10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Allah’ı Tanımak

Kur’an’dan Mesajlar

esmaülhüsna
isim ve sıfat
tevhit
rahmet
ilim
tespih
haşr suresi

Haşr suresi 22-24. ayetlerde Allah kendini nasıl tanıtır?

Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde Allah kendini birliğini, ilminin sonsuzluğunu, rahmetinin genişliğini ve kusursuzluğunu anlatan isimleriyle tanıtır. Ayetlerde geçen isimlerden Kuddüs her eksiklikten uzak, Selam esenlik veren, Mümin güven veren, Müheymin her şeyi gözetip yöneten, Bâri örneksiz yaratan, Musavvir ise şekil veren demektir. Müfessirlere göre isimlerin sıralanışında hikmet vardır: İlmin Rahman ve Rahîm isimlerinden önce anılması, her şeyi bilenin hakkıyla merhamet edebileceğini gösterir. Bâri'nin Musavvir'den önce gelmesi, önce varlığın yaratılıp sonra şekil verildiğine işaret eder. En güzel isimler yalnız Allah'a aittir ve hiç kimse bu isimlerde O'na ortak olamaz; göklerde ve yerdeki her şey O'nu tespih eder. Allah'ı tanımak, isim ve sıfatlarını bütüncül olarak bilmeyi ve hayata yansıtılabilecek isimlere göre yaşamaya çalışmayı kapsar.

Kur’an’dan Mesajlar: konu anlatımı ve özeti

Bu bölümde Haşr suresinin 22-24. ayetlerini mealden okuyup Allah’ın kendini isim ve sıfatlarıyla nasıl tanıttığını inceliyorsun. Ayetler O’nun birliğine, ilminin sonsuzluğuna, rahmetinin genişliğine ve kusursuzluğuna dikkat çeker.

Ayetlerde geçen isimlerden bazıları: Kuddüs (her eksiklikten uzak), Selam (esenlik veren), Mümin (güven veren), Müheymin (her şeyi gözetip yöneten), Cebbar (iradesini yürüten, hâli düzelten), Mütekebbir (büyüklük yalnız kendisine yaraşan), Bâri (örneksiz yaratan), Musavvir (şekil veren).
Müfessirlere göre isimlerin sıralanışında hikmet vardır: İlmin Rahman ve Rahîm isimlerinden önce anılması, her şeyi bilenin hakkıyla merhamet edebileceğini gösterir.
Rahman ve Rahîm’in diğer isimlerden önce gelmesi rahmetin önceliğine; Bâri’nin Musavvir’den önce gelmesi ise önce varlığın yaratılıp sonra şekil verildiğine işaret eder.
En güzel isimler (esmaülhüsna) yalnız Allah’a aittir; hiç kimse bu isimlerde O’na ortak olamaz.
Son ayette göklerde ve yerdeki her şeyin O’nu tespih ettiği, yani O’nu kendisine yakışmayan her nitelikten uzak tuttuğu bildirilir.
Allah’ı tanımanın iki boyutu vardır: bütün isim ve sıfatlarıyla bütüncül olarak tanımak ve bu isimlerden hayata yansıtılabilecek olanlara göre yaşamaya çalışmak.

Unutma: Bâri ile Musavvir’i karıştırma; Bâri örneksiz var eden, Musavvir ise varlığa biçim veren demektir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Haşr suresi 22-24. ayetlerdeki isimleri ezberlemek yerine anlamlarına göre gruplamak daha kolaydır.

Kusursuzluk: Kuddüs (her eksiklikten uzak), Mütekebbir (büyüklük yalnız O'na yaraşır).
Güven ve esenlik: Selam (esenlik veren), Mümin (güven veren), Müheymin (her şeyi gözetip koruyan).
Yaratma: Bâri (örneksiz yaratan), Musavvir (şekil veren).

Sıralamayı hatırla: Bir heykeltıraş önce mermeri bulur, sonra onu şekillendirir. Yaratmada ise önce varlık yoktan var edilir (Bâri), sonra ona şekil verilir (Musavvir). Bu yüzden Bâri, Musavvir'den önce gelir.

Sık yapılan hata: "Mümin ismi yalnızca inanan insanlar için kullanılır." Doğrusu: Mümin, Allah'ın da isimlerindendir ve "güven veren" anlamına gelir; inanan insana da aynı kökten mümin denir.

Derinleş

Haşr suresi 24. ayette göklerde ve yerdeki her şeyin Allah'ı tespih ettiği bildirilir. Bir ağacın, bir arının ya da bir nehrin kendi diliyle tespihi nasıl anlaşılabilir? Tasavvuf edebiyatından ya da Yunus Emre'nin şiirlerinden bu düşünceyi işleyen bir örnek bul ve ayetteki anlamla karşılaştır.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.10.2.3Haşr suresi 22-24. ayetlerin mesajlarını özetleyebilme
- a) Ayetlerde verilen mesajlarla ilgili çözümleme yapar.
- b) Ayetlerde geçen konuları sınıflandırır.
- c) Ayetlerde verilen mesajları açıklar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Seramik atölyesinde Elif, çamuru biçimlendirerek bir vazo yapıyor; ancak çamuru kendisi var etmiyor, yalnızca ona şekil veriyor. Haşr suresinin 24. ayetinde yaratmayı ve yaratılanlara biçim vermeyi ifade eden isimler art arda sıralanır. Bu isimlerden, Elif'in yaptığı işe benzer biçimde varlıklara şekil ve suret vermeyi ifade eden hangisidir?
- A) Musavvir
- B) Bâri
- C) Mümin
- D) Kuddüs
- E) Hâlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Musavvir
Musavvir, varlıklara şekil ve suret veren demektir. Bâri ve Hâlık da aynı ayette geçer; ancak bu isimler şekil vermeyi değil, varlıkları yaratmayı ifade eder ve Elif'in yapmadığı "var etme" işine karşılık gelir.
Kolay
2Kırık bir kemiğin zamanla kaynaması, zor durumdaki birinin beklenmedik bir yardımla toparlanması gibi örnekleri inceleyen bir öğrenci, bunları Haşr suresinin 23. ayetinde geçen bir isimle ilişkilendiriyor. Bu ismin kökü Arapçada "kırığı sarmak, onarmak" anlamıyla da ilişkilidir. Öğrencinin ilişkilendirdiği isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müheymin
- B) Selam
- C) Cebbar
- D) Bâri
- E) Mütekebbir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Cebbar
Cebbar, iradesini her durumda yürüten ve yaratılmışların hâlini iyileştiren demektir; kırığı onarma anlamıyla ilişkili kökü de bunu destekler. Müheymin aynı ayette geçse de gözetip yönetmeyi ifade eder; hâli düzeltme ve onarma anlamını taşımaz.
Kolay
3Bir okul müdürü, okuldaki her işin düzgün yürüyüp yürümediğini gözetmeye çalışır; ama her şeyden aynı anda haberdar olamaz. Haşr suresinin 23. ayetinde geçen bir isim ise kâinattaki bütün işlerin, hiçbir şey gözden kaçmadan gözetilip yönetildiğini ifade eder. Sözü edilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mütekebbir
- B) Cebbar
- C) Selam
- D) Müheymin
- E) Musavvir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Müheymin
Müheymin, kâinatın bütün işlerini gözetip yöneten demektir. Cebbar da aynı ayette geçer ve Allah'ın iradesini her durumda yürüttüğünü anlatır; ancak gözetme ve kollama anlamını taşıyan isim Müheymin'dir.
Kolay
4Haşr suresinin 24. ayeti, göklerde ve yerde bulunan her şeyin Allah'ı tespih ettiğini bildirerek sona erer. Bir öğrenci, kuşların cıvıltısından yaprakların hışırtısına kadar doğadaki her varlığın bu tespihe katıldığını düşünüyor. Tespih kavramının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Allah'ın isimlerini belirli sayıda tekrar edip saymak
- B) Allah'ın varlığını akli ve nakli delillerle ispat etmek
- C) Nimetleri veriliş amacına uygun kullanarak şükretmek
- D) Allah'ı kendisine uygun olmayan niteliklerden uzak görüp O'na ibadet etmek
- E) Allah'ın isimlerini anlamlarını düşünmeden ezberlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Allah'ı kendisine uygun olmayan niteliklerden uzak görüp O'na ibadet etmek
Tespih, Allah'ı kendisine uygun olmayan her türlü nitelemeden uzak görmek ve O'na ibadet etmektir; ayet bütün varlıkların bunu kendi diliyle yaptığını bildirir. Tespihi isimleri belirli sayıda tekrar edip saymak sanmak yaygın bir yanılgıdır; zikir çekmek tespihin bir biçimi olabilir ama kavramın anlamı bununla sınırlı değildir.
Kolay
5"Esenlik kaynağı, esenlik veren, selamete çıkaran" anlamına gelen ve Haşr suresinin 23. ayetinde geçen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müheymin
- B) Mütekebbir
- C) Bâri
- D) Selam
- E) Cebbar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Selam
Esenlik veren ve selamete çıkaran anlamındaki isim Selam'dır. Müheymin ise kâinatın bütün işlerini gözetip yöneten demektir.
Kolay
6Haşr suresinin 22. ayetinde Allah'ın "gaybı da görüneni de bilen" olduğu bildirilir. Bu ifade Allah'ın hangi sıfatını öne çıkarır?
- A) Kudret
- B) Kelam
- C) İlim
- D) İrade
- E) Tekvin
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İlim
Gaybı ve görüneni bilmek, Allah'ın ilim sıfatının sonsuzluğunu gösterir. Kudret ise güç yetirmeyle ilgilidir.
Kolay
7Ders kitabına göre Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde Allah'ın isim ve sıfatlarının zikredilmesinden asıl maksat aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Allah'ı insanlara doğru tanıtmak
- B) Geçmiş kavimlerin tarihini anlatmak
- C) İnsanlara yeni isimler kazandırmak
- D) İsimlerin yalnızca ezberlenmesini sağlamak
- E) Meleklerin görevlerini sıralamak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Allah'ı insanlara doğru tanıtmak
Ayetlerdeki ifadelerin tamamı insanın Rabb'ini daha iyi bilmesine yöneliktir; maksat Allah'ı doğru tanıtmaktır. İsimleri yalnızca ezberlemek tanımanın kendisi değildir.
Kolay
8"Gözetip koruyan, kâinatın bütün işlerini gözetip yöneten" anlamına gelen ve Haşr suresinin 23. ayetinde geçen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müheymin
- B) Rahîm
- C) Selam
- D) Musavvir
- E) Bâri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Müheymin
Kâinatın bütün işlerini gözetip yöneten anlamındaki isim Müheymin'dir. Musavvir ise varlıklara şekil veren demektir.
Kolay
9Haşr suresinin 23. ayeti "Allah, onların ortak koştukları şeylerden uzaktır." ifadesiyle sona erer. Bu ifade aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Emanet
- B) Tecessüs
- C) Tevhit
- D) Liyakat
- E) Mücahede
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tevhit
Allah'ın ortak koşulan şeylerden uzak olduğunu bildirmek, O'nun birliğini, yani tevhidi vurgular. Liyakat ise bir işin ehline verilmesidir.
Kolay
10Haşr suresinin 23. ayetinde geçen ve "azamet ve yüceliğini ortaya koyan, büyüklük ancak kendisine yaraşan" anlamına gelen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kuddüs
- B) Mütekebbir
- C) Mümin
- D) Musavvir
- E) Selam
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mütekebbir
Büyüklüğün yalnızca kendisine yaraştığını ifade eden isim Mütekebbir'dir. Kuddüs ise her türlü eksiklikten uzak olan anlamına gelir.
Kolay
11Haşr suresinin 22. ve 23. ayetleri "O, kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah'tır." ifadesiyle başlar. Bu tekrarla vurgulanan gerçek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsanın yeryüzünde halife olduğu
- B) Emanetlerin ehline verilmesi
- C) Akrabaya iyilik edilmesi
- D) Kulak, göz ve kalbin sorumluluğu
- E) Allah'tan başka ilah olmadığı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Allah'tan başka ilah olmadığı
İki ayetin aynı ifadeyle başlaması Allah'tan başka ilah olmadığını, yani O'nun birliğini vurgular. Halifelik Bakara suresinde geçer.
Kolay
12Haşr suresinin 24. ayetinde göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'ı tespih ettiği bildirilir. Tespih etmenin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Varlıkları sınıflara ayırmak
- B) Allah'ın isimlerini yalnızca ezberlemek
- C) Nimetleri başkalarıyla paylaşmak
- D) Allah'tan bir şey isteyerek dua etmek
- E) Allah'ı kendisine yakışmayan her nitelikten uzak tutmak
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Allah'ı kendisine yakışmayan her nitelikten uzak tutmak
Tespih, Allah'ı kendisine yakışmayan her nitelikten uzak tutarak yüceltmektir. Dua etmek ise Allah'tan bir şey istemektir.
Kolay
13Ders kitabına göre Allah'ı tanımanın iki boyutu vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu boyutlardan biridir?
- A) İsimlerden hayata yansıtılabilecek olanlara göre yaşamaya çalışmak
- B) İsimleri yalnızca sanat eserlerinde kullanmak
- C) İsimleri yalnızca ezberleyip tekrar etmek
- D) İsimlerin anlamlarını araştırmaktan kaçınmak
- E) İsimleri yalnızca belirli günlerde okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İsimlerden hayata yansıtılabilecek olanlara göre yaşamaya çalışmak
Allah'ı tanımanın iki boyutu, O'nu bütün isim ve sıfatlarıyla bütüncül olarak tanımak ve hayata yansıtılabilecek isimlere göre yaşamaya çalışmaktır. Yalnızca ezberlemek tanımanın boyutu sayılmaz.
Kolay
14Haşr suresinin 24. ayetinde yaratmayla ilgili art arda gelen üç isim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Kuddüs, Selam, Mümin
- B) Rahman, Rahîm, Melik
- C) Cebbar, Mütekebbir, Aziz
- D) Müheymin, Selam, Hakim
- E) Halık, Bâri, Musavvir
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Halık, Bâri, Musavvir
Haşr 24'te yaratmayla ilgili Halık, Bâri ve Musavvir isimleri art arda gelir. Kuddüs, Selam ve Mümin ise 23. ayette geçen isimlerdendir.
Kolay
15Haşr suresinin 22. ayetinde Allah'ın rahmetinin genişliğine dikkat çeken isimler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aziz ve Hakim
- B) Kuddüs ve Müheymin
- C) Cebbar ve Mütekebbir
- D) Rahman ve Rahîm
- E) Bâri ve Musavvir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Rahman ve Rahîm
Rahman ve Rahîm isimleri Allah'ın rahmetinin genişliğini anlatır. Bâri ve Musavvir ise yaratmayla ilgili isimlerdir.
Kolay
16Haşr suresinin 24. ayetinde "En güzel isimler O'nundur." buyrulur. Bu ifadenin vurguladığı düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Allah'ın isimleri insanlara da aynı anlamda aittir.
- B) Hiç kimse bu isimlerin ifade ettiği yetkinlikte Allah'a ortak olamaz.
- C) İsimlerin anlamlarını bilmek gerekli değildir.
- D) Allah'ın isimlerinin sayısı yalnızca üçtür.
- E) En güzel isimler yalnızca meleklere verilmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hiç kimse bu isimlerin ifade ettiği yetkinlikte Allah'a ortak olamaz.
En güzel isimlerin Allah'a ait olması, hiç kimsenin bu isimlerin ifade ettiği yetkinlikte O'na ortak olamayacağını gösterir. İnsanlar bazı isimleri ad olarak taşısa da aynı anlamda taşımaz.
Kolay
17Günlük dilde "mümin" sözcüğü "iman eden kişi" anlamında kullanılır. Haşr suresinin 22-24. ayetlerini inceleyen Hatice, aynı sözcüğün bu ayetlerde Allah'ın bir ismi olarak geçtiğini öğreniyor ve iki kullanımı ayırt etmek için örnek cümleler yazıyor. Hatice'nin aşağıdaki cümlelerinden hangisinde bu sözcük Allah'ın ismi olarak kullanılmıştır?
- A) Dedem, verdiği sözü tutan bir mümin olarak tanınırdı.
- B) Müminler bayram sabahı erkenden camide bir araya geldi.
- C) Her mümin, yaptıklarından sorumlu olduğunun bilincindedir.
- D) İyi bir mümin, çevresindeki insanlara güven verir.
- E) Kullarına güven veren, vaadine güvenilen Mümin'e sığındım.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kullarına güven veren, vaadine güvenilen Mümin'e sığındım.
Mümin, Allah'ın ismi olarak "güven veren, vaadine güvenilen, inananları azabından emin kılan" anlamına gelir. Son cümlede sözcük bu anlamda, kendisine sığınılan Allah için kullanılmıştır. Öteki cümlelerde "mümin" iman eden insanı anlatır; dördüncü cümlede güven verme özelliği anılsa da güven veren bir insandır.
Kolay
18Cengiz Numanoğlu'nun "Esmâ-ül Hüsnâ" adlı şiirinden alınan şu dörtlükte Allah'ın bir ismi anlatılmaktadır: "Kâinat sarayında, mîmârî ve san'atın, Sonsuzlara hükmeden, o yüce saltanatın, İçgüdüyle çırpınan, küçücük bir kanadın, Her şeyin sahibidir, mülkün (...) idir O." Dörtlükte boş bırakılan yere aşağıdaki isimlerden hangisi getirilmelidir?
- A) Selam
- B) Melik
- C) Kuddüs
- D) Mümin
- E) Bâri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Melik
Dörtlükte saltanat, hükmetme ve mülkün sahibi olma anlatılır. Bu anlam, "egemenliğin mutlak sahibi" demek olan Melik ismine aittir. Selam esenlik vereni, Kuddüs her türlü eksiklikten uzak olanı, Mümin güven vereni, Bâri bütün varlıkları bir model olmaksızın yaratanı ifade eder.
Orta
19Haşr suresinin 24. ayetinde "En güzel isimler O'nundur." buyrulur. Bir öğrenci, Kerim ve Rahim gibi bu isimlerden bazılarının insanlara da ad olarak verildiğini fark ediyor ve bu durumu ayetle nasıl bağdaştıracağını düşünüyor. Ayetteki ifadeden aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir?
- A) Bu isimlerin anlattığı mükemmellikte hiç kimse Allah'a ortak olamaz.
- B) Bu isimler hiçbir şekilde insanlara ad olarak verilemez.
- C) Bu isimler yalnızca dua sırasında anlam kazanır.
- D) Bu isimlerin sayısını insanlar kendi belirler.
- E) Bir isim insana verildiğinde Allah için kullanılamaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bu isimlerin anlattığı mükemmellikte hiç kimse Allah'a ortak olamaz.
Ayet en güzel isimlerin Allah'a ait olduğunu bildirir; bu isimlerin ifade ettiği sınırsız ve kusursuz anlamda hiç kimse O'na ortak olamaz. İnsanlara bu isimlerin ad olarak verilmesi yasak değildir; çünkü insandaki cömertlik ya da merhamet sınırlıdır ve Allah'ın sıfatına ortak olmak anlamına gelmez.
Orta
20Hayvanları çok seven Ozan, sokakta yaralı bir kuş görüyor ve ne yapacağını bilmeden kanadını sarmaya çalışıyor; iyi niyetine rağmen kuşun durumu ağırlaşıyor. Veteriner, doğru bilgiyle yapılmayan yardımın zarar verebileceğini söylüyor. Bu durum, Haşr suresinin 22. ayetinde Allah'ın gaybı ve görüneni bilen olduğunun, Rahman ve Rahîm isimlerinden önce bildirilmesinden çıkarılan hangi mesajla ilişkilendirilebilir?
- A) Rahmet her zaman bilgiden bağımsızdır.
- B) Hakkıyla merhamet etmek bilgiyi gerektirir.
- C) Şekil vermek yaratmaktan önce gelir.
- D) Güç sahibi olan her zaman haklıdır.
- E) Merhamet için güçlü olmak yeterlidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hakkıyla merhamet etmek bilgiyi gerektirir.
Müfessirlere göre ilmin Rahman ve Rahîm isimlerinden önce anılması, ancak her şeyi bilenin hakkıyla merhamet edebileceğine işarettir; Ozan'ın bilgisiz yardımı da kuşa zarar vermiştir. Rahmetin bilgiden bağımsız olduğu yargısı, sıralamanın mesajının tam tersidir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.