10. Sınıf Ortak Türk Tarihi · Dünya Tarihi Çerçevesinde Türk Dünyası
Türk Halkları Coğrafyası
- bağımsız Türk cumhuriyetleri
- özerk cumhuriyet
- Rusya Federasyonu
- Sincan-Uygur
- Gagavuz Yeri
- Karakalpakistan
Türk halkları bugün hangi ülke ve bölgelerde yaşar?
Türk halkları coğrafyası, altı bağımsız devleti ve çok sayıda özerk cumhuriyet ile bölgeyi kapsayan geniş bir alandır. Bağımsız cumhuriyetler Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan'dır. Rusya Federasyonu'nda Altay, Başkurdistan, Çuvaşistan, Dağıstan, Hakasya, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Tataristan, Tuva ve Saha (Yakutistan) cumhuriyetleri bulunur. Çin'de Sincan-Uygur Özerk Bölgesi (Doğu Türkistan), Moldova'da Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi, Özbekistan'da Karakalpakistan Cumhuriyeti yer alır. Afganistan, İran, Irak, Suriye ve Balkanlar'da da Türk nüfusu yaşar. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ise 1983'te kurulan ve yalnız Türkiye'nin tanıdığı bir Türk devletidir. Güney Sibirya, Moğolistan, Yedisu, Sirderya havzası ve Aral Gölü çevresi en eski Türklerin yaşadığı başlıca bölgelerdendir. Türk halklarının geniş bir alana yayılması, tarih boyunca yaptıkları göçlerin ve kurdukları devletlerin sonucudur; ortak dil ve kültür dağınıklığa rağmen korunmuştur.
Türk Halkları Coğrafyası: konu anlatımı ve özeti
Türk halkları bugün altı bağımsız devlette ve çok sayıda özerk cumhuriyette yaşar. Bu konu Türk dünyasının bugünkü siyasi haritasını tanıtır.
- Bağımsız cumhuriyetler: Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan.
- Rusya Federasyonu'ndaki cumhuriyetler: Altay, Başkurdistan, Çuvaşistan, Dağıstan, Hakasya, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Tataristan, Tuva ve Saha (Yakutistan) cumhuriyetleri.
- Çin'deki bölge: Sincan-Uygur Özerk Bölgesi (Doğu Türkistan).
- Moldova'daki bölge: Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi.
- Özbekistan'daki cumhuriyet: Karakalpakistan Cumhuriyeti.
- Diğer ülkeler: Afganistan, İran, Irak, Suriye ve Balkanlar'da da Türk nüfusu yaşar.
- Eski yurtlar: Güney Sibirya, Moğolistan, Ordos, Tanrı Dağları'nın kuzeyi, Yedisu, Sirderya havzası, Aral Gölü çevresi, İdil-Yayık havzası ve Azerbaycan en eski Türklerin yaşadığı başlıca bölgeler sayılır.
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: Kitabın listesinde yer almasa da 1983'te kurulan ve yalnız Türkiye'nin tanıdığı bir Türk devletidir.
- Dağınık yerleşim: Türk halklarının bu kadar geniş bir alana yayılması, tarih boyunca yaptıkları göçlerin ve kurdukları devletlerin sonucudur; ortak dil ve kültür bu dağınıklığa rağmen korunmuştur.
Unutma: Altı bağımsız Türk devleti Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan'dır; bunların yanında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de bir Türk devletidir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Altı bağımsız Türk cumhuriyetini haritada bul ve başkentlerini yanına yaz.
- Rusya Federasyonu'ndaki on cumhuriyetten beşini ezberle.
- Rusya dışındaki üç özerk bölgeyi bağlı oldukları ülkeyle eşleştir: Sincan-Uygur (Çin), Gagavuz Yeri (Moldova), Karakalpakistan (Özbekistan).
Günlük hayattan: Türk Devletleri Teşkilatı toplantılarının haberlerinde bu ülkelerin bayraklarını yan yana görürsün. Bu teşkilatın üyeleri kitaptaki bağımsız Türk cumhuriyetleridir.
Sık yapılan hata: Tataristan ya da Başkurdistan'ı bağımsız devlet sanmak. Bunlar Rusya Federasyonu'na bağlı cumhuriyetlerdir.
İpucu: Bağımsız devletleri alfabetik sırayla (A-K-K-Ö-T-T) ezberlemek kolaylık sağlar.
Derinleş
Kitaptaki özerk cumhuriyetler listesinden birini seç (ör. Saha ya da Tuva). Bu cumhuriyetin konumunu, nüfusunu ve konuşulan Türk dilini araştırıp kısa bir tanıtım yazısı hazırla. Düşün: Farklı devletlerin sınırları içinde yaşayan Türk toplulukları ortak kültürlerini nasıl koruyabilir?
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.