2. Ünite · Tecvit
İdgamlar
- idgam
- gunne
- idgam mealgunne
- idgam bilagunne
- idgam misleyn
- idgam mütecaniseyn
- idgam mütekaribeyn
İdgam nedir ve çeşitleri nelerdir?
İdgam, aynı ya da mahreç veya sıfatça yakın iki harften sakin olan birincinin harekeli olan ikinciye katılarak şeddeli okunmasıdır. Bir şeyi diğerine katmak anlamına gelen idgamın beş çeşidi vardır. Gunne, genizden gelen ve yaklaşık bir buçuk elif tutulan sestir; gunne harfleri mim ve nundur. İdgam mealgunnede tenvin ya da sakin nundan sonra ya, nun, mim, vav harflerinden biri gelir ve nun bu harflere gunneyle katılır. İdgam bilagunnede tenvin ya da sakin nundan sonra lâm ya da ra gelir ve nun bu harflere gunnesiz katılır. İdgam misleynde aynı iki harften birincisi sakin, ikincisi harekelidir; mim ve nunda gunneli, diğer harflerde gunnesiz okunur. İdgam mütecaniseyn mahreçleri aynı, sıfatları farklı harflerde; idgam mütekaribeyn ise mahreç ve sıfatları yakın harflerde olur. Sakin nun ile idgam mealgunne harfleri aynı kelimede bulunursa idgam değil izhar yapılır.
İdgamlar: konu özeti
Bu konu, bir harfin kendinden sonraki harfe katılarak şeddeli okunması olan idgamı ve beş çeşidini anlatır. Sen de idgamın gunneli ve gunnesiz yapıldığı yerleri ayırt etmeyi öğrenirsin.
- Tanım: İdgam “bir şeyi diğerine katmak” demektir; aynı ya da mahreç veya sıfatça yakın iki harften sakin olan birincinin harekeli ikinciye katılıp şeddeli okunmasıdır.
- Gunne: Genizden gelen, yaklaşık bir buçuk elif tutulan sestir; gunne harfleri mim ve nundur.
- İdgam mealgunne: Tenvin ya da sakin nundan sonra ya, nun, mim, vav gelirse nun bu harflere gunneyle katılır, bir buçuk elif tutulur. Sakin nun ile bu harfler aynı kelimedeyse idgam değil izhar yapılır.
- İdgam bilagunne: Tenvin ya da sakin nundan sonra lâm ya da ra gelirse nun bu harflere gunnesiz katılır. Sekte ile aynı yerde olursa sekte yapılır.
- İdgam misleyn: Aynı iki harften birincisi sakin, ikincisi harekeli ise katılır. Mim ve nunda gunneli (mealgunne), diğer harflerde gunnesiz (bilagunne) okunur.
- İdgam mütecaniseyn: Mahreçleri aynı, sıfatları farklı harflerde olur; üç harf grubunda gerçekleşir. İdgam kalkaleye engel olur.
- İdgam mütekaribeyn: Mahreç ve sıfatları yakın harflerde olur; iki grubu vardır.
Unutma: İdgam mealgunnede nun genizden tutularak katılır, idgam bilagunnede ise gunne yapılmadan doğrudan katılır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Önce sakin harf ile ardından gelen harekeli harfi bul.
- İkisi aynı harfse misleyn, aynı mahreçten farklı sıfatlıysa mütecaniseyn, yakın mahreçliyse mütekaribeyn.
- Tenvin ya da sakin nun varsa ardından gelen harfe bak: ya, nun, mim, vav gunneli; lâm ve ra gunnesiz.
Günlük hayattan: Hızlı konuşurken iki benzer sesi birleştirerek söyleriz; Türkçede “anne” kelimesindeki iki “n” tek bir uzun ses gibi çıkar. İdgam da benzer harfleri akıcı biçimde birleştirir. Kitap bu birleştirmenin okuyuşta akıcılık ve kolaylık sağladığını belirtir.
Sık yapılan hata: İdgam misleynde birinci harf harekeli, ikinci harf sakin değil; tam tersine birinci sakin, ikinci harekelidir. Kitabın tanımına göre idgamda sakin olan birinci harf, harekeli olan ikinci harfe katılır ve harf şeddeli okunur; bu yüzden sıralamayı karıştırmamalısın.
Derinleş
Kitaptaki uygulama tablosunda yer alan Zilzal suresini dinle. Surede geçen idgam örneklerini bul; her birinin çeşidini ve gunneli mi gunnesiz mi okunduğunu tabloya yaz. Bulduğun örnekleri öğretmeninin okuyuşuyla karşılaştırarak doğrula. Düşün: İdgam kuralları okuyuşa akıcılık kazandırırken anlamı nasıl korur?
Bu konuda neler var?
- Bilgi Kutusu مveya ن harflerinin