4. Ünite · Hayatımdan Bir Gün
Bugün Ne Yedin?
- أُريدُ / أُحِبُّ (isterim / severim)
- لَكِنْ (ama)
Arapçada yiyecekler, içecekler ve öğünler nasıl anlatılır?
Arapçada bugün ne yenildiği, öğün adları, yiyecek ve içecek adları ile isterim ve severim anlamındaki fiillerle anlatılır. Günün üç öğünü kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeğidir; kahvaltı الفُطورُ sözcüğüyle karşılanır. Yenilen ve içilenler geçmiş zaman fiilleriyle söylenir; yedim, içtim ve yemek yedim anlamındaki fiiller bu iş için kullanılır. İsterim anlamındaki أُريدُ o andaki bir isteği, severim anlamındaki أُحِبُّ ise genel bir beğeniyi bildirir; iki fiil de kişiye göre çekimlenir. Karşıtlık, ama anlamındaki bağlaçla kurulur; o tavuğu sever ama eti sevmez cümlesi buna örnektir. Aç, susamış ve tok anlamındaki sıfatların kızlar için ayrı biçimleri vardır. Restoran diyaloğunda garson hoş geldiniz diyerek ne istendiğini sorar, müşteri pilav ve salatayla et ister. Yemeğe Allah’ın adı anılarak başlanır, yemekten sonra dua edilir; duanın anlamı “Bizi yediren, içiren ve Müslüman kılan Allah’a hamdolsun.” biçimindedir.
Bugün Ne Yedin?: konu özeti
Bu konuda yiyecek ve içecek adlarını, öğünleri ve sevdiğin ya da istediğin şeyleri anlatmayı öğreniyorsun. Restoranda sipariş verme diyaloğu da bu konuda yer alır.
- Öğünler: الفُطورُ (kahvaltı), الغَداءُ (öğle yemeği), العَشاءُ (akşam yemeği).
- Yiyecekler: خُبْزٌ, جُبْنٌ, زَيْتونٌ, بَيْضٌ, عَسَلٌ, زُبْدَةٌ, لَحْمٌ, دَجاجٌ, سَمَكٌ, أَرُزٌّ, سَلَطَةٌ, حِساءٌ. Tatlılar: كَعْكٌ, بَقْلاوَةٌ, كُنافَةٌ. İçecekler: ماءٌ, شايٌ, قَهْوَةٌ, حَليبٌ, عَصيرٌ.
- Geçmiş zamanla: أَكَلْتُ الخُبْزَ وَالجُبْنَ في الفُطورِ, شَرِبْتُ الشّايَ, تَناوَلْتُ الحِساءَ وَالسَّمَكَ في الغَداءِ.
- İstek ve sevgi: أُريدُ (isterim), أُحِبُّ (severim). Örnek: أَنا أُريدُ الدَّجاجَ مِنَ المَأْكولاتِ. Kişiye göre: تُريدُ, تُريدينَ, يُريدُ; تُحِبُّ, يُحِبُّ.
- Karşıtlık: لَكِنْ (ama) ile bağlanır. Örnek: هُوَ يُحِبُّ الدَّجاجَ لَكِنْ لا يُحِبُّ اللَّحْمَ.
- Açlık-tokluk: أَنا جَوْعانُ (açım), أَنْتَ عَطْشانُ (susadın), هُوَ شَبْعانُ (tok); kızlar için جَوْعانَةٌ, عَطْشانَةٌ, شَبْعانَةٌ.
- Restoranda: Garson أَهْلًا وَسَهْلًا، أَيَّ خِدْمَةٍ؟ der; müşteri أُريدُ اللَّحْمَ مَعَ الأَرُزِّ وَالسَّلَطَةِ diye sipariş verir.
- Yemek adabı: Yemeğe "بِسْمِ اللهِ" diyerek başlanır, yemekten sonra dua edilir. Hadis: «اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ» dershanede çevirisi: "Bizi yediren, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun." (Sünen-i Tirmizî, 3457)
Unutma: أُريدُ "isterim" (şu an bir istek), أُحِبُّ "severim" (genel bir beğeni) demektir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Yemek üzerine konuşmayı üç adımda kurarsın:
- Öğünü söyle: في الفُطورِ.
- Ne yediğini ve içtiğini ekle: أَكَلْتُ البَيْضَ وَشَرِبْتُ الحَليبَ.
- Sevdiğini belirt: أُحِبُّ العَسَلَ وَلَكِنْ لا أُحِبُّ الزَّيْتونَ.
Günlük hayattan: Bir lokantada garson "ماذا تُريدُ مِنَ المَشْروباتِ؟" diye sorarsa "أُريدُ القَهْوَةَ بِالحَليبِ مِنْ فَضْلِكَ" dersin. Yemekten sonra annene "سَلِمَتْ يَداكِ" dersin, o da "بِالعافِيَةِ" diye karşılık verir.
Sık yapılan hata: "Çay içtim" derken أَكَلْتُ الشّايَ demek doğru değil, شَرِبْتُ الشّايَ denir; içecekler için شَرِبَ kullanılır.
İpucu: Buzdolabına ya da mutfak dolabına yiyeceklerin Arapça adlarını yazdığın küçük kâğıtlar yapıştır. Her öğünde tabağındakileri أَكَلْتُ ve شَرِبْتُ ile söyle. Böylece kelimeleri her gün gerçek bir durumda tekrar edersin. İstediğin şeyi söylerken أُريدُ, sevdiğin şeyi söylerken أُحِبُّ kullanmayı unutma.
Derinleş
Kitaptaki "في المَطْعَمِ" diyaloğunu arkadaşınla canlandır. Sonra kitaptaki örneğe uyarak yiyecek, içecek ve tatlı başlıklı küçük bir menü hazırla. Kitaptaki hadiste yemek ve içmek için hamd edilmesi sence sofra adabına neler katıyor? Düşünceni kısa bir paragrafla yaz ve evde sofrada uyguladığın bir adabı örnek ver.