10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Allah’ı Tanımak

Allah’ı İsim ve Sıfatlarıyla Tanımak

marifetullah
esmaülhüsna
zatî sıfatlar
fiilî sıfatlar
haberî sıfatlar
tekvin
kudret
tecelli

Allah isim ve sıfatlarıyla nasıl tanınır?

Allah, gözle algılanamadığı için Kur'an'da bildirilen isim ve sıfatları aracılığıyla tanınır; bu bilgiye marifetullah denir. Esmaü'l-hüsna, Allah'a ait en güzel isimlerdir ve üç grupta incelenir: Evvel ve Baki gibi zatıyla ilgili, Halık, Rezzak ve Rahman gibi kâinatla ilgili, Şekur ve Tevvab gibi insanla ilgili isimler. Zatî sıfatlar yalnız O'na özgüdür, fiilî sıfatlar yaratmak ve rızık vermek gibi âlemle ilişkisini anlatır, haberî sıfatlar ise yaratılmışlara benzetilemez. Hayat, ilim, semi, basar, irade, kudret, kelam ve tekvin öne çıkan sıfatlardır. İsim ile sıfat ilişkilidir: Âlim ismi ilim, Basir ismi basar sıfatından gelir. Baharda canlanan toprak Hay ve Muhyi isimlerinin tecellisidir; adaletli, cömert ve merhametli davranan kişi Adl, Kerim ve Rahman isimlerini hayatına yansıtır. Sıfat bir özelliktir, isim ise o özelliğe sahip olan Allah'ın adıdır.

Allah’ı İsim ve Sıfatlarıyla Tanımak: konu anlatımı ve özeti

Allah'ın var olduğunu bilmek ile O'nu tanımak aynı şey değildir. Bu konu, gözle algılanamayan Allah'ın Kur'an'da bildirilen isim ve sıfatları aracılığıyla nasıl tanınabileceğini ve bu isimlerin hayata nasıl yansıdığını açıklar.

Marifetullah, Allah'ın zatı, sıfatları, fiilleri ve isimleri hakkındaki bilgidir. Esmaü'l-hüsna, Allah'a ait en güzel isimlerdir; dua ederken bu isimlerle O'na yönelmek tavsiye edilir.
İsimler üç grupta incelenir: Zatıyla ilgili (Evvel, Baki), kâinatla ilgili (Halık, Bâri, Fâtır, Musavvir, Rezzak, Rahman, Melik) ve insanla ilgili (Şekur, Tevvab).
Sıfatlar: Zatî sıfatlar yalnız O'na özgüdür; fiilî sıfatlar âlemle ilişkisini (yaratmak, rızık vermek) anlatır; haberî sıfatlar (el, yüz gibi) ayetlerde geçer ama yaratılmışlara benzetilemez.
Öne çıkan sıfatlar: hayat, ilim, semi (işitme), basar (görme), irade, kudret, kelam ve tekvin (yaratma). Allah'ın görmesi ile insanın görmesi arasında yalnızca isim benzerliği vardır.
İsim ile sıfat ilişkilidir: Âlim ismi ilim sıfatından, Basir ismi basar sıfatından gelir; Hay ismi ise kudret, ilim ve tekvinle bağlantılıdır.
Varlıklar isimlerin tecellisidir: Baharda canlanan toprak Hay ve Muhyi, güzellikler Cemil isminin yansımasıdır. Adaletli, cömert ve merhametli davranan kişi Adl, Kerim ve Rahman isimlerini hayatına yansıtır.

Unutma: Sıfat bir özelliktir (ilim), isim ise o özelliğe sahip olan Allah'ın adıdır (Âlim); sınavlarda bu ayrım sık sorulur.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

İsim ile sıfat arasındaki ilişkiyi bir bağ gibi düşün: Sıfat bir niteliktir, isim o niteliğe sahip olanı anlatır.

İlim sıfatından Âlim (her şeyi bilen) ismi gelir.
Basar (görme) sıfatından Basir (her şeyi gören) ismi gelir.
Semi (işitme) sıfatından Semi (her şeyi işiten) ismi gelir.

Günlük hayattan: Bir öğrencinin cömert davrandığını görünce ona "cömert" deriz; davranış niteliği, nitelik de adı doğurur. Allah'ın isimleri de O'nun niteliklerini ve evrendeki eserlerini tanıtır. Baharda kuru toprağın yeşermesi Hay ve Muhyi isimlerini hatırlatır.

Sık yapılan hata: "Allah'ın görmesi de bizim görmemiz gibidir." Doğrusu: İsimler aynı olsa da benzerlik yalnızca sözdedir. İnsan göze ve ışığa muhtaçtır; Allah hiçbir araca muhtaç değildir.

Derinleş

Esmaü'l-hüsnadan üç isim seç (örneğin Adl, Rahim, Settar). Her birinin anlamını araştır ve bu ismin bir insanın davranışında nasıl yansıyabileceğini gösteren günlük hayattan birer durum yaz. Örneğin bir arkadaşının hatasını herkesin önünde söylemek yerine ona yalnızken hatırlatmak, hangi isimle ilişkilendirilebilir? Seçtiğin isimleri edebiyat dersinde karşılaştığın şairlerin eserlerinde de ara.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.10.2.2Allah’ı (cc) gereği gibi tanıyabilmek için O’nun isim ve sıfatlarını hayata yansıması bakımından sentezleyebilme
- a) Ayet ve hadislerden hareketle Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarını inceler.
- b) Allah’ın (cc) isimleri ve sıfatları arasında ilişki kurar.
- c) Allah’ın (cc) isimlerinden ve sıfatlarından hareketle Allah (cc) hakkında bütüncül bir bakış açısı oluşturur.

Bu konuda neler var?

Allah’ın (cc) Sıfatları

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Arkadaşına haksızlık ettiğini anlayan Ahmet pişman oluyor; ondan özür diliyor ve hatasını bir daha tekrarlamamaya karar veriyor. Akşam duasında, içinde bulunduğu duruma en uygun düşen esmaülhüsnadan biriyle Allah'a yöneliyor. Ahmet'in duasında andığı isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şekur
- B) Tevvab
- C) Bâri
- D) Baki
- E) Musavvir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tevvab
Tevvab, kullarına tövbe yollarını gösteren ve tövbelerini kabul eden demektir; pişmanlıkla Allah'a yönelen Ahmet'in durumuna en uygun isim budur. Şekur, az amele çok karşılık veren anlamına gelir; Ahmet'in duasının konusu karşılık beklemek değil, tövbesinin kabulüdür.
Kolay
2Bir öğrenci, Allah'ı daha iyi tanımak için O'nun isimlerinin anlamlarını, sıfatlarını ve evrendeki fiillerini araştırdığı bir dosya hazırlıyor. Öğretmeni, dosyanın kapağına konusunu tek bir kavramla ifade eden bir başlık yazmasını istiyor. Dosyanın kapağına yazılması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tecelli
- B) Tekvin
- C) Tespih
- D) Marifetullah
- E) Tevhit
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Marifetullah
Marifetullah, Allah'ın zatı, sıfatları, fiilleri ve isimleri hakkındaki bilgi demektir; dosyanın kapsamı tam olarak budur. Tevhit Allah'ın bir ve tek olduğunu kabul etmektir; dosyanın konusu yalnızca birlik inancı değil, isim, sıfat ve fiillerin bütünüdür.
Kolay
3Astronomi kulübünde yıldızların da doğup söndüğünü öğrenen Can, evrendeki her şeyin bir başlangıcı olduğunu fark ediyor. "Peki Allah'ın varlığının bir başlangıcı var mı?" sorusunun cevabını, Allah'ın zatıyla ilgili isimlerinden birinde buluyor. Can'ın cevabı bulduğu isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ahir
- B) Musavvir
- C) Rezzak
- D) Evvel
- E) Melik
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Evvel
Evvel ismi, Allah'ın varlığının bir başlangıcı olmadığını ifade eder ve zatıyla ilgili isimlerdendir. Ahir de zatıyla ilgili bir isimdir; ancak başlangıcın değil, varlığının sonu olmamasının ifadesidir.
Kolay
4Gece odasında sessizce dua eden Zehra, sesini kimse duymasa da dileğini Allah'ın duyduğuna inanıyor. Bu inancını, Allah'ın sübutî sıfatlarından birine dayandırıyor. Zehra'nın inancının dayandığı sıfat aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Basar
- B) Kelam
- C) Semi
- D) Tekvin
- E) İrade
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Semi
Semi, Allah'ın her şeyi işitmesidir; en gizli fısıltı bile O'nun işitmesinin dışında kalmaz. Basar da sübutî sıfatlardandır ve Allah'ın her şeyi görmesini ifade eder; Zehra'nın inancı ise sessizce yaptığı duanın işitilmesiyle ilgilidir.
Kolay
5Allah'ın âlemle ilişkisini anlatan, yaratmak ve rızık vermek gibi fiillerini ifade eden sıfatlar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fiilî sıfatlar
- B) Zatî sıfatlar
- C) Haberî sıfatlar
- D) Nefsî sıfatlar
- E) Selbî sıfatlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fiilî sıfatlar
Yaratmak ve rızık vermek gibi Allah'ın âlemle ilişkisini anlatan sıfatlar fiilî sıfatlardır. Zatî sıfatlar ise yalnız O'nun zatına özgüdür.
Kolay
6Allah'ın isimleri ders kitabında üç başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) İbadetle, ahlakla ve hukukla ilgili isimler
- B) Geçmişle, şimdiyle ve gelecekle ilgili isimler
- C) Zatıyla, kâinatla ve insanla ilgili isimler
- D) Meleklerle, cinlerle ve insanlarla ilgili isimler
- E) Gökle, yerle ve denizle ilgili isimler
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zatıyla, kâinatla ve insanla ilgili isimler
Allah'ın isimleri zatıyla, kâinatla ve insanla ilgili olmak üzere üç grupta incelenir. Diğer gruplamalar ders kitabında yer almaz.
Kolay
7Allah'ın sıfatlarından "tekvin" aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A) Dileme
- B) Konuşma
- C) Yaratma
- D) Görme
- E) İşitme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yaratma
Tekvin, Allah'ın yaratma sıfatıdır. Görme basar, işitme semi, konuşma kelam, dileme ise irade sıfatıyla ifade edilir.
Kolay
8"Küçük amellere büyük karşılıklar veren" anlamına gelen ve insanı nimetlere şükretmeye yönlendiren isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Evvel
- B) Şekur
- C) Musavvir
- D) Halık
- E) Melik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şekur
Şekur, küçük amellere büyük karşılık veren anlamındadır ve insanla ilgili isimlerdendir. Halık ise yaratan anlamına gelen kâinatla ilgili bir isimdir.
Kolay
9"Egemenliğin mutlak sahibi" anlamına gelen ve Allah'ın kâinatı yaratıp kendi hâline bırakmadığını ifade eden isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Melik
- B) Evvel
- C) Baki
- D) Fâtır
- E) Tevvab
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Melik
Melik egemenliğin mutlak sahibi demektir ve Allah'ın kâinatı yönettiğini ifade eder. Fâtır ise yoktan yaratmayı anlatır.
Kolay
10"Canlıların rızkını karşılayan" anlamına gelen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tevvab
- B) Evvel
- C) Musavvir
- D) Rezzak
- E) Baki
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Rezzak
Rezzak canlıların rızkını karşılayan demektir. Tevvab ise tövbeleri kabul eden anlamındadır.
Kolay
11Âlim ismi Allah'ın hangi sıfatından gelir?
- A) Basar
- B) Kudret
- C) İrade
- D) İlim
- E) Hayat
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İlim
Âlim ismi ilim sıfatından gelir ve her şeyi bilen anlamındadır. Kudret sıfatından gelen isim ise Kadir'dir.
Kolay
12Allah'a isnat edilen ancak "el, yüz" gibi yaratılmışlara ait özellikleri andıran sıfatlara ne ad verilir?
- A) Nefsî sıfatlar
- B) Selbî sıfatlar
- C) Zatî sıfatlar
- D) Fiilî sıfatlar
- E) Haberî sıfatlar
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Haberî sıfatlar
El ve yüz gibi ayetlerde geçen, yaratılmışlara ait özellikleri andıran sıfatlar haberî sıfatlardır. Bu sıfatlar yaratılmışlara benzetilmeden anlaşılmalıdır.
Kolay
13Allah'ın varlığının başlangıcının olmadığını ifade eden ismi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Halık
- B) Rezzak
- C) Evvel
- D) Baki
- E) Melik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Evvel
Evvel ismi Allah'ın varlığının başlangıcının olmadığını ifade eder. Baki ise varlığının sonunun olmadığını, yani ölümsüzlüğü anlatır.
Kolay
14Allah'ın zatını, sıfatlarını ve fiillerini en güzel şekilde tanımlayan, O'na ait güzel isimleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tevhit
- B) Marifetullah
- C) Tekvin
- D) Esmaü'l-hüsna
- E) Tecelli
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Esmaü'l-hüsna
Allah'a ait en güzel isimlere esmaü'l-hüsna denir. Marifetullah ise bu isimler dâhil Allah hakkındaki bilginin adıdır.
Kolay
15"Gözler O'nu idrak edemez, hâlbuki O gözleri idrak eder..." ayetine göre Allah'ı tanımanın yolu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rüya ve hayal yoluyla görmeye çalışmak
- B) Zatını duyu organlarıyla algılamaya çalışmak
- C) O'nu yaratılmış varlıklara benzeterek düşünmek
- D) Yalnızca var olduğunu bilmekle yetinmek
- E) İsimleri, sıfatları ve eserleri üzerinden tanımaya çalışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İsimleri, sıfatları ve eserleri üzerinden tanımaya çalışmak
Allah'ın zatı duyularla algılanamadığı için O, isimleri, sıfatları ve eserleri üzerinden tanınır. O'nu yaratılmışlara benzetmek haberî sıfatlarda da kaçınılması gereken bir yanlıştır.
Kolay
16"Yoktan yaratan" anlamına gelen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rezzak
- B) Fâtır
- C) Melik
- D) Şekur
- E) Musavvir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fâtır
Fâtır yoktan yaratan anlamına gelir. Musavvir ise varlıklara şekil ve suret veren demektir.
Kolay
17Portre çizmeyi seven Defne, bugüne kadar çizdiği yüzlerce yüzün hiçbirinin ötekiyle aynı olmadığını fark ediyor. "Her insana, her canlıya ayrı bir biçim ve görünüş verilmiş." diyerek bu çeşitliliği Allah'ın isimlerinden birinin yansıması olarak görüyor. Defne'nin düşüncesi Allah'ın hangi ismiyle ilgilidir?
- A) Musavvir
- B) Şekur
- C) Melik
- D) Tevvab
- E) Rezzak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Musavvir
Musavvir, "varlıklara şekil ve suret veren" anlamına gelir; varlıklara verilen suretler ve şekiller bu ismin yansımalarındandır. Şekur küçük amellere büyük karşılıklar vereni, Melik egemenliğin mutlak sahibini, Tevvab tövbeleri kabul edeni, Rezzak canlıların rızkını karşılayanı ifade eder.
Kolay
18Sonbaharda yaprakların döküldüğünü, bahçedeki yaşlı çınarın kuruduğunu gören Ali, "Canlıların hepsi bir gün ölüyor, her şey sona eriyor. Peki ölüm ve yok oluş kimin için söz konusu değildir?" diye düşünüyor. Öğretmeni, bu sorunun cevabının Allah'ın zatıyla ilgili isimlerinden birinde bulunduğunu söylüyor. Öğretmenin sözünü ettiği isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Evvel
- B) Rezzak
- C) Musavvir
- D) Baki
- E) Tevvab
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Baki
Baki, Allah'ın ölümsüz olduğunu, öteki varlıklar gibi ölümün ya da yok oluşun O'nun için söz konusu olmadığını ifade eder. Evvel de zatıyla ilgili bir isimdir, ancak varlığının başlangıcının olmamasını anlatır. Rezzak ve Musavvir kâinatla, Tevvab ise insanla ilgili isimlerdendir.
Orta
19Okul bahçesinde yerlere atılmış çöpleri toplayan, sınıfını ve kendi eşyalarını hep temiz tutan Barış'a arkadaşları "titiz" diyor. Öğretmeni ise Barış'ın bu tutumunun, Allah'ın her türlü eksiklikten ve kirden uzak olduğunu ifade eden isminin hayata bir yansıması olduğunu söylüyor. Öğretmenin kastettiği isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kadir
- B) Kuddüs
- C) Mütekebbir
- D) Baki
- E) Rezzak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kuddüs
Kuddüs, her türlü eksiklikten ve kusurdan uzak, tertemiz demektir; temizliğe özen gösteren kişi bu ismin anlamını bir yönüyle hayatına yansıtmış olur. Mütekebbir, büyüklükte eşi olmayan anlamına gelir ve insanın kendi davranışına yansıtabileceği bir isim değildir; kibir insanda kötü bir huydur.
Orta
20Gözlükçüden yeni gözlüğünü alan Elif, "Allah da görüyor, biz de görüyoruz; demek ki Allah'ın görmesi bizimkinin çok daha güçlü hâli." diye düşünüyor. Öğretmeni, Allah'ın sıfatlarının yaratılmışların niteliklerine benzemediğini hatırlatıyor. Allah'ın basar sıfatı ile insanın görme yetisi arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) İkisi aynı niteliktedir, aralarında yalnızca derece farkı vardır.
- B) İkisi de sonradan meydana gelmiş niteliklerdir.
- C) İnsanın görmesi, Allah'ın görmesinin bir parçasıdır.
- D) İnsanın görme yetisi zamanla Allah'ınkine eşit olabilir.
- E) Aralarında yalnızca isim bakımından benzerlik vardır.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Aralarında yalnızca isim bakımından benzerlik vardır.
Allah'ın sıfatları yaratılmışların niteliklerine benzemez; basar sıfatı ile insanın görme yetisi arasında yalnızca isim benzerliği vardır. Elif'in düşündüğü gibi aradaki farkı yalnızca derece farkı saymak, Allah'ın görmesini araca, ışığa ve sınıra bağlı olan insan görmesiyle aynı türden kabul etmek olur.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.