2. Ünite · Tecvit
Okunuşla İlgili Özel Durumlar
- elif lâm takısı
- şemsî harf
- kamerî harf
- zamir
- med-kasır
- okunmayan elif
- hurufımukattaa
Kur’an okunuşunda özel kurallı durumlar nelerdir?
Kur’an-ı Kerim’in okunuşundaki özel durumlar elif lâm takısı, zamir, med ve kasır kelimeleri, okunmayan elif ve hurufımukattaadır. Elif lâm takısı isimleri bilinir kılmak için başa getirilir ve lâmıtarif diye de anılır. Kur’an alfabesindeki 28 harfin 14’ü şemsî, 14’ü kamerî harftir. Şemsî harf lâmdaki cezimi kendine çeker; lâm okunmaz ve sonraki harf şeddeli okunur. Kamerî harfte ise lâm göründüğü gibi cezimli okunur. Tecvit konusu olan zamir, kelime sonundaki he harfidir; önceki harf harekeliyse zamir bir elif uzatılır, önceki harf harekesizse uzatılmaz. İstisnai kelimelerde harfin altına konan med işareti uzatmayı, kasır işareti ise med harfi olsa bile uzatmamayı gösterir. Okunmayan elif, bazı fiillerde ve elif lâm takısında yazıldığı hâlde okunmayan eliftir. Kesik harfler anlamına gelen hurufımukattaa ile yirmi dokuz sure başlar ve bu harflerin isimleri okunur.
Okunuşla İlgili Özel Durumlar: konu özeti
Bu konu, Kur’an-ı Kerim’de bazı harf ve kelimelerin özel kurallarla okunduğu durumları anlatır: elif lâm takısı, zamir, med-kasır kelimeleri, okunmayan elif ve hurufımukattaa. Sen de bu durumları tanıyıp doğru seslendirmeyi öğrenirsin.
- Elif lâm takısı: İsimleri bilinir kılmak için başa getirilir, lâmıtarif de denir. Kur’an alfabesindeki 28 harfin 14’ü şemsî, 14’ü kamerîdir.
- Şemsî ve kamerî: Şemsî harf lâmdaki cezimi kendine çeker, harf şeddeli (idgamlı) okunur. Kamerî harfte lâm göründüğü gibi cezimli okunur.
- Zamir: Tecvit konusu olan zamir kelime sonundaki “he” harfidir. Önceki harf harekeliyse bir elif uzatılır; önceki harf harekesiz ya da sonraki harfe cezim veya şeddeyle bağlanıyorsa uzatılmaz.
- Med-kasır: İstisnai kelimelerde harfin altına konan “med” işareti uzatmayı, “kasır” işareti ise med harfi olsa bile uzatmamayı gösterir.
- Okunmayan elif: Bazı fiillerde ve elif lâm takısında yazılıp okunmayan eliftir; elif lâm takılı kelimeden önce bir kelime varsa elifin harekesi düşer.
- Hurufımukattaa: “Kesik harfler” demektir; yirmi dokuz sure bu harflerle başlar. Harflerin ismi okunur; bir elif uzatma âsarla, üç-dört elif uzatma ayrı med işaretiyle gösterilir.
Unutma: Şemsî harflerde lâm okunmaz ve sonraki harf şeddelenir; kamerî harflerde lâm açıkça cezimli okunur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Elif lâm takılı bir kelimede lâmdan sonraki harfe bak: şeddeli mi, değil mi?
- Zamirde önceki harfin durumunu kontrol et: harekeli ise uzat, değilse uzatma.
- Sure başındaki kesik harflerde harfin adını, üzerindeki işarete göre uzatarak oku.
Günlük hayattan: Türkçede bazı kelimeler yazıldığı gibi okunmaz; “ağabey” kelimesini çoğu kişi “abi” diye söyler. Kur’an’da da okunmayan elif ve şemsî harfler yazıyla okuyuşun farklılaştığı yerlerdir. Bu farkları bilmezsen yazıya bakarak okuduğunda harfleri fazladan ya da eksik seslendirebilirsin.
Sık yapılan hata: Hurufımukattaa harfleri bir kelime gibi birleştirilerek değil, her harfin ismi ayrı ayrı söylenerek okunur. Kitaba göre bu harflerden bir elif uzatılacak olanların üzerinde âsar, üç-dört elif uzatılacak olanların üzerinde ise ayrı bir med işareti bulunur; işaret yoksa harfin adı uzatılmadan söylenir.
Derinleş
Kitaptaki hurufımukattaa tablosunda hangi kesik harflerin hangi surelerin başında bulunduğunu incele. Bakara, Yunus ve Şuara surelerinin başındaki harfleri öğretmeninle dinleyip uzatma işaretlerini not et. Her örnek için uzatma miktarını da tabloya ekle. Düşün: Bu harflerin Arapçada bilinen kelimeler olmaması okuyuşu nasıl etkiler?
Bu konuda neler var?
- Elif lâm takısından sonra kamerî harflerden قgeldiği için