9. Sınıf Osmanlı Türkçesi · Osmanlı Türkçesi Alfabesi (Matbu)
Rakamlar ve Noktalama İşaretleri
- rakamlar
- sayı yazımı
- tarih yazımı
- noktalama işaretleri
- soru işareti
- virgül
Osmanlı Türkçesinde rakamlar ve tarihler nasıl yazılır?
Osmanlı Türkçesinde rakamlar, harflerin tersine soldan sağa doğru yazılır ve okunur. Harfler sağdan sola dizilirken sayılar bugünkü gibi soldan başlar; örneğin 1453 ve 2016 sayıları basamak sırası değişmeden yazılır. Sıfır nokta biçimindedir, beş ise küçük bir daireye benzer; bu yüzden beş ile sıfır, ayrıca altı ile yedi ilk bakışta birbirine karıştırılabilir. Tarih yazımında yıl, ay ve gün kısımları yazı yönüne uyarak sağdan sola sıralanır; 571/04/20 tarihi bu düzenin örneğidir. Noktalama işaretleri olarak nokta, virgül, noktalı virgül, soru işareti ve ünlem kullanılır. Virgül ile soru işaretinin yönü bugünkü şekillerine göre terstir. Mehmet Âkif'in Safahat adlı eserinden alınan bir parçada noktalama işaretleri metin içinde görülebilir. Osmanlı Türkçesinde her şey sağdan sola yazılmaz: harfler sağdan sola, rakamlar soldan sağa, tarih ise parça parça sağdan sola dizilir.
Rakamlar ve Noktalama İşaretleri: konu anlatımı ve özeti
Osmanlı Türkçesinde harfler sağdan sola yazılsa da rakamlar soldan sağa yazılır. Bu konu rakamların şeklini, tarih yazımını ve noktalama işaretlerini öğretir.
- Rakamlar: ٠ (0), ١ (1), ٢ (2), ٣ (3), ٤ (4), ٥ (5), ٦ (6), ٧ (7), ٨ (8), ٩ (9). Sıfır nokta biçimindedir; ٥ (beş) ise küçük bir daireye benzer.
- Sayı yazımı: Sayılar bugünkü gibi soldan sağa yazılır ve okunur. Örnek: ١٤٥٣ = 1453, ٢٠١٦ = 2016, ١٠٠ = 100.
- Tarih yazımı: Tarihte yıl, ay ve gün kısımları yazı yönünde, sağdan sola sıralanır (YYYY/AA/GG). Örnek: ٥٧١/٠٤/٢٠ = 571/04/20.
- Karışma tehlikesi: ٦ (6) ile ٧ (7) ve ٥ (5) ile ٠ (0) ilk bakışta birbirine benzer; dikkatle bakmalısın.
- Noktalama: Nokta (.), Arapça virgül (،), noktalı virgül (؛), soru işareti (؟) ve ünlem (!) kullanılır. Virgül ve soru işaretinin yönü bugünküne göre terstir.
- Uygulama: Kitapta Mehmet Âkif'in Safahat'ından bir parçada bu işaretler gösterilir.
Unutma: Harfler sağdan sola, rakamlar soldan sağa; tarih ise parça parça sağdan sola dizilir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- 0'dan 9'a kadar rakamları iki satırda yan yana yaz: üstte bugünkü, altta Osmanlı Türkçesindeki şekil.
- Doğum yılını ve bugünün tarihini Osmanlı rakamlarıyla yaz.
- Soru işaretini (؟) ve virgülü (،) birkaç kez çizerek ters yönlerini alışkanlık hâline getir.
Günlük hayattan: Arap ülkelerinde plakalarda ve fiyat etiketlerinde bu rakamları bugün de görürsün; ٢٥ yazan bir etiket 25 demektir.
Sık yapılan hata: Sayıyı da harfler gibi sağdan sola okumak. ١٤٥٣ kelimesini "3541" diye okumak yanlıştır; rakamlar soldan sağa okunur: 1453.
İpucu: "Yazı döner, rakam dönmez" diye hatırla.
Derinleş
Kitaptaki "İşlemleri Yapalım" etkinliğindeki gibi iki toplama ve iki çıkarma işlemini tamamen Osmanlı rakamlarıyla yaz ve çöz. Ardından kitaptaki saat etkinliğini yap. Düşün: Harfler sağdan sola yazılırken rakamların soldan sağa yazılması okuyana nasıl bir kolaylık sağlar?
Bu konuda neler var?
- Dikkat
- Eşleştirelim
- Yazalım
- İşlemleri Yapalım
- Pekiştirelim
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.