2. Ünite · Tecvit
Okunuşla İlgili Özel Durumlar
- elif lâm takısı
- kamerî harf
- şemsî harf
- zamir
- med
- kasır
- hurufımukattaa
Kur’an okunuşunda özel durumlar nelerdir?
Kur’an okunuşundaki özel durumlar, bazı harf ve kelimelerin kendine özgü kurallarla okunduğu yerlerdir: elif lâm takısı, zamir, med ve kasır kelimeleri, okunmayan elif ve hurufımukattaa. İsimleri belirli yapan elif lâm takısında, kamerî harflerle başlayan kelimede lâm cezimli okunur; şemsî harflerle başlayan kelimede ise lâm yazılır ama okunmaz ve sonraki harf şeddeli okunur. Zamir, kelime sonuna eklenen “he” harfidir; önceki harf harekeli ise bir elif miktarı uzatılır, cezimli ise uzatılmaz. Bazı kelimelerin altına küçük yazılan med ibaresi harfin uzatılacağını, kasır ibaresi uzatılmayacağını gösterir. Bazı yerlerde harekesiz elif yazıldığı hâlde okunmaz. Hurufımukattaa ise yirmi dokuz surenin başında bulunan, kelime oluşturmayan harflerdir; harekesiz yazılır ve isimleriyle tek tek okunur. Bakara, Al-i İmran, Yasin, Kaf ve Kalem sureleri hurufımukattaa ile başlar.
Okunuşla İlgili Özel Durumlar: konu özeti
Bu konu, Kur’an’da bazı harf ve kelimelerin özel kurallarla okunduğu durumları anlatır: elif lâm takısı, zamir, med-kasır kelimeleri, okunmayan elif ve hurufımukattaa. Bunları bilmek hem doğru telaffuzu hem anlam bütünlüğünü korur.
- Elif lâm takısı: Lâmıtarif, isimleri belirli yapar. Kamerî harflerle başlayan kelimede lâm cezimli okunur; şemsî harflerle başlayan kelimede lâm yazılır ama okunmaz, sonraki harf şeddeli okunur.
- Zamir: Kelime sonuna eklenen “he” harfidir. Önceki harf harekeli ise bir elif miktarı uzatılır; cezimli ya da sakin ise uzatılmaz.
- Med ve kasır: Bazı kelimelerin altına küçük ve eğik yazılır. Med ibaresi harfin uzatılacağını, kasır ibaresi uzatılmayacağını gösterir.
- Okunmayan elif: Bazı yerlerde harekesiz elif ve elif lâm yazıldığı hâlde okunmaz; elif lâm takısındaki elif, önüne bir harf geldiğinde okunmaz.
- Hurufımukattaa: Yirmi dokuz surenin başında kelime oluşturmayan harflerdir; on dört harften oluşur, harekesiz yazılır ve isimleriyle tek tek okunur.
- Örnek: Bakara, Al-i İmran, Yasin, Kaf ve Kalem gibi sureler hurufımukattaa ile başlar.
Unutma: Kamerî harften önce lâm okunur; şemsî harften önce lâm okunmaz ve sonraki harf şeddelenir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Elif lâm takısından sonraki ilk harfe bak: kamerî ise lâmı oku, şemsî ise lâmı atla ve sonraki harfi şeddeli oku.
- Zamirden önceki harfi kontrol et: harekeliyse zamiri uzat, cezimliyse uzatma.
- Sure başındaki ayrık harfleri isimleriyle tek tek oku; bunlar hurufımukattaadır.
Günlük hayattan: Sınıfta Bakara suresinin ilk ayetini okurken “elif, lâm, mîm” diye harflerin isimlerini söylediğini fark edersin; bu, hurufımukattaanın okunuş biçimidir. Aynı ayette elif lâm takısı ve zamir örneklerini de bulup okuyuşunu öğretmenine dinletebilirsin.
Sık yapılan hata: Şemsî harften önceki lâmı okumak yanlıştır; lâm yazılır ama okunmaz. Zamiri her zaman uzatmak da hatadır, önceki harf cezimliyse zamir uzatılmaz. Hurufımukattaa harfleri de kelime gibi birleştirilmez, isimleriyle tek tek okunur.
Derinleş
Kitaptaki “Sıra Sizde” görevine göre Bakara suresinin ilk sayfalarında med ve kasır ibaresi bulunan kelimeleri ara. Ayrıca elif lâm takısı alan iki kelime bulup birinin kamerî, diğerinin şemsî harfle başladığını göster. Düşün: Yazılan her harf neden her zaman okunmaz?
Bu konuda neler var?
- Örnek: kelimesinde zamirden önceki لharfi harekeli olduğu için