2. Ünite · Kur'an Kıssaları
Hz. İbrahim'in (a.s.) Kıssası
- إِبْرَاهِيمُ (Hz. İbrahim)
- الْأَصْنَامُ (putlar)
- التَّمَاثِيلُ (heykeller)
- التَّوْحِيدُ (tevhid)
- انْتَصَرَ (zafer kazandı)
- تَقَدَّمَ (ilerledi)
Hz. İbrahim'in kıssasında ne anlatılır?
Hz. İbrahim’in kıssası, putlara tapan kavmini tevhide çağıran Hz. İbrahim’in mücadelesini anlatan bir Kur’an kıssasıdır. Hz. İbrahim kavmine, karşısında durup taptıkları heykellerin ne olduğunu sordu; kavmi bunun atalarının yaptığı bir şey olduğunu söyledi. Hz. İbrahim onların açık bir sapıklık içinde olduklarını bildirdi ve kavmi şirkte direnince putlarını yıkmaya yemin etti. Bayram günü kavmi onu yanlarına çağırınca hasta olduğunu söyledi. Putları kırıp en büyüğünü bıraktı; bunu kimin yaptığı sorulunca, konuşabiliyorlarsa putlara sormalarını istedi. Kavmi onu ateşte yakmak istedi, ama Allah ateşe yakmamasını emretti. Mesleki Arapça dersinde kıssa ayetlerle okunur ve dil bilgisinde iki harfle artırılmış üçlü fiil işlenir. Üçlü fiile iki harf eklenince fiil beş harfli olur; zafer kazandı anlamındaki انْتَصَرَ ve ilerledi anlamındaki تَقَدَّمَ buna örnektir. Bir harfle artırılan fiil dört, iki harfle artırılan fiil beş harflidir ve anlam da değişir.
Hz. İbrahim'in (a.s.) Kıssası: konu özeti
Bu derste Hz. İbrahim'in (a.s.) putlara tapan kavmiyle mücadelesini Kur'an ayetleriyle okuyorsun. Dil bilgisinde iki harfle artırılmış üçlü fiili öğreniyorsun.
- Kıssa: Hz. İbrahim'in (a.s.) kavmi putlara tapıyordu; o da onları tevhide çağırdı. «مَا هٰذِهِ التَّمَاثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ» dershanede çevirisi: "Şu karşısında durup taptığınız heykeller nedir?" (Enbiyâ 21/52)
- Kıssa: Kavmi bunun atalarının yaptığı bir şey olduğunu söyledi; o da onların açık bir sapıklık içinde olduklarını bildirdi (Enbiyâ, 54). Kavmi şirkte direnince putlarını yıkmaya yemin etti.
- Kıssa: Bayram günü kavmi onu yanlarına çağırınca «إِنِّي سَقِيمٌ» (Ben hastayım) dedi; kitap İbn Kesîr'den (Tefsîr, 7/25) bunun «مَرِيضُ الْقَلْبِ مِنْ عِبَادَتِكُمُ الْأَوْثَانَ مِنْ دُونِ اللهِ» (Allah'ı bırakıp putlara tapmanızdan dolayı kalbim hasta) anlamına geldiğini aktarır.
- Ayet: Putları kırıp en büyüğünü bıraktı; kim yaptı diye sorulunca şöyle dedi: «بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هٰذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ» dershanede çevirisi: "Hayır, bunu şu büyükleri yaptı; konuşabiliyorlarsa onlara sorun." (Enbiyâ 21/63) Onu ateşte yakmak istediler ama Allah ateşe yakmamasını emretti.
- Dil bilgisi: Üçlü fiile iki harf eklenince fiil beş harfli olur (الثُّلَاثِيُّ الْمَزِيدُ بِحَرْفَيْنِ): انْتَصَرَ (zafer kazandı), انْتَظَرَ (bekledi), احْتَمَلَ (katlandı), تَقَدَّمَ (ilerledi), تَعَدَّى، تَحَدَّى.
- Çekim: انْتَصَرَ - يَنْتَصِرُ - انْتَصِرْ; تَقَدَّمَ - يَتَقَدَّمُ - تَقَدَّمْ.
- Örnek: عَلِمَ (bildi) fiili bir harfle أَعْلَمَ، عَلَّمَ ya da عَالَمَ, iki harfle تَعَلَّمَ (öğrendi) olur.
Unutma: Bir harfle artırılan fiil dört harfli (عَلَّمَ: öğretti), iki harfle artırılan fiil beş harflidir (تَعَلَّمَ: öğrendi); anlam da değişir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Hz. İbrahim'in (a.s.) kavmine sorduğu soruyu (Enbiyâ, 52) Türkçe anlamıyla söyle.
- Olayları sıraya koy: davet, yemin, bayram günü, putların kırılması, ateş.
- Beş harfli fiilin kökünü bul: انْتَصَرَ ← نَصَرَ, تَقَدَّمَ ← قَدِمَ; eklenen iki harfi işaretle. Sonra muzari ve emir biçimlerini de yaz.
Günlük hayattan: Otobüs durağında beklerken أَنْتَظِرُ الْحَافِلَةَ dersin; bu fiil نَظَرَ köküne ا ve ت eklenerek kurulmuştur. Sınavda bir adım öne geçtiğinde تَقَدَّمْتُ dersin; bu da ت ve şedde eklenmiş beş harfli bir fiildir.
Sık yapılan hata: انْتَصَرَ fiilinin kökünü انْتَصَرَ sanmak değil, نَصَرَ (yardım etti) olduğunu bilip sözlükte ن maddesinde aramak gerekir. Aynı şekilde تَقَدَّمَ fiilinin kökü قَدِمَ'dir; sözlükte ق maddesinde aranır.
Derinleş
Kitaptaki metinde Enbiyâ suresi 52, 54 ve 63. ayetler geçer. Bu ayetleri sırayla oku ve Hz. İbrahim'in (a.s.) kavmini düşündürmek için hangi yolu izlediğini üç cümleyle yaz. Ayetlerdeki fiillerden mezid olanları bul. Düşün: "Onlara sorun, eğer konuşabiliyorlarsa" sözü kavmine ne anlatmayı amaçlıyordu?