2. Ünite · Tecvit
Tenvin, Med Harfleri ve Uzatma (Âsar-Çeker) İşareti
- tenvin
- med harfi
- elif
- vav
- ya
- âsar
- çeker
- elif maksûre
Tenvin, med harfleri ve âsar-çeker işareti nasıl okunur?
Tenvin kelime sonundaki harfe cezimli nun sesi ekleyen, med harfleri ile âsar ve çeker ise harfin sesini uzatan işaret ve harflerdir. Nunlamak anlamına gelen tenvin iki üstün, iki esre ve iki ötre ile gösterilir ve Arapçada yalnız isimlerin sonunda bulunur. İki üstün ince harfte en, kalın harfte an; iki esre in ya da ın-in arası; iki ötre un-ün arası ya da un okunur. Med harfleri elif, vav ve ya’dır. Med harfinin sakin olması; eliften önce üstün, vavdan önce ötre, yadan önce esre bulunması gerekir. Med harfi önceki harfi bir elif, yani iki hareke miktarı uzatır; bu süre bir parmak kaldırma ya da indirme süresidir. Elif asıl şekliyle, bazen vav şeklinde, bazen de kelime sonunda noktasız ya şeklinde yazılır; sonuncusuna elif maksûre denir. Harfin üstündeki uzatma işaretine âsar, altındakine çeker denir; ikisi de harfi bir elif miktarı uzatır.
Tenvin, Med Harfleri ve Uzatma (Âsar-Çeker) İşareti: konu özeti
Bu konu, kelime sonuna “n” sesi katan tenvini, harfleri uzatan med harflerini, vav ve ya şeklinde yazılan elifi ve âsar-çeker işaretlerini anlatır. Sen de uzatma ve nunlama işaretlerini okuyuşunda doğru uygulamayı öğrenirsin.
- Tenvin: “Nunlamak” anlamındadır; iki üstün, iki esre ve iki ötre ile kelime sonundaki harfe cezimli nun sesi eklenir. Arapçada yalnız isimlerin sonunda bulunur.
- Okunuş: İki üstün ince harfte “en”, kalında “an”; iki esre “in” ya da “ın-in” arası; iki ötre “un-ün” arası ya da “un” okunur.
- Med harfleri: Elif, vav ve ya’dır. Med harfi sakin olmalı; eliften önce üstün, vavdan önce ötre, yadan önce esre bulunmalıdır.
- Uzatma ölçüsü: Med harfi önceki harfi bir elif, yani iki hareke miktarı uzatır; bu bir parmak kaldırma ya da indirme süresidir.
- Örnek: Vav ile “hû, rû”, ya ile “hî, rî” uzatmaları kitapta gösterilmiştir.
- Elifin yazılışı: Elif asıl şekliyle, bazen vav şeklinde, bazen de kelime sonunda noktasız ya (elif maksûre) şeklinde yazılır.
- Âsar-çeker: Harfin üstündeki uzatma işaretine âsar, altındakine çeker denir; harfi bir elif miktarı uzatır. Âsardan sonra gizli bir elif bulunduğu kabul edilir.
Unutma: Tenvin kelime sonuna nun sesi ekler, med harfi ise önceki harfin sesini bir elif miktarı uzatır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Tenvinin üç biçimini tekli harekeyle karşılaştır: “e” → “en”, “i” → “in”, “u” → “un”.
- Med harfinin iki şartını ezberle: kendisi sakin, önündeki hareke uygun.
- Âsar ve çekeri “gizli elif” gibi düşünüp bir elif miktarı uzat.
Günlük hayattan: Müzikte bir notayı bir vuruş tutmak gibi, med harfi de sesi ölçülü bir süre uzatır. Kitap bu süreyi bir parmağın kalkıp inmesine benzetir. Uzatmayı kısa tutarsan ya da gereğinden fazla uzatırsan okuyuşun ölçüsü bozulur.
Sık yapılan hata: Vav ya da ya şeklinde yazılan her harf vav veya ya okunmaz; bazı kelimelerde bu biçimler aslında uzatma görevi yapan eliftir. Kitap, elifin asıl şekliyle, vav şeklinde ve kelime sonunda noktasız ya (elif maksûre) şeklinde olmak üzere üç biçimde yazılabildiğini, hepsinde uzatma görevi yaptığını belirtir.
Derinleş
Kitapta verilen Nahl suresinin 90. ayetindeki âsar-çeker işaretlerini ve Tevbe suresinin 18. ayetindeki elif yazılışlarını öğretmeninle bul. Her örneği hangi kurala göre uzattığını iki sütunlu bir tabloya yaz. Tablonu bir arkadaşınınkiyle karşılaştırıp farkları tartışın. Düşün: Yazıda görünmeyen bir harf okuyuşta neden hesaba katılır?