) Muhacir
- D) Mucib
- E) Mümin
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Mümin
İman eden kişiye mümin denir; el-Mümin aynı zamanda güven veren anlamında Allah'ın güzel isimlerindendir. Mucib de Allah'ın isimlerindendir; ancak dualara karşılık veren anlamına gelir ve e-m-n kökünden türemez.
Kolay
4Rana'nın ders notlarında imanın iki unsuru şöyle açıklanmış: Birincisi, Allah'ın varlığını, birliğini ve peygamberin bildirdiklerini kalben kabul edip doğrulamak; ikincisi, bu inancı dil ile açıkça söylemek. Rana, birinci unsurun adını hatırlayamıyor. Rana'nın hatırlayamadığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İkrar
- B) Amel
- C) Tasdik
- D) Tevekkül
- E) Teklif
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tasdik
Kalben kabul edip doğrulamaya tasdik denir; imanın özü tasdiktir. İkrar da imanın unsurudur; ancak notlardaki ikinci unsur olan inancı dil ile söylemeyi ifade eder.
Kolay
5Kitapta Allah'ın insanı iman edecek kabiliyette yarattığı, ancak bazı etkenlerin onu bu yaratılıştan uzaklaştırabileceği belirtilir. Kitaba göre Allah'ın, insanı yalnızca kendisine kulluk etmeye çağırmak için yaptığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsanları inanmaya zorlamak
- B) Her topluma ayrı bir ilah göndermek
- C) Meleklere insanların yerine ibadet ettirmek
- D) İnsanlardan aklı geri almak
- E) Peygamberler göndermek
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Peygamberler göndermek
Allah, insanı kulluğa ve inanç esaslarına çağırmak için peygamberleri görevlendirmiştir. İnanmaya zorlamak ise dinde zorlama olmadığı ilkesine aykırıdır.
Kolay
6Kitapta Enfal suresinin 2. ayetine yer verilir: "Müminler ancak o kimselerdir ki Allah anıldığı zaman kalpleri ürperir. O'nun ayetleri kendilerine okunduğu zaman (bu) onların imanlarını artırır. Onlar sadece Rablerine tevekkül ederler." Aşağıdakilerden hangisi bu ayette sayılan mümin özelliklerinden biri değildir?
- A) Ayetlerden etkilenip imanı güçlenmek
- B) Ayetler okunduğunda imanın artması
- C) Zor durumlarda yalnızca kendi gücüne güvenmek
- D) Yalnızca Rabbine tevekkül etmek
- E) Allah anıldığında kalbin ürpermesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zor durumlarda yalnızca kendi gücüne güvenmek
Ayette müminlerin kalplerinin ürperdiği, imanlarının arttığı ve yalnız Rablerine tevekkül ettikleri bildirilir. Yalnızca kendi gücüne güvenmek tevekkülle bağdaşmaz.
Kolay
7Kur'an ayetlerini ve hadisleri kaynak göstererek imanla ilgili bir ödev hazırlayan Can'a öğretmeni, dayandığı bu delillerin "naklî delil" olduğunu söylüyor. Öğretmenin "naklî delil" ifadesiyle kastettiği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Halk arasında anlatılan hikâyeler
- B) Sosyal medyada en çok paylaşılan görüşler
- C) Kur'an ve hadis gibi dinin temel kaynaklarına dayanan deliller
- D) Kişinin hayal gücüne dayanan düşünceler
- E) Yalnızca deney ve gözleme dayanan deliller
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kur'an ve hadis gibi dinin temel kaynaklarına dayanan deliller
Naklî delil, Kur'an ve hadis gibi dinin temel kaynaklarından aktarılan delillerdir. Akli delil ise akıl yürütmeye ve tefekküre dayanır; deney ve gözlem bilimsel yöntemin parçasıdır.
Kolay
8Kitapta "İman edip salih ameller işleyenlere gelince; onlara içinden ırmaklar akan cennetler vardır. İşte büyük kurtuluş budur." ayetine yer verilir. Bu ayette dikkat çekilen husus aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca amelin yeterli görülmesi
- B) İmanın amelden ayrı tutulması
- C) Salih amelin imandan önce şart koşulması
- D) Cennetin yalnızca zenginlere vaat edilmesi
- E) İman ile salih amelin birlikte anılması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İman ile salih amelin birlikte anılması
Ayette iman ve salih amel birlikte anılarak aralarındaki güçlü bağa dikkat çekilir; kitapta bu vurgunun pek çok ayette yer aldığı belirtilir.
Kolay
9Kitaba göre bir kişinin mümin olabilmesi için iman edilmesi gereken hususlarla ilgili olarak ne yapması gerekir?
- A) Hepsini kalben tasdik etmesi
- B) İstediklerini seçip kabul etmesi
- C) Yalnızca ezberlemesi
- D) Yalnızca başkalarına anlatması
- E) Yalnızca birini kabul etmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hepsini kalben tasdik etmesi
Kitapta mümin olabilmek için iman edilmesi gereken hususların hepsinin kalben tasdik edilmesi gerektiği belirtilir. Ezberlemek ya da anlatmak tasdik yerine geçmez.
Kolay
10Psikoloji kulübünde insanın ihtiyaçları üzerine bir pano hazırlanıyor. Panonun bir yanına yeme, içme, uyuma gibi bedensel ihtiyaçlar yazılmış. Kitaptaki bilgiye göre panonun diğer yanına yazılabilecek ve insanın inanma duygusuyla ilgili ihtiyaçlar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güven duyma, inanma ve sığınma
- B) Alışveriş yapma ve seyahat etme
- C) Barınma, giyinme ve ısınma
- D) Hareket etme, koşma ve oynama
- E) Nefes alma, dinlenme ve beslenme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Güven duyma, inanma ve sığınma
Kitapta yeme, içme ve uyumanın yanında güven duyma, inanma, sığınma ve mutlu olma ihtiyaçlarından söz edilir; inanma duygusu fıtri bir ihtiyaçtır. Barınma ve beslenme ise bedensel ihtiyaçlardır.
Kolay
11Sözlük çalışması yapan Emre, "amel" kelimesinin kitapta verilen anlamlarını not ediyor. Aşağıdakilerden hangisi amel kelimesinin anlamlarından biridir?
- A) Doğuştan gelen beden özellikleri
- B) Dünya ve ahirette ceza veya mükâfat konusu olan her türlü iş ve davranış
- C) Kişinin yalnızca kalbinden geçirdiği ve hiç uygulamadığı düşünceler
- D) İnsanın iradesi dışında gerçekleşen olaylar
- E) Kişinin uykuda gördüğü rüyalar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dünya ve ahirette ceza veya mükâfat konusu olan her türlü iş ve davranış
Amel; yapılan iş, eylem, davranış ve dünya ile ahirette ceza ya da mükâfat konusu olan her türlü iştir. Hiç uygulanmayan düşünceler ise amel kavramının dışındadır.
Kolay
12Din kültürü defterine "iman" kelimesinin sözlük anlamlarını yazan Zeynep, kitaptan yararlanıyor. Aşağıdakilerden hangisi kitapta iman kelimesine verilen anlamlar arasında yer alır?
- A) Çalışmak, kazanmak, biriktirmek
- B) İnanmak, tasdik etmek, güvende olmak
- C) Konuşmak, anlatmak, açıklamak
- D) Ezberlemek, tekrar etmek, okumak
- E) Karar vermek, seçmek, ayırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnanmak, tasdik etmek, güvende olmak
Kitapta iman; inanmak, tasdik etmek ve güvende olmak anlamlarıyla açıklanır. Konuşmak, açıklamak gibi anlamlar ise ikrar kavramına daha yakındır.
Kolay
13Kitapta "İman, akıl sahibi olan her insanın Allah'a karşı yerine getirmesi gereken … sorumluluktur." cümlesi yer alır. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A) geçici
- B) isteğe bağlı
- C) ilk
- D) son
- E) önemsiz
Cevabı göster
Doğru cevap: C) ilk
Kitapta iman, akıl sahibi her insanın Allah'a karşı ilk sorumluluğu olarak belirtilir; insan inandıktan sonra imanın gereği olan amelleri yapmakla mükelleftir.
Kolay
14Kitapta Kur'an'da yer alan mümin özellikleri sayılır: Allah'a ve Resulü'ne itaat etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekât vermek, iyiliği emredip kötülükten alıkoymak, israf ve cimrilikten kaçınmak, vakar ve tevazu sahibi olmak. Buna göre aşağıdaki davranışlardan hangisi bir müminin özellikleriyle bağdaşmaz?
- A) Başarılı olduğunda alçak gönüllü davranmak
- B) Arkadaşını kötü bir işten vazgeçirmeye çalışmak
- C) Namazını vaktinde ve özenle kılmak
- D) İhtiyacından fazla yemek alıp çöpe atmak
- E) Kazancının zekâtını vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İhtiyacından fazla yemek alıp çöpe atmak
İhtiyaçtan fazlasını alıp çöpe atmak israftır ve müminin israftan kaçınma özelliğiyle bağdaşmaz. Arkadaşını kötülükten vazgeçirmek ise kötülükten alıkoymanın örneğidir.
Kolay
15Kitapta salih amel; hayırlı, iyi, din ve dünya için faydalı, huzur verici ve Allah'ın rızasını kazanmaya sebep olan işler olarak tanımlanır. Aşağıdakilerden hangisi bu tanıma uygun bir salih amel örneğidir?
- A) Okulda bir arkadaşı hakkında asılsız söylenti yaymak
- B) Arkadaşının eşyasını izinsiz kullanmak
- C) Verdiği sözü önemsemeyip unutmak
- D) Mahallede yalnız yaşayan yaşlı komşunun ihtiyaçlarını gidermek
- E) Ortak kullanılan parkı kirletip ayrılmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mahallede yalnız yaşayan yaşlı komşunun ihtiyaçlarını gidermek
Yalnız yaşayan bir komşuya yardım etmek hem hayırlı hem faydalı hem de Allah'ın rızasına uygun bir iştir. Söylenti yaymak ise zarar veren ve huzur bozan bir davranıştır.
Kolay
16Enfal suresinin 2. ayetinde müminlere Allah'ın ayetleri okunduğunda bunun onların imanlarını artırdığı bildirilir. Bu ifadeden çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İman güçlenip artabilen canlı bir bağdır.
- B) Müminlerin ayetleri okumasına gerek yoktur.
- C) Ayetleri dinlemek imanı zayıflatır.
- D) İman yalnızca ibadetle ilgilidir.
- E) İman bir kez kazanıldıktan sonra hiç değişmez.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İman güçlenip artabilen canlı bir bağdır.
Ayetlerin imanı artırdığının bildirilmesi imanın güçlenebildiğini gösterir; kitapta kötü amellerin imanı zayıflattığı da belirtilir. İmanın hiç değişmediği yargısı bu ifadeyle çelişir.
Kolay
17Din kültürü öğretmeni tahtaya en üste "İman", altına da yan yana "taklidî iman" ve "tahkikî iman" yazıyor. Öğrencilerden, imanın bu iki türe hangi ölçüte göre ayrıldığını ikisinin arasına yazmalarını istiyor. Ders kitabına göre öğrenciler aşağıdakilerden hangisini yazmalıdır?
- A) İnanılan esasların sayısına göre
- B) Gerçekleşme şekline göre
- C) Yapılan ibadetlerin miktarına göre
- D) Kişinin yaşına ve çevresine göre
- E) İndirilen kitapların sırasına göre
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gerçekleşme şekline göre
Ders kitabında "İman, gerçekleşme şekline göre taklidî ve tahkikî olarak ikiye ayrılır." denir. Taklidî iman delile dayanmadan çevrenin inancını taklit etmekle, tahkikî iman ise naklî ve akli delillere, araştırma ve kavramaya dayanarak gerçekleşir. İki türde de inanılan esaslar aynıdır; ayrım ibadet miktarına ya da yaşa göre yapılmaz.
Kolay
18Ders kitabındaki sözlük kutusunda ikrar, iman eden kimsenin "inanmış olduğu değerleri sözlü veya fiilî olarak dışa yansıtması" biçiminde de tanımlanır. Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi inancın fiilî olarak dışa yansıtılmasına örnektir?
- A) Kelimeişehadeti arkadaşlarının yanında söylemek
- B) Allah'ın varlığını ve birliğini kalben doğrulamak
- C) İman esaslarını bir kitaptan okuyarak öğrenmek
- D) Yeni taşındığı mahallede cuma namazına cemaatle katılmak
- E) Kendisine sorulduğunda "Müslümanım." demek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yeni taşındığı mahallede cuma namazına cemaatle katılmak
Fiilî yansıtma, inancın sözle değil bir davranışla ortaya konmasıdır; cemaatle namaza katılmak buna örnektir. Kelimeişehadet söylemek ve "Müslümanım." demek sözlü ikrardır. Kalben doğrulamak tasdiktir, dışa yansıtma değildir; iman esaslarını okuyup öğrenmek ise tek başına inancın dışa vurulması sayılmaz.
Orta
19Ece, "taklidî iman" ve "tahkikî iman" kavramlarını karşılaştıran bir sunum hazırlıyor. Tahkikî iman için hazırladığı slayta şu üç maddeyi yazıyor: I. Delillere dayanır. II. Şüphe karşısında kolayca sarsılır. III. Araştırma ve tefekkür sonucunda ulaşılır. Ece'nin yazdığı maddelerden hangileri tahkikî imanın özelliklerindendir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: D) I ve III
Tahkikî iman delillere, araştırma ve tefekküre dayanır. Şüphe karşısında kolayca sarsılmak ise taklidî imanın özelliğidir; II'nin bu slayta yazılması iki kavramın karıştırıldığını gösterir.
Orta
20Her hafta gönüllü olarak bir huzurevini ziyaret eden ve ibadetlerini düzenli yapan Leyla, bu alışkanlıklarının Allah'a olan bağlılığını artırdığını ve inancını daha canlı hissettiğini anlatıyor. Leyla'nın anlattıkları, iman ile amel arasındaki ilişki hakkında neyi gösterir?
- A) Amel ile iman birbirinden tamamen bağımsızdır.
- B) Salih amel imanı besleyip güçlendirir.
- C) İman güçlendikçe amele gerek kalmaz.
- D) İmanı yalnızca ibadetler etkiler, iyilikler etkilemez.
- E) İmanın gücü yaşla birlikte kendiliğinden artar.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Salih amel imanı besleyip güçlendirir.
İman insanı salih amele yöneltir, salih amel de imanı güçlendirir; Leyla'nın deneyimi bu karşılıklı ilişkiyi gösterir. İmanı yalnızca ibadetlerin etkilediği düşüncesi eksiktir; huzurevi ziyareti gibi iyilikler de salih amel kapsamındadır.
Ders videoları
MEB'in 9. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi örnek ders anlatımları.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.