3. Ünite · Hicretten Sonra Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Hayatı
Veda Haccı ve Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Vefatı
- عَامُ الْوُفُودِ (heyetler yılı)
- حَجَّةُ الْوَدَاعِ (Veda Haccı)
- خُطْبَةُ الْوَدَاعِ (Veda Hutbesi)
- الْوَفَاةُ (vefat)
- اسْمُ الْفَاعِلِ (ism-i fâil)
- اسْمُ الْمَفْعُولِ (ism-i meful)
Veda Haccı'nda ve sonrasında neler oldu?
Veda Haccı, Hz. Peygamber’in heyetler yılının ertesi yılında birçok müminle yaptığı ve Veda Hutbesi’ni okuduğu hacdır. Mekke’nin fethinden sonra insanlar Allah’ın dinine bölük bölük girdi; hicretin dokuzuncu yılı heyetler yılı oldu. Hz. Peygamber Veda Hutbesi’nde Müslümanın katil, faizci ve kadınlara zulmeden biri olmayacağını açıkladı. Veda Haccı’nda dinin kemale erdirildiğini, nimetin tamamlandığını ve din olarak İslam’ın beğenildiğini bildiren ayet ilan edildi. Hz. Peygamber Rebîülevvel ayının on ikisinde vefat etti ve Hz. Âişe’nin odasına defnedildi. Mesleki Arapça dersinde bu olaylar gençler arasındaki bir diyalogla okunur ve dil bilgisinde isimler camid ve müştak olarak ayrılır. Camid isim başka kelimeden türemez, müştak isim türer. İsm-i fâil işi yapanı, ism-i meful işin yapıldığı kişiyi ya da şeyi gösterir: مُعَلِّمٌ öğreten, مُعَلَّمٌ öğretilen demektir; fark sondan önceki harfin harekesindedir.
Veda Haccı ve Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Vefatı: konu özeti
Bu derste heyetler yılı, Veda Haccı ve Hz. Peygamber'in (s.a.s.) vefatını gençler arasındaki bir diyalogla öğreniyorsun. Dil bilgisinde isimleri camid ve müştak diye ayırıp ism-i fâil ile ism-i mefulü tanıyorsun.
- Heyetler: Mekke'nin fethinden sonra insanlar Allah'ın dinine bölük bölük girdi; hicretin dokuzuncu yılı heyetler yılı (عَامُ الْوُفُودِ) oldu.
- Veda Haccı: Ertesi yıl Hz. Peygamber (s.a.s.) birçok müminle hac yaptı ve Veda Hutbesi'ni okudu.
- Hutbe: Hutbede Müslümanın katil, faizci ve kadınlara zulmeden biri olmayacağını açıkladı.
- Ayet: Bu hacda Mâide suresi 3. ayet ilan edildi: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا» dershanede çevirisi: "Bugün dininizi kemale erdirdim, size nimetimi tamamladım ve size din olarak İslam'ı beğendim." (Mâide 5/3)
- Vefat: Hz. Peygamber (s.a.s.) Rebîülevvel ayının on ikisinde vefat etti ve Hz. Âişe'nin odasına defnedildi.
- Dil bilgisi: İsim ikiye ayrılır: camid (جَامِدٌ) başka kelimeden türemez: قَلَمٌ، كِتَابٌ، جِدَارٌ; müştak (مُشْتَقٌّ) türer: ism-i fâil ve ism-i meful.
- Dil bilgisi: İsm-i fâil işi yapanı gösterir: مُسْلِمٌ، عَادِلٌ، جَارِحٌ، كَاسِرٌ; ism-i meful işin yapıldığı kişiyi ya da şeyi gösterir: مَأْكُولٌ، مَحْبُوبٌ، مَسْجُونٌ، مَظْلُومٌ. Dört harfli fiilde: أَخْرَجَ - مُخْرِجٌ - مُخْرَجٌ; عَلَّمَ - مُعَلِّمٌ - مُعَلَّمٌ.
Unutma: مُعَلِّمٌ (öğreten) ism-i fâil, مُعَلَّمٌ (öğretilen) ism-i mefuldür; fark sondan önceki harfin harekesindedir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Heyetler yılının hicretin kaçıncı yılı olduğunu ve neden bu adı aldığını söyle.
- Veda Hutbesi'nde kitapta geçen üç uyarıyı say: katil, faizci ve kadınlara zulmeden olmamak.
- Bir ismin fiilden türeyip türemediğine bak; türüyorsa işi yapanı mı (fâil), işin yapıldığını mı (meful) gösterdiğini belirle.
Günlük hayattan: Sınıfta مُعَلِّمٌ (öğretmen) dersi anlatır, kitaplar مَكْتُوبٌ (yazılmış) olarak raftadır; ilki ism-i fâil, ikincisi ism-i mefuldür. Dört harfli fiillerde de aynı mantık geçerlidir: مُخْرِجٌ çıkaran kişidir, مُخْرَجٌ ise çıkarılan şeydir.
Sık yapılan hata: Her ismin fiilden türediğini düşünmek değil, قَلَمٌ ve جِدَارٌ gibi camid isimlerin türemediğini bilmek gerekir. Ayrıca heyetler yılını Veda Haccı ile karıştırma: heyetler yılı dokuzuncu yıl, Veda Haccı ertesi yıldır.
Derinleş
Kitapta Mâide suresi 3. ayet ve Veda Hutbesi'nden bir bölüm geçer. Ayetin Türkçe anlamını yaz ve hutbedeki üç uyarının bugünkü toplum için ne anlattığını kısa bir paragrafla açıkla. Fâtiha suresi 4-7. ayetlerde ism-i fâil ve ism-i mefulleri bul. Düşün: "Dininizi kemale erdirdim" ifadesi neden Veda Haccı'nda gelmiştir?