5. Ünite · Türkiye’de Bazı Dinî Gruplar
Musevi Hahambaşılığı, Yezidilik, Yehova Şahitleri ve Bahailik
- haham
- hahambaşılık
- Yezidilik
- Melek Tâvus
- Yehova Şahitleri
- Armagedon
- Bahailik
- Kitabu'l-Akdes
Yezidilik, Yehova Şahitleri ve Bahailik nedir?
Musevi Hahambaşılığı, Yezidilik, Yehova Şahitleri ve Bahailik, Türkiye'de görülen dinî kurum ve gruplardır. Haham, Tanah ve Talmud eğitimi alıp bir Yahudi cemaatine ruhani önderlik yapan kişidir; Osmanlı'da hahamlık 1835'te resmî makam olarak tanınmıştır ve hahambaşılık bugün Beyoğlu'nda görevini sürdürür. Yezidilik 12. yüzyılda Adî b. Müsafir zamanında şekillenmiştir; Yezidiler Tanrı'ya Hudâ der ve evreni yedi melek ile onları idare eden Melek Tâvus'un yönettiğine inanır. Yehova Şahitleri, Charles Taze Russell'ın Amerika'da kurduğu akımdır; teslisi kabul etmez, askerlik yapmayı ve kan alıp vermeyi reddeder. Bahailik, Bahaullah adıyla anılan Mirza Hüseyin Ali tarafından kurulmuştur; kutsal kitabı Kitabu'l-Akdes'tir. Bahailer Hz. Muhammed'in (sav) son peygamber olduğunu reddeder, 19 rakamını kutsal kabul eder ve 19 gün oruç tutar.
Musevi Hahambaşılığı, Yezidilik, Yehova Şahitleri ve Bahailik: konu özeti
Bu konuda Türkiye'deki Musevi Hahambaşılığını, Yezidiliği, Yehova Şahitlerini ve Bahailiği kitabın tarafsız diliyle tanıyorsun.
- Hahambaşılık: Haham, Tanah ve Talmud eğitimi alıp bir Yahudi cemaatine ruhani önderlik yapan kişidir; Hristiyanlıktaki gibi bir ruhban sınıfı değildir. Osmanlı'da hahamlık 1835'te resmî makam olarak tanınmış, bugün hahambaşılık Beyoğlu'nda görevini sürdürür.
- Yezidilik: Daha çok Türkiye, Irak, Suriye ve İran'da görülür; grup kendini Ezidi diye adlandırır ve 12. yüzyılda Adî b. Müsafir zamanında şekillenmiştir. Tanrı'ya Hudâ derler; evreni yedi melek ve onları idare eden Melek Tâvus yönetir.
- Yezidi uygulamaları: Kutsal kitapları Mushaf-ı Reş ve Kitabu'l-Cilve'dir. Özel mabetleri yoktur; hac için Adî b. Müsafir'in türbesi ziyaret edilir.
- Yehova Şahitleri: Charles Taze Russell'ın Amerika'da kurduğu akımdır. Teslisi kabul etmezler, İsa'yı Tanrı'nın ilk yarattığı sayarlar; askerlik yapmayı, kan alıp vermeyi ve Noel, Paskalya kutlamayı reddederler.
- Bahailik: Babîliğin kurucusu Mirza Ali Muhammed'in ardından Bahaullah adıyla anılan Mirza Hüseyin Ali tarafından kurulmuştur. Kutsal kitapları Kitabu'l-Akdes'tir; bu kitabın Kur'an-ı Kerim dâhil önceki kitapların hükmünü kaldırdığına inanırlar.
- Bahai inançları: Hz. Muhammed'in (sav) son peygamber olduğunu reddederler, cennet ve cehennemi sembol sayarlar, 19 rakamını kutsal kabul edip 19 gün oruç tutarlar. Grubun önderliğini Hayfa'daki Umumi Adalet Evi yapar.
Unutma: Yezidiler Melek Tâvus'u Tanrı'nın affedip dünyanın idaresini verdiği melek olarak görür; bu yüzden şeytan, lanet gibi kelimeleri telaffuz etmezler.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Dört grubu ayrı ayrı tanı: hahambaşılık Yahudi cemaatinin dinî kurumu, Yezidilik bir inanç sistemi, Yehova Şahitleri ve Bahailik ise sonradan kurulmuş dinî akımlardır.
- Her grubu kurucusu ya da merkezi ile eşleştir: Adî b. Müsafir, Charles Taze Russell, Bahaullah ve Hayfa'daki Umumi Adalet Evi.
- Her grubun öne çıkan bir inancını hatırla: Melek Tâvus, Armagedon savaşı, Kitabu'l-Akdes.
Günlük hayattan: Kapını çalıp broşür bırakan kişilerle karşılaşmış olabilirsin. Kitap, ev ziyareti ve posta yoluyla yayın göndermenin Yehova Şahitlerinin önem verdiği misyonerlik yöntemleri olduğunu anlatır.
Sık yapılan hata: Hahamları Hristiyanlıktaki rahipler gibi bir ruhban sınıfı sanmak. Hahamlık bir ruhban sınıfı değil, kendi işiyle de uğraşabilen bilgili kişilerin yaptığı ruhani önderliktir.
İpucu: Her grubun Türkiye'de en çok bulunduğu şehirleri kitaptaki bilgilerden not et.
Derinleş
Kitaptaki "Yorumlayalım" etkinliğinde II. Beyazıt döneminden itibaren İspanya'dan kaçan Yahudilerin Osmanlı'ya sığındığı anlatılıyor. Osmanlı'daki millet sistemi bilgisinden yararlanarak Yahudilerin Osmanlı'daki konumunu açıklayan kısa bir paragraf yaz. Sence din, dil ve eğitim serbestliği bir toplumda birlikte yaşamayı nasıl etkiler? Cevabını bir örnekle destekle.
Bu konuda neler var?
- 5. Musevi Hahambaşılığı
- 6. Yezidilik
- 7. Yehova Şahitleri
- 8. Bahailik
