2. Ünite · Tecvit
Tenvin ve Sakin Nunun Hâlleri
- tenvin
- sakin nun
- gunne
- ihfa
- izhar
- iklab
- bir buçuk elif
Tenvin ve sakin nunun hâlleri olan ihfa, izhar ve iklab nedir?
Tenvin ve sakin nunun hâlleri, tenvin ya da sakin nundan sonra gelen harfe göre değişen okuyuş kurallarıdır; ihfa, izhar ve iklab bu kurallardandır. Tenvin, kelime sonuna cezimli nun sesi veren iki üstün, iki esre ve iki ötredir; sakin nun ise kelimenin ortasında ya da sonunda cezim almış nundur. Gunne, sesin geniz boşluğundan getirilmesidir. Gizlemek anlamına gelen ihfada tenvin veya sakin nundan sonra ihfa harflerinden biri gelir; nun gunneli ve bir buçuk elif miktarı tutularak okunur, dil damağa ya da dişlere yapıştırılmaz. Açığa çıkarmak anlamına gelen izharda nun gunnesiz, kendi mahreciyle açıkça okunur ve tutulmadan geçilir. Döndürmek anlamına gelen iklabda tenvin veya sakin nundan sonra harekeli be gelir; nun mime çevrilir, gunneli ve bir buçuk elif tutularak okunur. Üç kuralın da hükmü vaciptir. İhfada nun gizlenip gunneyle tutulur, izharda ise gunne yapılmadan açıkça okunur.
Tenvin ve Sakin Nunun Hâlleri: konu özeti
Bu konu, tenvin ya da sakin nundan sonra gelen harfe göre değişen okuyuş kurallarından ihfa, izhar ve iklabı anlatır. Sen de nunlu bir kelimeyi geniz sesiyle mi, açıkça mı okuyacağını ayırt etmeyi öğrenirsin.
- Tanımlar: Tenvin, kelime sonuna cezimli nun sesi veren iki üstün, iki esre ve iki ötredir. Sakin nun, kelimenin ortasında ya da sonunda cezim almış nundur. Bunların bulunduğu yerde dört tecvit kuralından biri vardır.
- Gunne: Sesin geniz boşluğundan getirilmesidir.
- İhfa: Sözlükte gizlemek demektir. Tenvin veya sakin nundan sonra ihfa harflerinden biri gelirse olur; harfler birbirine katılmadan, arası açılmadan, gunneli ve bir buçuk elif miktarı tutularak okunur. Hükmü vaciptir.
- İhfada dikkat: Dil damağa ya da dişlere yapıştırılmaz, ses hem ağızdan hem genizden gelir.
- İzhar: Sözlükte açığa çıkarmak demektir. Tenvin veya sakin nundan sonra izhar harflerinden biri gelirse nun gunnesiz, kendi mahreciyle açıkça okunur ve tutulmadan geçilir. Hükmü vaciptir.
- İklab: Sözlükte döndürmek demektir. Tenvin veya sakin nundan sonra harekeli “be” gelirse nun “mim”e çevrilir, gunneli ve bir buçuk elif tutularak okunur. Hükmü vaciptir.
- Hatırlatma: İhfa harfleri bir beytin ilk harflerinde, izhar harfleri bazı ilahi isimlerin baş harflerinde toplanmıştır.
Unutma: İhfada nun gizlenip gunneyle tutulur, izharda ise gunne yapılmadan açıkça okunur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Kelimede tenvin ya da sakin nunu bul.
- Hemen ardından gelen harfe bak: “be” ise iklab, izhar harfi ise izhar, ihfa harfi ise ihfa.
- Gunne gereken yerde sesi genizden bir buçuk elif tut, izharda tutmadan geç.
Günlük hayattan: Bir kapıyı hızla çarpmakla yavaşça kapatmak farklı ses verir. İzharda nun net ve açık, ihfada ise yumuşak ve genizden söylenir. Hangi sesin nasıl çıkacağını belirleyen şey, nundan hemen sonra gelen harftir.
Sık yapılan hata: İklabda nun gizlenmez; “mim” harfine çevrilerek gunneyle okunur. İklabda tenvin ya da sakin nundan sonra harekeli be harfi gelir; nun okunmaz, onun yerine mim sesi gunneyle ve bir buçuk elif miktarı tutularak çıkarılır.
Derinleş
Kitaptaki kavram karikatüründe geçen Bakara ve Maun suresi örneklerini öğretmeninle incele. Bir sayfada bulduğun ihfa, izhar ve iklab örneklerini renkli kalemle işaretleyip her birinin sebebini yaz. İşaretlediğin örnekleri sınıfta yüksek sesle okuyup açıkla. Düşün: Gunne okuyuşa nasıl bir ahenk katar?
Bu konuda neler var?
- نharfi gunneli okunur ve bir buçuk elif miktarı tutulur.26