11. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · İslam Medeniyeti ve Gönül Coğrafyamız

İslam Medeniyetinin Bugünü ve Geleceği

vakıf
imaret
tika
ytb
yunus emre enstitüsü
türkiye maarif vakfı
türkiye diyanet vakfı
dayanışma

İslam medeniyetinin dayanışma geleneği bugün nasıl sürdürülüyor?

İslam medeniyetinin iyilik ve dayanışma geleneği, bugün TİKA, YTB, Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Maarif Vakfı ve Türkiye Diyanet Vakfı gibi kurum ve vakıflarla yaşatılmaktadır. 1992'de kurulan TİKA; Balkanlar, Türkistan ve Afrika'da eğitim, sağlık, içme suyu, tarım ve tarihî eser restorasyonu projeleri yürütür. 2010'da kurulan YTB, yurt dışındaki Türklerin dil ve kültürünü korumasına destek olur ve Türkiye Bursları programını yürütür. 2007'de kurulan Yunus Emre Enstitüsü yabancılara Türkçe öğretir; 2016'da kurulan Türkiye Maarif Vakfı ise yurt dışında okul öncesinden yükseköğretime kadar eğitim verir. Bu geleneğin kökü vakıftır: vakıf, bir malın hayırlı bir amaç için kalıcı olarak tahsis edilmesidir ve Hz. Ömer'in Hayber'den payına düşen araziyi ihtiyaç sahiplerine ayırması ilk örnekler arasındadır. İmaretler ihtiyaç sahiplerine ücretsiz yemek dağıtmış, Osmanlı Devleti vakıflarının çokluğu nedeniyle “vakıf medeniyeti” olarak anılmıştır.

İslam Medeniyetinin Bugünü ve Geleceği: konu anlatımı ve özeti

İslam medeniyetinin iyilik ve dayanışma geleneği, bugün de çeşitli kurum ve vakıflarla yaşatılmaktadır. Bu konu, bu kurumların gönül coğrafyamızdaki çalışmalarını ve vakıf kültürünü tanıtır.

TİKA (1992), Türk cumhuriyetleri başta olmak üzere Balkanlar, Türkistan ve Afrika'da eğitim, sağlık, içme suyu, tarım ve tarihî eserlerin restorasyonu gibi projeler yürütür.
YTB (2010), yurt dışında yaşayan Türklerin dil ve kültürlerini korumalarına destek olur, akraba topluluklarla iş birliği yapar ve Türkiye Bursları programını yürütür.
Yunus Emre Enstitüsü (2007), yabancılara Türkçe öğretir ve kültür-sanat etkinlikleriyle Türkiye'yi tanıtır.
Türkiye Maarif Vakfı (2016), yurt dışında okul öncesinden yükseköğretime kadar eğitim hizmeti verir. Türkiye Diyanet Vakfı (1975) din hizmetleri, eğitim ve insani yardım alanında çalışır.
Vakıf, bir malın dinî, sosyal ve hayırlı bir amaç için kalıcı olarak tahsis edilmesidir. Hz. Ömer'in Hayber'den payına düşen araziyi ihtiyaç sahiplerine ayırması ilk örnekler arasında sayılır.
İmaretler ihtiyaç sahiplerine ücretsiz yemek dağıttı. Osmanlı Devleti vakıflarının çokluğu nedeniyle "vakıf medeniyeti" olarak anılır.

Unutma: Kurumları görevleriyle eşleştir: Türkçe öğretimi Yunus Emre Enstitüsü, yurt dışındaki Türkler ve Türkiye Bursları YTB, kalkınma projeleri TİKA'nın alanıdır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Vakıf düşüncesini günümüzden bir örnekle somutlaştırabilirsin.

Bir mal ayrılır: Bir kişi evini, arazisini ya da parasını kalıcı olarak hayırlı bir amaca bağlar.
Bir amaç belirlenir: Örneğin bir okulun öğrencilerine burs vermek ya da bir çeşmenin bakımını yapmak.
Hizmet sürer: Vakfı kuran kişi vefat etse de vakıf yüzyıllarca hizmet vermeye devam eder.

Günlük hayattan: Bugün öğrencilere burs veren, deprem bölgesine yardım ulaştıran ya da yurt dışında okul açan kurumlar bu geleneğin çağdaş örnekleridir.

Sık yapılan hata: "Vakıf yalnızca zenginlerin yapabileceği bir iştir." Doğrusu: Vakıf geleneğinin özü paylaşmaktır; küçük katkılar bir araya gelerek büyük hizmetlere dönüşebilir. Tarihte kuşlar ve sokak hayvanları için bile vakıflar kurulmuştur.

Derinleş

Okulunun ya da mahallenin bir ihtiyacını belirle (kitap, temiz su, yaşlılar için ziyaret, sokak hayvanları gibi). Bu ihtiyaca cevap verecek hayalî bir vakıf tasarla: Adı, amacı, gelir kaynağı ve kimlerin yararlanacağını yaz. Vakfının yıllar sonra da sürdürülebilmesi için hangi kurallar konmalı? Ekonomi ve vatandaşlık bilgilerinden de yararlan.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.11.3.3İslam medeniyetinin bugünü ve geleceği hakkında akıl yürütebilme
- a) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Yunus Emre Enstitüsü (YEE),Türkiye Maarif Vakfı (TMV), Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) gibi kurumların gönül coğrafyamızda gerçekleştirdiği çalışmaları gözlemler.
- b) Bu kurumların gönül coğrafyamızda yaptıkları çalışmaların niteliklerini tespit eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Ganalı Kwame, ülkesinde lise bitirdikten sonra Türkiye'de tıp okumak için çevrim içi bir burs başvurusu yapıyor. Seçilince hem üniversite öğrenimi hem bir yıllık Türkçe hazırlık eğitimi hem de yurt ve aylık destek sağlanıyor. Kwame'nin yararlandığı Türkiye Bursları programını yürüten kurum hangisidir?
- A) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
- B) Türkiye Diyanet Vakfı (TDV)
- C) Yunus Emre Enstitüsü (YEE)
- D) Türkiye Maarif Vakfı (TMV)
- E) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
Uluslararası öğrencilere yönelik Türkiye Bursları programını YTB yürütür. Yunus Emre Enstitüsü de Türkçe öğretimiyle ilişkilendirildiği için çekici bir çeldiricidir; fakat enstitü yurt dışında Türkçe ve Türk kültürünü tanıtır, burs programının yürütücüsü değildir.
Kolay
2Tarihî bir külliyeyi gezen öğrenciler, büyük kazanların bulunduğu bir mutfak bölümünün girişindeki kitabeyi okuyor. Kitabede burada her gün yoksullara, yolculara ve medrese öğrencilerine bedava yemek verilmesinin şart koşulduğu yazıyor. Öğrencilerin gezdiği bu bölüm, vakıf kültürünün hangi kurumuna örnektir?
- A) Rasathane
- B) Darülhadis
- C) Darülkurra
- D) İmaret
- E) Kütüphane
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İmaret
İmaretler, vakıf geliriyle ihtiyaç sahiplerine, yolculara ve öğrencilere ücretsiz yemek dağıtan kurumlardır. Darülhadis de külliyelerde yer alan bir vakıf kurumudur; ancak hadis eğitimi verilen bir okuldur, yemek dağıtımıyla ilgili değildir.
Kolay
3Bir öğretmen sınıfa şu haberi okuyor: "Afrika'daki bir ülkede, Türkiye'nin 2016'da kanunla kurduğu bir vakfın yönettiği okulda anaokulundan liseye kadar yüzlerce öğrenci eğitim görüyor; vakıf aynı ülkede yükseköğretim alanında da faaliyet gösteriyor." Haberde sözü edilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türkiye Diyanet Vakfı (TDV)
- B) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
- C) Türkiye Maarif Vakfı (TMV)
- D) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
- E) Yunus Emre Enstitüsü (YEE)
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Türkiye Maarif Vakfı (TMV)
Türkiye Maarif Vakfı 2016'da kurulmuş ve yurt dışında okul öncesinden yükseköğretime kadar bütün kademelerde eğitim hizmeti veren kurum olmuştur. TDV de yurt dışında eğitim faaliyetleri yürütür; ancak asıl alanı din hizmetleri ve insani yardımdır, kademeli okul ağı TMV'nin görevidir.
Kolay
4Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetleriyle ortak dil, tarih ve kültür bağları üzerine kurulu iş birliğini planlı yürütmek için 1992'de bir kurum oluşturuldu. Bu kurum zamanla kalkınma projelerini dünyanın pek çok bölgesine taşıdı. Sözü edilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
- B) Yunus Emre Enstitüsü (YEE)
- C) Türkiye Maarif Vakfı (TMV)
- D) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
- E) Türkiye Diyanet Vakfı (TDV)
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
TİKA, Türk cumhuriyetleriyle iş birliğini düzenli ve planlı yürütmek amacıyla 1992'de kurulmuş, sonra çalışmalarını farklı kıtalara yaymıştır. YTB de yurt dışına yönelik çalışır; ancak 2010'da kurulmuş olup yurt dışındaki vatandaşlar, akraba topluluklar ve uluslararası öğrencilerle ilgilenir.
Kolay
5İhtiyaç sahiplerine ücretsiz yemek dağıtan vakıf kurumu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rasathane
- B) Kervansaray
- C) İmaret
- D) Darülhadis
- E) Medrese
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İmaret
İmaretler ihtiyaç sahiplerine ücretsiz yemek dağıtan kurumlardır. Rasathane astronomi, darülhadis hadis eğitimi kurumudur.
Kolay
6Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1992
- B) 2007
- C) 2016
- D) 2010
- E) 1975
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1992
TİKA, Türk cumhuriyetleriyle iş birliğini daha planlı yürütmek amacıyla 1992'de kurulmuştur. 1975 TDV'nin kuruluş yılıdır.
Kolay
7Osmanlı Devleti, vakıflarının çokluğu nedeniyle nasıl anılmıştır?
- A) Tarım medeniyeti
- B) Deniz medeniyeti
- C) Kervan medeniyeti
- D) Vakıf medeniyeti
- E) Saray medeniyeti
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Vakıf medeniyeti
Osmanlı Devleti, kurduğu vakıfların çokluğu nedeniyle "vakıf medeniyeti" olarak anılır. Diğer adlandırmalar bu bağlamda kullanılmaz.
Kolay
8Türkiye Bursları programını yürüten kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) YTB
- B) TDV
- C) TİKA
- D) Yunus Emre Enstitüsü
- E) Türkiye Maarif Vakfı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) YTB
Kitapta Türkiye Bursları programını Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının (YTB) yürüttüğü belirtilir. Diğer kurumlar da burs verebilir ama bu program YTB'ye aittir.
Kolay
9Yurt dışında okul öncesinden yükseköğretime kadar tüm eğitim kademelerinde faaliyet gösteren kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yunus Emre Enstitüsü
- B) YTB
- C) TİKA
- D) Türkiye Diyanet Vakfı
- E) Türkiye Maarif Vakfı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Türkiye Maarif Vakfı
Türkiye Maarif Vakfı, yurt dışında okul öncesinden yükseköğretime kadar eğitim hizmeti verir. Yunus Emre Enstitüsü ise Türkçe öğretimi ve kültür tanıtımıyla öne çıkar.
Kolay
10Bir malın dinî, sosyal ve hayırlı bir amaç için kalıcı olarak tahsis edilmesine ne ad verilir?
- A) Külliye
- B) İmaret
- C) Vakıf
- D) Ahilik
- E) Zekât
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Vakıf
Vakıf, bir malın hayırlı bir amaç için kalıcı olarak tahsis edilmesidir. İmaret ise vakıflar tarafından işletilen ve ücretsiz yemek dağıtılan yerdir.
Kolay
11Kitapta Türkiye'nin ortak dil, tarih ve kültür bağları bulunan kardeş Türk cumhuriyetleri arasında sayılmayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Azerbaycan
- B) Kırgızistan
- C) Türkmenistan
- D) Kazakistan
- E) Endonezya
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Endonezya
Kitapta Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan kardeş Türk cumhuriyetleri olarak sayılır. Endonezya bu ülkeler arasında yer almaz.
Kolay
12Yunus Emre Enstitüsü hangi yılda ve hangi amaçla kurulmuştur?
- A) 1975'te, din hizmetlerini yaygınlaştırmak için
- B) 2007'de, Türkiye'nin kültürel değerlerini ve İslam medeniyetine katkılarını dünyaya tanıtmak için
- C) 2010'da, yurt dışındaki Türklerin haklarını korumak için
- D) 1992'de, Türk cumhuriyetleriyle eğitim, sağlık ve tarım alanlarında kalkınma projeleri yürütmek için
- E) 2016'da, yurt dışında okul açmak için
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 2007'de, Türkiye'nin kültürel değerlerini ve İslam medeniyetine katkılarını dünyaya tanıtmak için
Yunus Emre Enstitüsü 2007'de Türkiye'nin kültürel değerlerini ve İslam medeniyetine katkılarını tanıtmak için kurulmuştur. 1992 ve kalkınma projeleri TİKA'ya aittir.
Kolay
13Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) hangi yılda kurulmuştur?
- A) 2016
- B) 1975
- C) 2007
- D) 2010
- E) 1992
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 2010
YTB 2010 yılında kurulmuştur. 2007 Yunus Emre Enstitüsünün, 2016 Türkiye Maarif Vakfının kuruluş yılıdır.
Kolay
14Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1992
- B) 2007
- C) 2010
- D) 2016
- E) 1975
Cevabı göster
Doğru cevap: E) 1975
TDV 1975 yılında kurulmuştur. 1992 TİKA'nın, 2007 Yunus Emre Enstitüsünün, 2010 YTB'nin, 2016 Türkiye Maarif Vakfının kuruluş yılıdır.
Kolay
15Türkiye Diyanet Vakfı hangi kurumla iş birliği içinde çalışır?
- A) Yunus Emre Enstitüsü
- B) Diyanet İşleri Başkanlığı
- C) Türkiye Maarif Vakfı
- D) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı
- E) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Diyanet İşleri Başkanlığı
Kitapta TDV'nin Diyanet İşleri Başkanlığı ile iş birliği içinde çalıştığı belirtilir. Diğer kurumlar bu bağlamda anılmaz.
Kolay
16Kitapta Türkiye Diyanet Vakfının hangi anlayışla kurulduğu belirtilir?
- A) "Allah güzeldir, güzelliği sever."
- B) "Önce deveyi bağla, sonra tevekkül et."
- C) "İlim öğrenmek her Müslümana farzdır."
- D) "İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır."
- E) "Hiç kimse elinin emeğinden daha hayırlı bir yemek yememiştir."
Cevabı göster
Doğru cevap: D) "İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır."
Kitapta TDV'nin "İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır." anlayışıyla kurulduğu belirtilir. Diğer sözler farklı konularda geçen hadislerdir.
Kolay
17Avrupa'daki bir üniversitenin Türkoloji bölümü, akademik çalışmaları için bir Türk kurumuyla iş birliği yapıyor. Aynı kurum öğrencilere yaz okulu ve çevrim içi platformlar aracılığıyla Türkçe öğrenme fırsatı sunuyor. Sözü edilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türkiye Diyanet Vakfı
- B) Yunus Emre Enstitüsü
- C) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı
- D) Türkiye Maarif Vakfı
- E) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yunus Emre Enstitüsü
Kitapta Yunus Emre Enstitüsünün yaz okulları ve çevrim içi platformlarla Türkçe öğrenme fırsatı sunduğu, üniversitelerdeki Türkoloji bölümleriyle iş birliği yaparak akademik çalışmaları desteklediği belirtilir.
Kolay
18Emekli terzi Hacer Hanım, kirasını aldığı küçük dükkânının gelirini çevresindeki yoksul öğrencilerin ihtiyaçlarına kalıcı olarak ayırıyor ve "Toplumda hepimizin birbirimize karşı bir görevi var." diyor. Hacer Hanım'ın davranışı vakıf anlayışının dayandığı aşağıdaki bilinçlerden hangisini yansıtır?
- A) Rekabet üstünlüğü bilinci
- B) Kazancı artırma bilinci
- C) Bireysel başarı bilinci
- D) Yönetme gücü bilinci
- E) Toplumsal sorumluluk bilinci
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Toplumsal sorumluluk bilinci
Kitapta vakfın yardımlaşma, dayanışma ve toplumsal sorumluluk bilincine dayandığı belirtilir. Hacer Hanım'ın gelirini kalıcı olarak ihtiyaç sahiplerine ayırması ve topluma karşı görevinden söz etmesi bu bilinci yansıtır.
Orta
19Bir proje ödevinde öğrenciler, Türk kurumlarının gönül coğrafyamızdaki çalışmalarını gösteren bir tablo hazırlıyor. Öğretmen tablodaki eşleştirmelerden yalnızca birinin doğru olduğunu söylüyor. Öğrencilerin hazırladığı kurum – faaliyet eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) TİKA – Yurt dışında okul öncesinden üniversiteye kadar okullar açmak
- B) YTB – Yurt dışında yaşayan Türklerin dil ve kültürlerini korumalarına destek olmak
- C) TMV – Uluslararası öğrencilere Türkiye Bursları programını yürütmek
- D) YEE – Yurt dışında camiler ve Kur'an kursları açmak
- E) TDV – Türk cumhuriyetleriyle kalkınma iş birliğini koordine etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) YTB – Yurt dışında yaşayan Türklerin dil ve kültürlerini korumalarına destek olmak
YTB yurt dışındaki Türklerin kimlik, kültür ve ana dillerini korumalarına destek olur. TMV'ye Türkiye Bursları'nın verilmesi en çekici yanlıştır; çünkü TMV bir eğitim kurumudur ama burs programını yürüten YTB'dir. Okul açmak TMV'nin, cami açmak TDV'nin, kalkınma koordinasyonu TİKA'nın işidir.
Orta
20Bosna-Hersek'te yüzyıllık bir köprü aslına uygun biçimde onarılıyor; Nijer'deki bir köyde açılan su kuyusu sayesinde çocuklar artık kilometrelerce yürüyerek su taşımıyor. Her iki projenin tabelasında da aynı Türk kurumunun adı yazıyor. Bu projeler aşağıdaki kurumlardan hangisinin faaliyet alanına örnektir?
- A) Yunus Emre Enstitüsü (YEE)
- B) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
- C) Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
- D) Türkiye Maarif Vakfı (TMV)
- E) Türkiye Diyanet Vakfı (TDV)
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)
Tarihî eserlerin restorasyonu ile içme suyu, sağlık ve tarım gibi kalkınma projeleri TİKA'nın çalışma alanındadır. TDV de su kuyusu açabilir; ancak tarihî köprü restorasyonu gibi kalkınma ve kültürel miras projelerini bir arada yürüten kurum TİKA'dır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.