Varlık Temel Problemleri

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• FEL.10.3.1Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme edebilme

  • a) Varlık felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklar.
  • b) Varlık felsefesinin temel problemlerini açıklar.
  • c) Varlık felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanları değerlendirir.

Bu konuda neler var?

• Varlığın Var Olup Olmadığı
• Varlığın Ne Olduğu

1. Kolay

   1Milet'te yaşamış bir filozof, havanın yoğunlaşınca bulut, su ve toprağa; seyrelince ateşe dönüştüğünü düşünmüştür. Böylece evrendeki bütün varlıkları tek bir ana maddenin farklı hâlleriyle açıklamaya çalışmıştır. Bu filozof aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Thales
   • BB) Herakleitos
   • CC) Anaksimandros
   • DD) Demokritos
   • EE) Anaksimenes
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Anaksimenes

   Ana maddeyi hava olarak açıklayan ve diğer varlıkları havanın yoğunlaşıp seyrelmesiyle açıklayan filozof Anaksimenes'tir. Thales de Miletlidir ve tek bir ana madde aramıştır; ancak onun ana maddesi sudur. Anaksimandros ise apeiron (sınırsız) demiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Bir filozof insanın iki ayrı tözden oluştuğunu savunur: biri yer kaplamayan ama düşünen ruh, öteki yer kaplayan ama düşünmeyen beden. Ona göre ruh ile beden birbirine indirgenemez. Sözü edilen filozof kimdir?

   • AA) Hobbes
   • BB) Hegel
   • CC) Sartre
   • DD) Descartes
   • EE) Demokritos
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Descartes

   İnsanı düşünen ruh ile yer kaplayan bedenden oluşan iki ayrı tözle açıklayan filozof Descartes'tır; bu görüş düalizmdir. Hobbes ve Demokritos ruhu da maddeye indiren materyalistlerdir; bu nedenle iki ayrı töz kabul etmezler.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Bir Antik Çağ filozofu evrendeki her şeyin sürekli değiştiğini, bu değişimin ardında ise bir düzen bulunduğunu düşünmüştür. Varlığın ana maddesini de durmadan yanıp sönen ve dokunduğu her şeyi dönüştüren bir unsur olarak görmüştür. Bu filozof ve ana madde olarak gördüğü unsur hangi seçenekte birlikte doğru verilmiştir?

   • AA) Anaksimenes – hava
   • BB) Thales – su
   • CC) Demokritos – atom
   • DD) Herakleitos – ateş
   • EE) Herakleitos – hava
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Herakleitos – ateş

   Sürekli değişimi ve bu değişimin ardındaki düzeni (logos) savunan Herakleitos, ana maddeyi ateş olarak görmüştür. "Herakleitos – hava" seçeneği filozofu doğru, unsuru yanlış verir; hava, Anaksimenes'in ana maddesidir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir öğrenci her sabah okula giderken aynı köprüden geçip altındaki dereye bakıyor. Herakleitos'un "Aynı nehre iki kez girilmez." sözünü hatırlayarak dünkü suyun çoktan akıp gittiğini, kendisinin de dünkü kişi olmadığını düşünüyor. Herakleitos'un bu sözü varlık felsefesindeki hangi görüşün temel düşüncesini yansıtır?

   • AA) Nihilizm
   • BB) Düalizm
   • CC) Oluş felsefesi
   • DD) Fenomenoloji
   • EE) İdealizm
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Oluş felsefesi

   Herakleitos'un sözü, var olan her şeyin sürekli değişim ve oluş hâlinde olduğunu savunan oluş felsefesine aittir. Nihilizm varlığın var olmadığını savunur; Herakleitos ise varlığı reddetmez, onun durmadan değiştiğini söyler.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Ece, defterine doğa filozoflarını ve ana madde (arkhe) cevaplarını eşleştiren bir tablo çiziyor. Anaksimandros'un karşısına hangisini yazmalıdır?

   • AA) Atom
   • BB) Su
   • CC) Hava
   • DD) Apeiron
   • EE) Ateş
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Apeiron

   Anaksimandros ana maddeyi apeiron olarak açıklamıştır. Su Thales'in, hava Anaksimenes'in, ateş Herakleitos'un, atom Demokritos'un cevabıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Fen dersinde öğretmen, “atom” sözcüğünün kökünün Antik Yunan felsefesine dayandığını söylüyor ve bir filozofun varlıkları boşlukta hareket eden, bölünmez ve değişmez parçacıklarla açıkladığını ekliyor. Sözü edilen filozof kimdir?

   • AA) Demokritos
   • BB) Hegel
   • CC) Platon
   • DD) Gorgias
   • EE) Thales
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Demokritos

   Tüm varlıkların bölünmez ve değişmez atomlardan oluştuğunu savunan Demokritos, atomcu materyalist kabul edilir. Thales ise ana maddeyi su olarak görmüştür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Bir belgeselde, MÖ 6. yüzyılda yaşamış bir filozofun doğada sürekli değişen varlıkları gözlemlediği ve bunların ardında değişmeyen bir öz bulunması gerektiği sonucuna ulaştığı anlatılıyor. Varlık felsefesinde bu değişmeyen öz için kullanılan kavram hangisidir?

   • AA) İdea
   • BB) Arkhe
   • CC) Form
   • DD) Sentez
   • EE) Tin
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Arkhe

   Doğa filozoflarının aradığı, değişen varlıkların ardındaki değişmeyen ana madde arkhe olarak adlandırılır. Form Aristoteles'in, tin ise Hegel'in kavramıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Bir düşünür evreni, kalıcı ve değişmeyen şeylerden değil, birbirini izleyen olaylardan oluşan bir süreç olarak görüyor. Whitehead'in de savunduğu bu yaklaşım hangi akım içinde yer alır?

   • AA) Oluş felsefesi
   • BB) Materyalizm
   • CC) Nihilizm
   • DD) Fenomenoloji
   • EE) Realizm
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Oluş felsefesi

   Varlığı sürekli değişim ve birbirini izleyen olaylar olarak gören yaklaşım oluş felsefesidir; Herakleitos ve Whitehead bu akımın temsilcileridir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Bir düşünür, var olan her şeyin en, boy ve derinliği olan cisimlerden ibaret olduğunu savunuyor. Ona göre bazı cisimler kolayca algılanır, bazılarını algılamak zordur ama sonuçta hepsi maddidir. Bu görüşün sahibi kimdir?

   • AA) Whitehead
   • BB) Thomas Hobbes
   • CC) Edmund Husserl
   • DD) René Descartes
   • EE) Platon
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Thomas Hobbes

   Var olan her şeyi en, boy ve derinliği olan cisimle açıklayan Hobbes'un görüşüne cisimci materyalizm denir. Descartes ise madde dışında düşünen bir ruh da kabul eder.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10MÖ 5. yüzyılda bir grup filozof, varlıkların sürekli değiştiğini, bu yüzden değişmeyen bir özün gerçekte mümkün olmadığını öne sürdü. Böylece varlığın var olup olmadığını tartışmaya açtılar. Bu filozoflara verilen ad hangisidir?

    • AA) Fenomenologlar
    • BB) Atomcular
    • CC) İdealistler
    • DD) Varoluşçular
    • EE) Sofistler
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Sofistler

    Ders kitabına göre MÖ 5. yüzyılda varlığın var olup olmadığını sorgulamaya açan filozoflar Sofistlerdir. Varoluşçuluk ise 20. yüzyıla ait bir akımdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Münazara kulübünde Elif, Hegel'in diyalektiğini anlatırken her durumun kendi karşıtını içinde taşıdığını, ikisinin çatışmasından yeni bir durum doğduğunu söylüyor. Hegel'e göre bu sürecin aşamaları sırasıyla hangisidir?

    • AA) Madde, form, sentez
    • BB) Sentez, tez, antitez
    • CC) Tez, sentez, antitez
    • DD) Tez, antitez, sentez
    • EE) Antitez, tez, sentez
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Tez, antitez, sentez

    Hegel'de önce bir durum (tez) vardır; onun karşıtı (antitez) ortaya çıkar ve çatışmalarından yeni durum (sentez) doğar.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Bir felsefe sözlüğünde şu tanım yer alıyor: “Genel anlamda her tür görüşe, değere ve düzene karşı çıkan; varlık felsefesinde ise tözsel anlamda varlığın var olmadığını savunan anlayış.” Bu tanım hangi akıma aittir?

    • AA) İdealizm
    • BB) Fenomenoloji
    • CC) Realizm
    • DD) Düalizm
    • EE) Nihilizm
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Nihilizm

    Tözsel anlamda varlığın var olmadığını savunan anlayış nihilizmdir. Realizm ise tam tersine varlığın var olduğunu kabul eder.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir ansiklopedide Karl Marx'ın varlık anlayışı, temel gerçekliği madde olarak gören ve değişimi karşıtların çatışmasıyla açıklayan bir görüş olarak tanıtılıyor. Marx'ın görüşü için kullanılan ad hangisidir?

    • AA) Atomcu materyalizm
    • BB) Diyalektik materyalizm
    • CC) Diyalektik idealizm
    • DD) Makine insan anlayışı
    • EE) Cisimci materyalizm
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Diyalektik materyalizm

    Marx diyalektik materyalizmin temsilcisidir. Diyalektik idealizm, temel gerçekliği tin olarak gören Hegel'e aittir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Defne, varlık felsefesi konusunu özetlerken ilk problemi “Varlık gerçekten var mıdır?” diye yazıyor. Varlık felsefesinin diğer temel problemi hangisidir?

    • AA) Bilginin kaynağının ne olduğu
    • BB) İyinin ölçütünün ne olduğu
    • CC) Varlığın ne olduğu
    • DD) Devletin kaynağının ne olduğu
    • EE) Güzelin ne olduğu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Varlığın ne olduğu

    Varlık felsefesinin iki temel problemi varlığın var olup olmadığı ve varlığın ne olduğudur. Bilginin kaynağı ise bilgi felsefesinin problemidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Aristoteles'e göre her varlık iki ögeden oluşur. Bunlardan biri varlığın fiziksel yapısıdır; değişir, yok olur ve duyularla algılanır. Öteki ise varlığın özüdür; değişmez ve ancak akılla kavranır. Varlığın özü olan bu öge hangisidir?

    • AA) Madde
    • BB) Apeiron
    • CC) Form
    • DD) Cisim
    • EE) Atom
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Form

    Aristoteles'te madde değişen fiziksel yapı, form ise değişmeyen ve akılla kavranan özdür. Madde duyularla algılandığı için özü karşılamaz.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Mehmet arkadaşına “Odadaki masa, pencereden görünen ağaç ya da uzaktaki dağ; ben onlara baksam da bakmasam da gerçekten vardır.” diyor. Mehmet'in bu sözü, varlığın var olup olmadığı problemine verilen hangi cevapla örtüşür?

    • AA) Nihilizm
    • BB) Varoluşçuluk
    • CC) Fenomenoloji
    • DD) Realizm
    • EE) Oluş felsefesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Realizm

    Varlığın var olduğunu savunan görüş realizmdir. Nihilizm varlığın var olmadığını ileri sürdüğü için Mehmet'in sözüyle çelişir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Selin, Platon'un idealar için saydığı özellikleri defterine yazarken araya duyular dünyasındaki varlıklara ait bir özelliği de karıştırıyor. Selin'in yazdığı aşağıdaki özelliklerden hangisi idealara değil, duyular dünyasındaki varlıklara aittir?

    • AA) Düşünsel olma
    • BB) Ezelî ve ebedî olma
    • CC) Çok sayıda olma
    • DD) Değişmez olma
    • EE) Mükemmel olma
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Çok sayıda olma

    Platon'a göre duyular dünyasındaki maddi varlıklar meydana gelir, yok olur, değişir ve çok sayıdadır. Her varlığın aslı olan idea ise düşünsel, ezelî-ebedî, değişmez, bir ve mükemmeldir. Bu nedenle çokluk ideaların değil, duyular dünyasındaki varlıkların özelliğidir; idea tektir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Kerem, Demokritos'un görüşünü şöyle özetliyor: “Bütün varlıklar atomlardan oluşur. Atomlar bölünmez ve değişmez; hepsi aynı biçim ve boyuttadır. Boşlukta hareket eden atomlar bir araya gelerek varlıkları meydana getirir.” Öğretmeni, özetteki bir bilginin Demokritos'un görüşüne uymadığını söylüyor. Kerem özetini aşağıdaki bilgilerden hangisiyle düzeltmelidir?

    • AA) Atomlar farklı biçimlerde ve boyutlardadır.
    • BB) Atomlar daha küçük parçalara bölünebilir.
    • CC) Atomlar zaman içinde değişime uğrar.
    • DD) Atomlar boşlukta hareketsiz hâlde durur.
    • EE) Atomlar maddi olmayan bir yapıdadır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Atomlar farklı biçimlerde ve boyutlardadır.

    Demokritos'a göre atomlar bölünmez ve değişmez olup farklı biçimlerde ve boyutlardadır; boşlukta hareket ederek bir araya gelir ve varlığı meydana getirir. Özetteki “hepsi aynı biçim ve boyuttadır” bilgisi bu görüşe uymaz. Öteki seçenekler özetin doğru kısımlarını (bölünmezlik, değişmezlik, hareket, maddi nitelik) yanlışa çevirir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Bir romanın kahramanı "Kimse bana ne olacağımı söyleyemez; önce varım, sonra seçimlerimle kim olacağıma ben karar veririm." diyor. Bir okur, bu sözün 20. yüzyılda yaşamış bir filozofun görüşüyle örtüştüğünü fark ediyor. Kahramanın sözü hangi akım ve filozofla eşleşir?

    • AA) Fenomenoloji – Husserl
    • BB) İdealizm – Hegel
    • CC) Varoluşçuluk – Sartre
    • DD) Realizm – Aristoteles
    • EE) Oluş felsefesi – Whitehead
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Varoluşçuluk – Sartre

    Sartre'a göre insanda varoluş özden önce gelir; insan var olduktan sonra özgür seçimleriyle kendi özünü belirler. Husserl ve Whitehead da 20. yüzyıl filozoflarıdır; ancak Husserl özü bilinçte arar, Whitehead ise evreni süreç olarak açıklar; ikisi de özü insanın seçimlerine bağlamaz.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bir filozofa göre çevremizde gördüğümüz atlar doğar, yaşlanır ve ölür; hiçbiri birbirinin aynısı değildir. Oysa hepsini "at" yapan, yalnızca akılla kavranabilen ve hiç değişmeyen bir asıl vardır; gördüğümüz atlar bu aslın eksik kopyalarıdır. Bu görüşü savunan filozof ve akım hangisidir?

    • AA) Demokritos – Materyalizm
    • BB) Gorgias – Nihilizm
    • CC) Whitehead – Oluş felsefesi
    • DD) Aristoteles – Realizm
    • EE) Platon – İdealizm
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Platon – İdealizm

    Platon'a göre asıl varlık değişmeyen idealardır; duyular dünyası ideaların kopyasıdır. Aristoteles de "at olmanın" değişmeyen bir özü olduğunu kabul eder; ancak bu özü ayrı bir dünyada değil, tek tek atların kendisinde arar.

    Hata mı var? Düzeltme öner