3. Ünite · Kur’an’ın Muhtevası
Kur’an’da Allah
- tevhit
- tenzih
- esmayıhüsna
- Ehad
- Samed
- Melik
- Rahman
- Rahîm
Kur’an’da Allah nasıl tanıtılır?
Kur’an’da Allah, zatında, sıfatlarında ve mabut oluşunda tek olan, yaratılmışların özelliklerinden uzak yüce varlık olarak tanıtılır. İslam bilginleri Allah kelimesini, varlığı zorunlu olan ve bütün övgülere layık bulunan zatın adı diye tanımlar; Allah ismi başka bir varlığa verilmemiş, çoğulu da oluşmamıştır. Kur’an, Allah’ın varlığından çok birliği üzerinde durur. Tevhit Allah’ın bir ve tek olduğunu, tenzih ise O’nun yaratılmışlara ait eksikliklerden uzak olduğunu ifade eder. İhlas suresi tevhit ve tenzihin en özlü ifadesidir; Mevdudi’ye göre Ehad sayısal birlik değil tam manasıyla tek olmayı, Samed ise her şeyin O’na muhtaç, O’nun hiçbir şeye muhtaç olmadığını anlatır. Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde Melik, Kuddüs, Selam, Mümin, Aziz, Halık ve Musavvir gibi isimler geçer. Hac suresinin 56. ayetine göre kıyamet günü hükümranlık yalnız Allah’ındır.
Kur’an’da Allah: konu özeti
Bu konuda Kur’an’ın Allah’ı (cc) nasıl tanıttığını; tevhit ve tenzih inancını, İhlas suresi ile Haşr suresindeki esmayıhüsnanın tefsirini ve Allah’ın (cc) mülkün gerçek sahibi oluşunu öğreniyorsun.
- Allah ismi: İslam bilginleri “Allah” kelimesini “Varlığı zorunlu olan ve bütün övgülere layık bulunan zatın adı” diye tanımlar; bu isim başka bir varlığa verilmemiş, çoğulu da oluşmamıştır.
- Tevhit ve tenzih: Kur’an, Allah’ın (cc) varlığından çok birliği üzerinde durur. Tevhit, O’nun zatında, sıfatlarında ve mabut oluşunda tek olduğu inancıdır; tenzih ise O’nun yaratılmışların özelliklerinden uzak olduğunu bildirir.
- İhlas suresi: Tevhit ve tenzihin en özlü ifadesidir. Mevdudi’ye göre “Ehad” sayısal birlik değil tam manasıyla tek olmayı; “Samed” ise her şeyin O’na muhtaç, O’nun hiçbir şeye muhtaç olmadığını anlatır.
- Razi’nin yorumu: Allah’ın (cc) doğurmadığı cisim olmamasından, doğmadığı ise kadim olmasından akılla da anlaşılabilir; surede bu niteliklerin anılması “Ehad” ve “Samed” isimlerini açıklamak içindir.
- Esmayıhüsna: Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde Melik, Kuddüs, Selam, Mümin, Aziz, Halık, Musavvir gibi isimler geçer. Yazır’a göre Allah’ın (cc) yalnız kendisinin bildiği isimleri de vardır; doksan dokuz sayısı çokluğu belirtir.
- Mülk ve hükümranlık: Hac suresinin 56. ayetine göre kıyamet günü hükümranlık yalnız Allah’ındır. Razi’ye göre bu bilinç, dünyada geçici mülkiyet verilen insanı günahtan caydırır.
Unutma: Tevhit Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu, tenzih ise O’nun yaratılmışlara ait eksikliklerden uzak olduğunu ifade eder.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- “Allah” isminin kitaptaki tanımını ve neden başka varlıklara verilmediğini yaz.
- İhlas suresinin dört ayetini sırayla al; her ayetin tevhit mi tenzih mi vurguladığını belirt.
- Haşr suresindeki isimlerden beşini seç, kitaptaki anlamlarını yaz ve her birinin müminin davranışına bir etkisini ekle.
Günlük hayattan: Rahman ve Rahîm isimlerini bilen bir mümin, sokaktaki bir hayvana ya da yardıma muhtaç bir komşuya merhametle yaklaşır. Kitaba göre esmayıhüsna mümine kişisel ve sosyal hayatında da yol gösterir; mümin Rabbine bu isimlerle seslenerek O’nu tanır ve O’na yaklaşır.
Sık yapılan hata: “Ehad” kelimesini sayısal bir birlik gibi anlamak doğru değil, kitaba göre bu kelime tam manasıyla tek ve biricik olmayı ifade eder ve Allah’tan (cc) başkası için kullanılmaz.
Derinleş
Kitaptaki Ayetelkürsi (Bakara suresi, 255. ayet) tefsir metnini incele. Metinde geçen Hay, Kayyum ve kürsü kavramlarının nasıl açıklandığını ve İbni Abbas’ın (ra) kürsüyü neyle yorumladığını yaz. Ardından metnin siyak-sibak, kavram açıklaması ve rivayet ölçütlerinden hangilerini kullandığını belirle. Düşün: Allah’ın (cc) Kayyum olduğunu bilmek, aracı tanrılara gerek olmadığını nasıl gösterir?
Bu konuda neler var?
- 3. Ünite