11. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Yahudilik ve Hristiyanlık
Hristiyanlık
- teslis
- pavlus
- konsil
- katolik
- ortodoks
- protestan
- sakrament
Hristiyanlığın temel inançları ve mezhepleri nelerdir?
Hristiyanlık, Hz. İsa'nın öğretilerini ve mesihliğini merkeze alan bir dindir; adı, mesih anlamındaki Grekçe “christos” kelimesinden gelir. Kur'an'da Hristiyanlar için Nasara kelimesi kullanılır. Pavlus, Hz. İsa'yı görmediği hâlde kendini havari ilan etmiş ve dinin Yahudi olmayanlara yayılmasında belirleyici olmuştur. 325'te İznik Konsili Arius'un görüşlerini reddetmiş, 1054'teki büyük bölünmeyle Roma merkezli Katolik ve İstanbul merkezli Ortodoks kiliseleri ayrılmıştır. 16. yüzyılda Martin Luther'in endüljans satışına karşı başlattığı Reform hareketi Protestanlığı doğurmuştur. Temel inançlar Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'tan oluşan teslis, enkarnasyon, asli günah ve kefarettir; İslam ise Hz. İsa'yı bir peygamber olarak kabul eder. Yedi sakramentten vaftiz dine giriş törenidir. Kutsal kitap Kitab-ı Mukaddes'tir; en büyük bayram Paskalya, doğum bayramı ise Noel'dir.
Hristiyanlık: konu anlatımı ve özeti
Hristiyanlık, Hz. İsa'nın öğretilerini ve mesihliğini merkeze alan bir dindir. Bu konu, Hristiyanlığın tarihini, temel inançlarını, ritüellerini ve mezheplerini tanıtır; Batı toplumlarını anlamak için de önemlidir.
- Hristiyan adı, mesih anlamındaki Grekçe "christos" kelimesinden gelir. Kur'an'da Hristiyanlar için Nasara (tekili Nasrani) kelimesi kullanılır.
- Pavlus, Hz. İsa'yı görmediği hâlde kendini havari ilan etmiş ve Hristiyanlığın yahudi olmayanlara yayılmasında belirleyici olmuştur.
- 325'te İznik Konsili Arius'un görüşlerini reddetti; inanç ilkeleri konsillerde belirlendi. 1054'teki büyük bölünmeyle Roma merkezli Katolik ve İstanbul merkezli Ortodoks kiliseleri ayrıldı.
- 16. yüzyılda Martin Luther'in endüljans satışına karşı başlattığı Reform hareketi Protestanlığı doğurdu.
- Temel inançlar: Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'tan oluşan teslis; Tanrı'nın Hz. İsa'da bedenlenmesi (enkarnasyon); asli günah ve kefaret. İslam ise Hz. İsa'yı bir peygamber olarak kabul eder.
- Yedi sakrament vardır; vaftiz Hristiyanlığa giriş törenidir. Protestanlar yalnızca vaftiz ve evharistiyayı kabul eder.
- Kutsal kitap Kitab-ı Mukaddes'tir. Önemli bayramlar Noel (doğum) ve en büyük bayram olan Paskalya'dır (diriliş); en yaygın sembol haçtır.
Unutma: 325 İznik Konsili, 1054 büyük bölünme ve 16. yüzyıl Reform hareketini birbirine karıştırma; her biri farklı bir ayrışmayı simgeler.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Hristiyanlık tarihindeki üç büyük dönüm noktasını bir zaman çizelgesine yerleştirmek karışıklığı önler.
- 325, İznik Konsili: İnanç ilkeleri tartışıldı; Arius'un görüşleri reddedildi.
- 1054, büyük bölünme: Roma merkezli Katolik ve İstanbul merkezli Ortodoks kiliseleri ayrıldı.
- 16. yüzyıl, Reform: Martin Luther'in endüljans satışına itirazıyla Protestanlık doğdu.
Günlük hayattan: İznik bugün Bursa'ya bağlı bir ilçedir; Hristiyanlık tarihindeki önemli bir toplantı Anadolu'da yapılmıştır. İstanbul'daki Fener Rum Patrikhanesi de Ortodoks dünyası için önemli bir merkezdir.
Sık yapılan hata: "İslam Hz. İsa'yı tanımaz." Doğrusu: İslam Hz. İsa'yı büyük bir peygamber olarak kabul eder; ancak teslis ve onun Tanrı'nın oğlu olduğu inancını kabul etmez.
Derinleş
Noel ve Paskalya'nın anlamını, Hristiyan toplumlarda nasıl kutlandığını araştır ve bunları İslam'daki Ramazan ve Kurban bayramlarıyla karşılaştır. Bayramların toplumsal dayanışma, aile bağları ve paylaşım açısından ortak yönleri neler? Farklı dinlerden komşuların birbirlerinin bayramlarına saygı göstermesine örnek olacak bir durum yaz.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
DKAB.11.5.1Yahudilik ve Hristiyanlık dinlerinin tarihini ve temel özelliklerini özetleyebilme
- a) Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihi ve temel özellikleriyle ilgili çözümleme yapar.
- c) Yahudilik ve Hristiyanlığın tarihini ve temel özelliklerini açıklar.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir dil meraklısı, "Hristiyan" kelimesinin kökenini araştırıyor. Kelimenin, İbranicedeki "mesih" (meshedilmiş, kutsanmış) kelimesinin Grekçe karşılığından türediğini, Hz. İsa için kullanılan bir unvana dayandığını öğreniyor. Bu bilgiye göre "Hristiyan" kelimesi aşağıdakilerden hangisinden türemiştir?
- A) Mesih anlamındaki Grekçe "christos" kelimesinden
- B) Müjde anlamındaki "evangelion" kelimesinden
- C) Doğru yol anlamındaki "ortodoks" kelimesinden
- D) Genel, evrensel anlamındaki "katolik" kelimesinden
- E) Topluluk anlamındaki "ekklesia" kelimesinden
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Mesih anlamındaki Grekçe "christos" kelimesinden
Hristiyan kelimesi, mesih anlamındaki Grekçe christos sözcüğünden türemiştir. Evangelion da Grekçe kökenli ve Hristiyanlıkta çok önemli bir kelimedir; ancak "müjde" anlamına gelir ve İncil kelimesinin kaynağıdır.
Kolay
2Bir sanat tarihi öğrencisi, farklı ülkelerdeki kiliselerin fotoğraflarını inceliyor. Yapıların mimarisi birbirinden çok farklı olsa da hemen hepsinin kubbesinde ya da kulesinde aynı sembolün bulunduğunu fark ediyor; bu sembol Hz. İsa'nın çarmıha gerilmesini hatırlatıyor. Öğrencinin fark ettiği, Hristiyanlığın en temel ve yaygın sembolü hangisidir?
- A) Menora
- B) Haç
- C) Davud Yıldızı
- D) Kipa
- E) Hilal
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Haç
Haç, çarmıha gerilmeyi hatırlatan ve Hristiyanlığın en yaygın sembolüdür. Menora (yedi kollu şamdan) da dinî bir semboldür; ancak Davud Yıldızı ve kipa gibi Yahudilikle ilgilidir.
Kolay
3Bir öğrenci Kur'an mealinde Hristiyanlardan söz eden ayetleri tarıyor. Yahudiler için "Yehud" ve "Hâdû" ifadelerinin kullanıldığını, Hristiyanlar için ise Hz. İsa'nın yetiştiği Nasıra şehriyle ilişkilendirilen ayrı bir kelimenin geçtiğini fark ediyor. Kur'an-ı Kerim'de Hristiyanları tanımlamak için kullanılan kelime aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Benî İsrail
- B) Yehud
- C) Hâdû
- D) Nasara
- E) Ehl-i Sünnet
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Nasara
Kur'an'da Hristiyanlar için Nasrani ve çoğulu Nasara kullanılır. Benî İsrail de Kur'an'da sık geçtiği için çekicidir; ancak Hz. Yakup'un soyundan gelenleri, yani İsrailoğullarını ifade eder.
Kolay
4Bir Hristiyan aile ilkbaharda kutladığı bayramda boyanmış yumurtalar hazırlıyor ve kiliseye gidiyor. Ailenin büyükleri, bu bayramın Hz. İsa'nın çarmıha gerildikten sonra dirildiğine inanılan günü andığını ve Hristiyanlıktaki en önemli bayram sayıldığını anlatıyor. Ailenin kutladığı bayram hangisidir?
- A) Noel
- B) Fısıh
- C) Paskalya
- D) Roş Haşana
- E) Hanuka
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Paskalya
Paskalya, Hz. İsa'nın dirilişine inanılan günü anan ve Hristiyanlıktaki en önemli kabul edilen bayramdır. Noel de büyük bir Hristiyan bayramıdır; ancak Hz. İsa'nın doğumunu anar ve kışın kutlanır.
Kolay
5Hz. İsa'ya bağlı olanları tanımlamak için kullanılan “Hristiyan” kelimesi, ilk kez MS 40'lı yıllarda bir şehirde kullanılmıştır. Bu kelimenin ilk kez kullanıldığı şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Milano
- B) İstanbul
- C) İznik
- D) Roma
- E) Antakya
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Antakya
Ders kitabında Hristiyan kelimesinin ilk kez MS 40'lı yıllarda Antakya'da kullanıldığı belirtilir. İznik ve Milano ise daha sonraki konsil ve fermanlarla anılan şehirlerdir.
Kolay
6Hristiyan kaynaklarına göre Hz. İsa, Kudüs'ün güneyindeki bir yerleşim yerinde dünyaya gelmiş, hayatının büyük bölümünü ise annesi Hz. Meryem'le birlikte Celile'deki Nasıra kasabasında geçirmiştir. Hristiyan kaynaklarına göre Hz. İsa'nın doğduğu yer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Roma
- B) Beytülahm
- C) Nasıra
- D) Antakya
- E) Şam
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Beytülahm
Hristiyan kaynaklarına göre Hz. İsa Kudüs'ün güneyindeki Beytülahm'de doğmuştur. Nasıra ise doğum yeri değil, hayatının büyük bölümünü geçirdiği kasabadır.
Kolay
7Hristiyanlık tarihinde ortaya çıkan çeşitli tartışmalarda, sınırlı ya da daha geniş sayıda kilise ve cemaat temsilcisi bir araya gelerek toplantılar yapmıştır. Hristiyanlığın inanç ilkeleri de bu toplantılar aracılığıyla belirlenmiştir. Bu toplantılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Havari
- B) Sakrament
- C) Konsil
- D) Endüljans
- E) Ferman
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konsil
Kilise temsilcilerinin tartışmalı konularda bir araya geldiği toplantılara konsil denir. Ferman ise bir hükümdarın yayımladığı resmî buyruktur.
Kolay
816. yüzyılda bazı din adamları, işlenen günahlardan dolayı dünyada çekilecek cezanın bir miktar para ödenmesi karşılığında affedilmesine karşı çıkmıştır. Hristiyanlıkta bu uygulamaya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Endüljans
- B) Teslis
- C) Aforoz
- D) Konsil
- E) Vaftiz
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Endüljans
Günah cezalarının para karşılığında affedilmesine endüljans denir. Aforoz ise cemaatten kovulma cezasıdır.
Kolay
9Ders kitabında “kilise” kelimesinin Hristiyanlıkta iki farklı anlamda kullanıldığı belirtilir. Kitaba göre kilise kelimesinin anlamları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) İbadet edilen mekân ve temel inançlarda aynı görüşü paylaşan cemaat
- B) Hristiyanların kutsal kitabı ve bu kitaba yazılan yorumlar
- C) Kilise temsilcilerinin toplantısı ve bu toplantıda verilen cezalar
- D) Hristiyanlığa giriş töreni ve bu törenin yapıldığı özel gün
- E) Hz. İsa'nın doğduğu yer ve hayatının çoğunu geçirdiği kasaba
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İbadet edilen mekân ve temel inançlarda aynı görüşü paylaşan cemaat
Kilise hem Hristiyanların ibadet ettiği mekânı hem de temel inançlarda aynı görüşü paylaşan cemaati ifade eder. Kilise temsilcilerinin toplantısı ise konsildir.
Kolay
10Günümüzde Vatikan'da oturan, bir meclis tarafından seçilen ve Hz. İsa'nın vekili sayılan bir din önderi vardır. Roma Katolik kilisesinin bu başkanına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Haham
- B) Papa
- C) Patrik
- D) Vaiz
- E) Havari
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Papa
Roma Katolik kilisesinin Vatikan'da oturan ve Hz. İsa'nın vekili sayılan başkanına papa denir. Haham ise Yahudilikte din bilginine verilen addır.
Kolay
11Bir Hristiyan aile kış aylarında evini süslüyor ve kiliseye giderek Hz. İsa'nın doğumunu kutluyor. Ailenin kutladığı bayram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Paskalya
- B) Yom Kipur
- C) Noel
- D) Fısıh
- E) Roş Haşana
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Noel
Hz. İsa'nın doğumunu kutlamak için yapılan bayram Noel'dir. Paskalya ise Hz. İsa'nın dirilişine inanılan günü anar.
Kolay
12Pavlus sonrası ilk iki yüzyılda Hristiyanlık Roma İmparatorluğu'nda hızla yayılmış, Romalı idareciler de Hristiyanlara baskı uygulamıştır. MS 313'te bir imparator yayımladığı fermanla Hristiyanları koruma altına almıştır. Bu ferman ve onu yayımlayan imparator aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Roma Fermanı – Charlemagne
- B) Milano Fermanı – 1. Theodosius
- C) Milano Fermanı – Konstantin
- D) İznik Fermanı – 3. Leon
- E) İznik Fermanı – Konstantin
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Milano Fermanı – Konstantin
MS 313'te İmparator Konstantin, Milano Fermanı ile Hristiyanları koruma altına almıştır. 1. Theodosius ise 380'de Hristiyanlık dışındaki inançları yasaklayan imparatordur.
Kolay
13Hristiyanlığın temel inançlarından biri, Tanrı'nın Hz. İsa'nın şahsında beden alarak insan şekline girdiği düşüncesidir. Bu inanca verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Teslis
- B) Aforoz
- C) Konsil
- D) Endüljans
- E) Enkarnasyon
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Enkarnasyon
Tanrı'nın Hz. İsa'da bedenlenmesi inancına enkarnasyon denir. Teslis ise Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'tan oluşan üçlü Tanrı inancıdır.
Kolay
14Hz. İsa köy ve kasabaları dolaşarak insanlara konuşmalar yapmış, birçok kişi onun takipçisi olmuştur. Hz. İsa bu kişiler arasından on iki kişiyi kendisine yardımcı olmaları için seçmiştir. Hz. İsa'nın seçtiği bu on iki kişiye ne ad verilir?
- A) Papa
- B) Rahip
- C) Konsil
- D) Havari
- E) Aziz
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Havari
Hz. İsa'nın kendisine yardımcı olmak üzere seçtiği on iki kişiye havari denir. Konsil ise kilise temsilcilerinin bir araya geldiği toplantıdır.
Kolay
15Ders kitabında 325 İznik Konsili'nden sonra rahip Arius'un “aforoz” edildiği belirtilir. Hristiyanlıkta “aforoz” kavramının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kilise tarafından verilen cemaatten kovulma cezası
- B) Kilise temsilcilerinin bir araya geldiği toplantı
- C) Günahların para karşılığında affedilmesi
- D) Hristiyanlığa giriş töreni
- E) Hz. İsa'nın doğumunu kutlama bayramı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kilise tarafından verilen cemaatten kovulma cezası
Aforoz, kilise tarafından verilen cemaatten kovulma cezasıdır. Günahların para karşılığı affedilmesi ise endüljanstır.
Kolay
16MS 380 yılında İmparator 1. Theodosius, Hristiyanlık dışındaki tüm inançları yasaklamıştır. Bu kararın Hristiyanlık açısından sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hristiyanlığın Roma'nın tek resmî dini hâline gelmesi
- B) Roma ve İstanbul kiliselerinin birbirinden ayrılması
- C) Hristiyanların Roma'da ilk kez baskıya uğraması
- D) Reform hareketinin başlaması
- E) İkonların kiliselerde yasaklanması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hristiyanlığın Roma'nın tek resmî dini hâline gelmesi
Theodosius'un 380'deki kararıyla Hristiyanlık Roma'nın tek resmî dini olmuştur. Roma ve İstanbul kiliselerinin ayrılması ise 1054'te gerçekleşmiştir.
Kolay
17Bir dinler tarihi ödevinde Hz. İsa'nın hayatı iki kaynağa göre karşılaştırılıyor. Hristiyan kaynaklarına göre Hz. İsa, Roma valisi tarafından çarmıha gerilme cezasına çarptırılmıştır. Ders kitabına göre Kur'an-ı Kerim'in bu konudaki bildirimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hz. İsa'nın çarmıhta öldükten kısa süre sonra yeniden dirildiği
- B) Hz. İsa'nın Roma valisi tarafından yargılanıp serbest bırakıldığı
- C) Hz. İsa'nın Yahudi din adamlarınca Filistin dışına sürüldüğü
- D) Hz. İsa'nın Antakya'da yargılanarak çarmıha gerildiği
- E) Hz. İsa'nın çarmıha gerilmediği, onun gibi gösterilen birinin öldürüldüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Hz. İsa'nın çarmıha gerilmediği, onun gibi gösterilen birinin öldürüldüğü
Ders kitabına göre Kur'an-ı Kerim'de Hz. İsa'nın çarmıha gerilmediği, onlara Hz. İsa gibi gösterilen birini öldürdükleri belirtilir (Nisa suresi 157. ayet). Çarmıhta ölüp dirilme anlatımı Kur'an'ın değil Hristiyan inancının konusudur; serbest bırakılma, sürgün ve Antakya'da yargılanma kitapta geçmez.
Kolay
18Bir tarih dergisinde, Roma İmparatorluğu'nda Hristiyanlık yayıldıkça inanç konusunda farklı yorumların ortaya çıktığı ve 325 yılında İznik'te toplanan konsilin bir rahibin görüşlerini reddettiği yazıyor. Konsilde reddedilen görüş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hz. İsa Tanrı değildir; ilk yaratılan ve üstün nitelikli biridir.
- B) Kilise, para karşılığı af belgesi satarak günahları bağışlayamaz.
- C) Hz. İsa ve azizleri resmeden ikonlar kiliselerde bulunmamalıdır.
- D) Kitab-ı Mukaddes, herkesin okuyabileceği dillere çevrilmelidir.
- E) Roma ve İstanbul kiliseleri birbirinden ayrı yönetilmelidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hz. İsa Tanrı değildir; ilk yaratılan ve üstün nitelikli biridir.
325 İznik Konsili, Hz. İsa'nın Tanrı olmadığını, ilk yaratılan ve diğer yaratılanlardan üstün niteliklere sahip biri olduğunu savunan rahip Arius'un görüşlerini reddetmiştir. Endüljans ve kutsal kitabın çevirisi 16. yüzyıl Reform hareketiyle, ikon yasağı MS 730'la, Roma ve İstanbul kiliselerinin ayrılması 1054'le ilgilidir.
Orta
19Bir kilisedeki vaazda şu sözler söyleniyor: "İlk insanlar Âdem ile Havva'nın işlediği günah yüzünden bütün insanlık günahkâr doğar. İsa çarmıhta ölerek bu günahın bedelini ödedi ve insanla Tanrı arasındaki bağı yeniden kurdu." Vaazda anlatılan Hristiyan inancı hangisidir?
- A) Teslis
- B) Enkarnasyon
- C) Konfirmasyon
- D) Kefaret
- E) Vaftiz
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kefaret
Kefaret inancına göre Hz. İsa'nın ölümü ve dirilişiyle ilk günah ortadan kalkmış, Tanrı ile insan arasındaki bağ yeniden kurulmuştur. Vaftiz de ilk günahla ilişkilendirilen bir ayindir; ancak bir inanç değil, kiliseye girişi simgeleyen bir sakramenttir.
Orta
2016. yüzyılda Almanya'da bir rahip, kilisenin para karşılığında "günahları bağışlatan" belgeler satmasına karşı çıkarak itirazlarını yazdığı tezleri bir kilisenin kapısına astı. Başlattığı hareket kısa sürede Avrupa'ya yayıldı ve yeni bir mezhebin doğmasına yol açtı. Bu rahip kimdir?
- A) Pavlus
- B) Arius
- C) Konstantin
- D) Jean Calvin
- E) Martin Luther
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Martin Luther
Alman rahip Martin Luther endüljans satışına karşı çıkarak Reform hareketini başlatmış, bu hareket Protestanlığı doğurmuştur. Jean Calvin de aynı yüzyılda Reform hareketinin önemli bir ismidir; ancak hareketi Almanya'da başlatan kişi değildir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.