2. Ünite · Tecvit
Med Çeşitleri
- med
- sebebimed
- medditabii
- meddimuttasıl
- meddimunfasıl
- meddilazım
- meddiarız
- meddilin
Med çeşitleri nelerdir ve nasıl uygulanır?
Med çeşitleri, med harfinden sonra gelen sebebe göre uzatmanın ölçüsünü belirleyen altı tecvit kuralıdır. Med harfleri elif, vav ve ya’dır; uzatmayı artıran sebepler ise hemze ve sükûndur. Med harfinden sonra bu sebeplerden biri gelmezse medditabii oluşur ve harf bir elif miktarı uzatılır. Med harfi ile hemze aynı kelimede bulunursa meddimuttasıl olur; meddi vaciptir ve dört elif uzatılır. Med harfi ile hemze ayrı kelimelerde yan yana gelirse meddimunfasıl olur; meddi caizdir. Med harfinden sonra cezim ya da şedde gibi lazımisükûn gelirse meddilazım oluşur ve dört elif uzatılır. Durulunca ortaya çıkan arızisükûn meddiarıza yol açar; hükmü caizdir. Üstünlü harften sonraki sakin vav ya da ya’dan sonra sükûn gelirse meddilin oluşur. Muttasılda med harfi ile hemze aynı kelimede, munfasılda ise ayrı kelimelerdedir.
Med Çeşitleri: konu özeti
Bu konu, harflerin bir elif miktarından fazla uzatılmasına yol açan sebepleri ve buna göre oluşan altı med çeşidini anlatır. Bu kuralları bildiğinde ayetleri doğru uzunlukta okursun.
- Kavram: Harfimed elif, vav ve ya’dır. Uzatmayı artıran sebebimed ise hemze ve sükûndur; uzatma yalnız med harfiyle olursa asli, hemze ya da sükûnla olursa ferî med denir.
- Medditabii: Med harfinden sonra sebebimed gelmezse oluşur; bir elif miktarı uzatılması vaciptir.
- Meddimuttasıl: Med harfi ile hemze aynı kelimede ise oluşur; meddi vaciptir, dört elif uzatılır, hızlı okuyuşta iki elife inilebilir.
- Meddimunfasıl: Med harfi ile hemze ayrı kelimelerde yan yana ise oluşur; meddi caizdir, dört elif uzatılabilir, hızlı okuyuşta bir elife inilebilir.
- Meddilazım: Med harfinden sonra lazımisükûn (cezim ya da şedde) gelirse oluşur; meddi vaciptir, dört elif uzatılır.
- Meddiarız: Med harfinden sonra durulunca ortaya çıkan arızisükûn gelirse oluşur; tahkikte dört, tedvirde iki-üç, hadrde bir elif uzatılır, hükmü caizdir.
- Meddilin: Üstünlü harften sonraki sakin vav ya da ya’dan (harfilin) sonra sükûn gelirse oluşur; uzatma bu harflerin kendi mahrecinde yapılır, meddi caizdir.
Unutma: Muttasılda med harfi ile hemze aynı kelimede, munfasılda ise ayrı kelimelerdedir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Med harfini bul ve hemen sonrasına bak: hiçbir sebep yoksa medditabii, hemze varsa muttasıl ya da munfasıl, sükûn varsa lazım ya da arız.
- Hemzenin yerini kontrol et: aynı kelimedeyse meddimuttasıl, sonraki kelimenin başındaysa meddimunfasıl.
- Sükûnun türünü belirle: durulsa da geçilse de sabitse lazımisükûn, yalnız durunca oluşuyorsa arızisükûn.
Günlük hayattan: Fatiha suresinin ayet sonlarında durduğunda son harf sakin olur; bu durakta yaptığın uzatma meddiarıza örnektir. Aynı ayeti geçerek okuduğunda ise o harf harekeli okunur ve meddiarız ortadan kalkar.
Sık yapılan hata: Meddimunfasıl vacip değil, caizdir; vacip olanlar medditabii, meddimuttasıl ve meddilazımdır. Meddiarızı her zaman dört elif uzatmak da gerekmez, okuma hızına göre bir elife kadar inilebilir.
Derinleş
Kitaptaki 4. kontrol noktasında verilen Bakara suresinin ilk beş ayetinde her med çeşidinden birer örnek bul. Her örnek için uzatma miktarını ve hükmünü (vacip ya da caiz) bir tabloya yaz. Düşün: Aynı ayet farklı hızlarda okunduğunda hangi medlerin uzunluğu değişir?