11. Sınıf Felsefe · Çevre Sorunları ve Felsefe

Çevre ve İnsan İlişkisi

çevre
çevre sorunları
insan-doğa ilişkisi
insan merkezli anlayış
mekanik dünya görüşü
sürdürülebilir kalkınma
çevre bilinci

Çevre sorunları neden felsefenin de konusudur?

Çevre sorunları, kökünde insanın doğayı nasıl gördüğü yattığı için teknik olduğu kadar ahlaki ve felsefi bir sorundur. Çevre; insanı kuşatan fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür ve fiziksel çevre doğal ile yapay unsurlardan oluşur. İklim değişikliği, çölleşme, nükleer kazalar ve plastik atık gibi sorunların önemli bir kaynağı, Rönesans, Bilimsel Devrim ve mekanik dünya görüşüyle güçlenen insan merkezli doğa anlayışıdır; bu anlayışta doğa, insanın kullanacağı bir kaynak ya da makine gibi görülmüş, Sanayi Devrimi de yaklaşımı yaygınlaştırmıştır. Buna karşılık Uzak Doğu, Türkistan ve Anadolu kültürlerinde doğayla uyumlu yaşayış öne çıkar; Selçuklu ve Osmanlı'da hayvanları ve ormanları korumak için vakıflar kurulmuştur. Felsefe, insanın doğanın bir parçası olup olmadığını ve doğanın değerinin insana yararından gelip gelmediğini sorar. Çözüm için temiz enerji, sıfır atık, sürdürülebilir kalkınma ve uluslararası iş birliği gerekir.

Çevre ve İnsan İlişkisi: konu anlatımı ve özeti

Bu konu, insanın doğayla ilişkisinin tarih boyunca nasıl değiştiğini ve çevre sorunlarının neden felsefenin de konusu olduğunu anlatıyor. Sorunun kökünde, insanın doğayı nasıl gördüğü yatar.

Çevre; insanı kuşatan fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür. Fiziksel çevre doğal ve yapay unsurlardan, sosyokültürel çevre insan ilişkilerinden oluşur.
Çevre sorunları (iklim değişikliği, çölleşme, nükleer kazalar, plastik atık, endüstriyel kazalar) disiplinler arasıdır ve ahlaki, felsefi boyutlar taşır.
Günümüz sorunlarının önemli bir kaynağı, Rönesans, Bilimsel Devrim ve mekanik dünya görüşüyle güçlenen insan merkezli doğa anlayışıdır: doğa, insanın kullanacağı bir kaynak ya da makine gibi görülmüştür. Sanayi Devrimi bu yaklaşımı yaygınlaştırdı.
Uzak Doğu, Türkistan ve Anadolu kültürlerinde doğayla uyumlu bir yaşayış öne çıkar; Selçuklu ve Osmanlı'da hayvanları ve ormanları korumak için vakıflar kurulmuştur.
Temel felsefi sorular: İnsan doğanın bir parçası mıdır? İnsan doğaya egemen olabilir mi? Doğanın değeri insana yararından mı gelir?
Çözüm için çevre dostu teknolojiler (temiz enerji, sıfır atık), sürdürülebilir kalkınma, uluslararası sözleşmeler ve bilim insanı, devlet, sivil toplum iş birliği gerekir.

Unutma: Felsefe çevre sorununu teknik bir arıza olarak değil, insanın doğaya bakışından doğan bir değer sorunu olarak ele alır; sınavda "insan merkezli doğa anlayışı" ifadesi bu bağlamda anahtardır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konunun özü şudur: Çevre sorunlarının kökünde, insanın doğaya nasıl baktığı yatar.

Önce kendine sor: Bir ormana baktığında ilk aklına gelen "Burada ne kadar odun var?" mı, yoksa "Burada hangi canlılar yaşıyor?" mu?
Birinci bakış doğayı insanın kullanacağı bir kaynak gibi görür; bu, insan merkezli anlayıştır.
İkinci bakış insanı doğanın bir parçası olarak görür; doğayla uyumlu yaşamayı öne çıkarır.
Felsefe bu iki bakıştan hangisinin daha savunulabilir olduğunu gerekçeleriyle tartışır.

Günlük hayattan: Bir dere kenarına fabrika kurulurken yalnızca maliyet hesaplanıyorsa doğa bir kaynak olarak görülüyordur; derenin canlıları da hesaba katılıyorsa bakış değişmiştir.

Sık yapılan hata: "Çevre sorunu yalnızca teknik bir sorundur, daha iyi filtrelerle çözülür." Doğrusu: Teknik çözümler gerekir ama yeterli değildir; doğaya hangi değeri verdiğimiz sorusu cevaplanmadan sorun yeniden ortaya çıkar.

Derinleş

Yaşadığın yerde bir çevre sorunu seç (bir derenin kirlenmesi, bir yeşil alanın yapılaşması gibi). Bu sorunda kimlerin hangi çıkarlarının ve hangi değerlerinin çatıştığını bir tabloda göster. Coğrafya dersindeki bilgilerinle sorunun doğal sonuçlarını, felsefe dersindeki bilgilerinle de arkasındaki doğa anlayışını yaz. Kendi önerdiğin çözüm, tablodaki hangi tarafın bakışını öne alıyor; bunu nasıl gerekçelendirirsin?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

FEL.11.1.1Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme
- a) Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri açıklar.
- b) Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri hayatla ilişkilendirerek değerlendirir.
FEL.11.1.2Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme
- b) Çevre sorunları ile ilgili görüş ve argüman oluşturur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
117. yüzyılda yaşayan bir doğa bilimci şöyle yazar: "Bir saatin dişlilerini söküp nasıl çalıştığını anlayabildiğimiz gibi doğanın da parçalarını inceleyip işleyişini çözebiliriz. Ağaç da hayvan da gezegen de aynı yasalara uyan düzeneklerdir." Bu satırlardaki doğa anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğayı kutsal ve dokunulmaz bir varlık sayan anlayış
- B) Doğayı ruhu olan canlı bir organizma sayan anlayış
- C) Doğayı insanın asla çözemeyeceği bir sır sayan anlayış
- D) Doğayı yalnızca estetik haz kaynağı sayan anlayış
- E) Doğayı işleyişi çözülebilen bir makine gibi gören anlayış
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Doğayı işleyişi çözülebilen bir makine gibi gören anlayış
Saat benzetmesi ve doğanın parçalarına ayrılarak çözülebileceği düşüncesi mekanik dünya görüşünü yansıtır. Organizma anlayışı da doğanın bir bütün olduğunu söyler; ancak doğayı canlı ve ruhlu sayar, metindeki ise onu yasalara uyan bir düzenek olarak görür.
Kolay
2Bir belediye, ilçenin "çevre envanterini" çıkarmak için gönüllü öğrencilerle çalışıyor. Öğrenciler her buldukları unsuru doğal, yapay ya da sosyokültürel olarak kodluyor; ancak bir öğrenci sosyokültürel başlığına yanlışlıkla doğal unsurlar yazmış. Aşağıdakilerden hangisi sosyokültürel çevre başlığına doğru biçimde yazılmış bir unsurdur?
- A) İlçenin içinden geçen ırmağın bahar taşkınları
- B) Kent ormanında yaşayan sincap ve kirpi türleri
- C) İlçenin kışın ortalama sıfır derece olan sıcaklığı
- D) Sanayi bölgesine yeni kurulan arıtma tesisi binası
- E) Apartman sakinlerinin hasta komşuya sırayla yemek götürmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Apartman sakinlerinin hasta komşuya sırayla yemek götürmesi
Komşuların sırayla yemek götürmesi insanlar arasındaki dayanışma geleneğidir; bu yüzden sosyokültürel çevreye girer. Arıtma tesisi insan yapımı olduğu için kültürel sanılabilir; oysa o bir yapıdır ve yapay fiziksel çevrenin unsurudur.
Kolay
3Coğrafya ödevi için mahallesini inceleyen Kaan, gözlemlerini iki sütuna ayırıyor. Birinci sütuna parktaki çınar ağaçlarını, yakındaki dereyi, yeni yapılan yaya köprüsünü ve trafo binasını yazıyor; ikinci sütuna ise bayram ziyaretlerini ve semt pazarındaki pazarlık geleneğini. Kaan'ın birinci sütunda topladığı unsurlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca insan eliyle yapılmış yapay çevreyi gösterir.
- B) Yalnızca canlı varlıklardan oluşan doğal çevreyi gösterir.
- C) Doğal ve yapay unsurlardan oluşan fiziksel çevreyi gösterir.
- D) Gelenek ve göreneklerden oluşan kültürel çevreyi gösterir.
- E) İnsanlar arası ilişkilerden oluşan toplumsal çevreyi gösterir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Doğal ve yapay unsurlardan oluşan fiziksel çevreyi gösterir.
Çınar ve dere doğal, köprü ve trafo binası yapay unsurdur; ikisi birlikte fiziksel çevreyi oluşturur. Köprü ve trafo binası öğrenciyi "yalnızca yapay çevre" yargısına çekebilir; ama listede insan eliyle yapılmamış ağaç ve dere de vardır.
Kolay
4Bir fabrikanın atık suyu yakındaki göle karışıyor. Kimyager göldeki ağır metal oranını ölçüyor, biyolog balık ölümlerini kayda geçiriyor. Felsefe öğretmeni ise sınıfta "Gölün kirlenmesine yol açan karar, yalnızca bir ölçüm hatası mıdır?" diye soruyor. Öğretmenin sorusu, çevre sorunlarının felsefenin de konusu olmasını en iyi hangi gerekçeyle açıklar?
- A) Çevre sorunları yalnızca teknik ölçümlerle çözülebilir.
- B) Çevre sorunları tümüyle kimya biliminin alanına girer.
- C) Çevre sorunları ahlaki ve değerle ilgili boyutlar taşır.
- D) Çevre sorunları gündelik hayatı doğrudan etkilemez.
- E) Çevre sorunlarının nedenleri hiçbir zaman bilinemez.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çevre sorunları ahlaki ve değerle ilgili boyutlar taşır.
Ölçüm, kirliliğin ne kadar olduğunu söyler; atığı göle bırakma kararının doğru olup olmadığı ise değer ve sorumluluk sorusudur. Bu yüzden konu felsefenin alanına da girer. "Yalnızca teknik ölçümle çözülür" yargısı kimyager ve biyoloğun çalışmalarına bakılarak seçilebilir; ama o zaman öğretmenin sorusu anlamsız kalırdı.
Kolay
5Eskiden bataklık olan bir alan kurutulmuş; üzerine konutlar, yollar, köprüler ve bir park yapılmıştır. Bugün burada binlerce kişi yaşamaktadır. Bu dönüşüm, insan-çevre ilişkisi bakımından en iyi hangi kavramla açıklanır?
- A) Doğal çevrenin kendiliğinden genişleyip yenilenmesi
- B) İnsanın doğayı dönüştürerek yapay çevre oluşturması
- C) Sosyokültürel çevrenin tümüyle ortadan kalkması
- D) Kimyasal çevrenin insan faaliyetlerinden bağımsızlaşması
- E) Biyolojik çevrenin insan etkisi olmadan değişmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnsanın doğayı dönüştürerek yapay çevre oluşturması
İnsan doğayla kurduğu ilişki sonucunda yaşam alanlarını dönüştürür ve yapay çevreyi meydana getirir. Bataklığın kurutulup yerleşim alanına çevrilmesi bunun örneğidir; değişim kendiliğinden değil insan eliyle olmuştur.
Kolay
6Bir iklim konferansında aynı panelde bir meteorolog, bir ekonomist, bir hukukçu ve bir filozof konuşuyor. Her biri küresel ısınmayı kendi alanının yöntemleriyle ele alıyor. Bu durum çevre sorunlarının hangi niteliğini gösterir?
- A) Yalnızca yerel ölçekte ele alınabileceğini
- B) Tek bir yöntemle kesin olarak çözülebileceğini
- C) Disiplinler arası bir nitelik taşıdığını
- D) Yalnızca doğa bilimlerinin konusu olduğunu
- E) Ahlaki ya da felsefi bir boyutunun bulunmadığını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Disiplinler arası bir nitelik taşıdığını
Çevre, birçok bilimin farklı yöntemleriyle incelenen bir alandır ve çevre sorunları disiplinler arası bir nitelik taşır. Panelde bir filozofun da yer alması, sorunun yalnızca doğa bilimlerine ait olmadığını gösterir.
Kolay
7Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da her 10 kişiden 9'unun bisikleti vardır ve kentte 12 bin kilometreden fazla bisiklet yolu bulunur. Bu örnek, çevre sorunları bağlamında en çok neyi gösterir?
- A) Bisiklet kullanımının doğayı makine gibi görmeyi gerektirdiğini
- B) Çevre sorunlarının yalnızca fabrikalarda çözülebileceğini
- C) Gündelik yaşam tercihlerinin çevre dostu biçimde düzenlenebileceğini
- D) Kentleşmenin çevreye hiçbir biçimde zarar vermediğini
- E) Ulaşımın çevre sorunlarıyla hiçbir ilişkisinin olmadığını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gündelik yaşam tercihlerinin çevre dostu biçimde düzenlenebileceğini
Kopenhag örneği, ulaşım gibi gündelik bir alanın çevre dostu biçimde düzenlenebileceğini gösterir. Ulaşımın çevreyle ilişkisiz olduğu yargısı yanlıştır; bisiklet tercihi tam da bu ilişki nedeniyle önemlidir.
Kolay
8Ders kitabına göre sürdürülebilir kalkınma kavramının devletlerin gündemine girmesinin temel nedeni nedir?
- A) Ekonomik büyümeye artık hiç önem verilmemesi
- B) Son dönemde artan çevresel tehlikenin ciddiyeti
- C) Sanayi üretiminin bütünüyle durdurulma isteği
- D) Teknolojinin çevre sorunlarını tamamen çözmüş olması
- E) Doğanın yalnızca bir makine olarak görülmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Son dönemde artan çevresel tehlikenin ciddiyeti
Kitapta, genel olarak ekonomiye öncelik veren devlet politikalarının son dönemde artan tehlikenin ciddiyetiyle sürdürülebilir kalkınmayı gündemlerine aldığı belirtilir. Amaç sanayiyi durdurmak değil, doğaya zarar vermeden kalkınmaktır.
Kolay
9Bir öğrenci felsefe ödevine şu soruyu yazıyor: "Bir ormanın değeri yalnızca bize sağladığı oksijenden, odundan ve gölgeden mi gelir?" Bu soru, çevreyle ilgili hangi temel felsefi sorunun bir örneğidir?
- A) Bir ormanda kaç ağaç türü bulunur?
- B) Doğanın değeri insana yararından mı gelir?
- C) Ormanlar yılda ne kadar oksijen üretir?
- D) Odun hangi sıcaklıkta yanmaya başlar?
- E) Ağaçlar hangi toprak türünde daha hızlı büyür?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Doğanın değeri insana yararından mı gelir?
Soru, ormanın değerinin yalnızca insana sağladığı yarara dayanıp dayanmadığını sorgular; bu, "Doğanın değeri insana yararından mı gelir?" sorusunun bir örneğidir. Diğer seçenekler ölçüm ve gözlemle cevaplanabilen bilimsel sorulardır.
Kolay
10Bir çevre ansiklopedisinde "çevre" maddesi, insanı kuşatan ve onun yaşamını etkileyen koşulları türlerine göre sıralayarak açıklıyor. Ders kitabındaki tanıma göre çevre kavramının kapsamını en doğru biçimde veren ifade hangisidir?
- A) Hava, su ve topraktaki kimyasal dengeyle sınırlı bir bütündür.
- B) Bitki ve hayvan topluluklarının yaşadığı biyolojik alanla sınırlıdır.
- C) İnsan ilişkilerini dışarıda bırakan fiziksel bir yaşam ortamıdır.
- D) Yalnızca insan eliyle yapılmamış doğal unsurlardan oluşan bir alandır.
- E) Fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünüdür.
Kitapta çevre; fiziksel, kimyasal, biyolojik, sosyal ve kültürel koşulların bütünü olarak tanımlanır. Çevreyi yalnızca doğal unsurlara indirgemek, yapay ve sosyokültürel çevreyi dışarıda bıraktığı için eksiktir.
Kolay
11Bir çevre tarihi kitabında, Batı'da insan-çevre dengesinin gerekliliğine yönelik bilincin arttığı ve çevre sorunlarına çözüm arayışlarının insanlığın gündemine girdiği dönemden söz ediliyor. Ders kitabına göre bu dönem hangisidir?
- A) Rönesans'ın başladığı yıllar
- B) İlk Çağ'daki doğa felsefesi dönemi
- C) Bilimsel Devrim'in yaşandığı yüzyıl
- D) 1960'lı yıllardan itibaren
- E) Sanayi Devrimi'nin başladığı yıllar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 1960'lı yıllardan itibaren
Kitapta Batı'da insan-çevre dengesinin gerekliliği bilincinin 1960'lı yıllardan itibaren arttığı belirtilir. Rönesans ve Sanayi Devrimi ise insan merkezli doğa anlayışının güçlendiği dönemlerdir.
Kolay
12Japonya'da bir Zen bahçesini gezen Elif, taşların, suyun ve bitkilerin doğaya duyulan sevgi ve saygıyı yansıtacak biçimde düzenlendiğini fark ediyor. Ders kitabına göre doğaya daha uygun bir yaşayışın öne çıktığı kültür havzaları hangileridir?
- A) Uzak Doğu, Türkistan ve Anadolu kültürleri
- B) Bilimsel Devrim'in mekanik dünya görüşü
- C) Rönesans'la başlayan modern Batı düşüncesi
- D) Tüketim odaklı modern üretim toplumları
- E) Sanayi Devrimi dönemindeki Avrupa kentleri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Uzak Doğu, Türkistan ve Anadolu kültürleri
Kitapta Uzak Doğu, Türkistan ve Anadolu kültürlerinde doğaya daha uygun bir yaşayış görüldüğü ve doğanın inanç ve düşüncelerde değerli kabul edildiği belirtilir. Rönesans ve Bilimsel Devrim ise insan merkezli doğa anlayışıyla ilişkilendirilir.
Kolay
13Bir lise, çatısına güneş panelleri kuruyor ve kantinde atıkları kaynağında ayrıştırarak sıfır atık uygulaması başlatıyor. Okulun bu uygulamaları, çevre sorunlarına yönelik hangi çözüm yolunun örneğidir?
- A) Doğayı sınırsız bir kaynak olarak kullanma
- B) Ekonomik büyümeyi her şeyin önüne koyma
- C) Çevre dostu teknolojilerden yararlanma
- D) Tüketim odaklı üretimi artırma
- E) Mekanik dünya görüşünü yaygınlaştırma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çevre dostu teknolojilerden yararlanma
Temiz enerji ve sıfır atık, kitapta çevre dostu teknolojiler arasında sayılır; bunlarla insanlığın doğaya verdiği zarar en aza indirilebilir. Doğayı sınırsız bir kaynak saymak ise sorunun kaynağıdır.
Kolay
14Rönesans'la başlayan modern düşünce ve Bilimsel Devrim'in etkisiyle şekillenen insan merkezli doğa anlayışı, doğayı insan için bir kaynak olarak değerlendirmiştir. Ders kitabına göre bu yaklaşım hangi gelişmeyle birlikte yaygınlaşarak çevre sorunlarının artmasına zemin hazırlamıştır?
- A) Montreal Protokolü
- B) Sanayi Devrimi
- C) Kadim Anadolu kültürleri
- D) Uzak Doğu düşüncesi
- E) Selçuklu vakıf geleneği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sanayi Devrimi
Kitaba göre insan merkezli ve mekanik doğa anlayışı Sanayi Devrimi ile yaygınlaşmış ve çevre sorunlarının artmasına zemin hazırlamıştır. Kadim kültürler ve vakıf geleneği ise doğayla uyumlu yaşayışın örnekleridir.
Kolay
15Can, "Çevre sorunlarının çözümünde uluslararası iş birliği" konulu bir sunum hazırlıyor ve sunumuna ülkelerin birlikte imzaladığı bir çevre sözleşmesini örnek olarak koymak istiyor. Can'ın sunumuna koyabileceği örnek hangisidir?
- A) 1997 Kyoto Protokolü
- B) Bilimsel Devrim
- C) Rönesans hareketi
- D) Sanayi Devrimi
- E) Mekanik dünya görüşü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1997 Kyoto Protokolü
Kyoto Protokolü, kitapta küresel çevre sözleşmeleri arasında sayılır. Sanayi Devrimi ve Bilimsel Devrim ise çevre sorunlarına zemin hazırlayan tarihsel süreçlerdir, sözleşme değildir.
Kolay
16Çorum'daki Gölpınar Hitit Barajı'nda yapılan incelemeler, Hititlerin atık su ve temiz su için ayrı tesisler inşa ettiğini göstermektedir. Bu bilgiden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Hititler sanayi üretimi için büyük fabrikalar kurmuştur.
- B) Su kaynaklarının korunması yalnızca modern çağın kaygısıdır.
- C) Eski toplumlar çevre koşullarıyla hiç ilgilenmemiştir.
- D) Anadolu'da yaşamış eski medeniyetler çevreye önem vermiştir.
- E) Hititler doğayı yalnızca kullanılacak bir makine olarak görmüştür.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Anadolu'da yaşamış eski medeniyetler çevreye önem vermiştir.
Atık ve temiz su tesislerinin ayrı inşa edilmesi, Anadolu'daki eski medeniyetlerin çevreye önem verdiğini gösterir. Bu örnek, çevre bilincinin yalnızca modern çağa ait olduğu düşüncesini de çürütür.
Kolay
17Bir çevre sunumunda iki olay yan yana anlatılıyor: Aral Gölü, 1960'lardan itibaren sürdürülen hatalı uygulamalarla büyük ölçüde kurumuştur. Hindistan'ın Bhopal kentinde ise 1984'te bir tarım ilacı fabrikasında yüksek miktarda gaz kaçağı olmuştur. Bu iki olayın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İkisi de kısa bir anda başlayıp sona eren olaylardır.
- B) İkisi de insan faaliyetlerinden doğan birer çevre felaketidir.
- C) İkisi de yalnız doğal süreçlerin yol açtığı olaylardır.
- D) İkisinin de etkisi yalnız tarım alanlarında kalmıştır.
- E) İkisi de sanayileşmeden önceki çağlarda yaşanmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İkisi de insan faaliyetlerinden doğan birer çevre felaketidir.
Ders kitabı Aral Gölü'nün kurumasını ve Bhopal gaz sızıntısını çevre sorunlarının ortaya çıkmasında insan faaliyetlerinin rolünü düşündürmek için birlikte verir. Aral'da süreç onlarca yıla yayılmıştır, bu yüzden 'kısa bir anda' yargısı yanlıştır; iki olay da doğal süreçlerle değil insan etkinliğiyle ilişkilidir ve 20. yüzyılda yaşanmıştır.
Kolay
18Felsefe kulübünün panosunda şu sorular yer alıyor: "İnsan doğanın bir parçası mıdır?", "İnsanın doğa karşısındaki rolü nedir?", "İnsan ile doğa arasındaki ilişkinin niteliği nasıldır?" Ders kitabına göre bu tür soruların ortak hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğadaki kaynakların ekonomik değerini kesin olarak hesaplayıp insanlara paylaştırmak
- B) İnsanın doğaya egemen olduğunu bilimsel yöntemlerle kanıtlayıp herkese duyurmak
- C) Doğayı insanın hiç bulunmadığı koruma alanlarına bölerek merkezden yönetmek
- D) İnsan-doğa ilişkisini anlayıp bu ilişkiyi iki taraf için olumlu bir zemine çekmek
- E) Çevre sorunlarını yalnız hukuk kurallarıyla çözecek yasaları hazırlayıp uygulamak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İnsan-doğa ilişkisini anlayıp bu ilişkiyi iki taraf için olumlu bir zemine çekmek
Ders kitabına göre insan-doğa ilişkisi üzerine sorulan felsefi soruların ortak hedefi bu ilişkiyi anlamak ve onu hem insan hem doğa açısından olumlu bir zemine çekmektir. Ekonomik hesap, hukuki düzenleme ya da egemenliği kanıtlama bu soruların hedefi değildir.
Orta
19Bir ülke, kömür santrallerini kapatıp güneş ve rüzgâr enerjisine yöneliyor; ormanlarda yalnızca yerine yenisi dikilebilecek kadar ağaç kesilmesine izin veriyor. Hükümet, kalkınma planlarını "torunlarımız da bu kaynaklardan bizim kadar yararlanabilmeli" ilkesine göre hazırlıyor. Bu politika en iyi hangi kavramla açıklanır?
- A) Mekanik dünya görüşü
- B) İnsan merkezli doğa anlayışı
- C) Sürdürülebilir kalkınma
- D) Seri üretim anlayışı
- E) Sınırsız büyüme ilkesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sürdürülebilir kalkınma
Bugünkü ihtiyaçları karşılarken gelecek kuşakların kaynaklardan yararlanma imkânını korumak sürdürülebilir kalkınmadır. İnsan merkezli anlayış da insanların (torunların) yararını gözetir; ama doğayı sınırsızca kullanılacak bir kaynak sayar, bu politika ise kullanımı sınırlıyor.
Orta
20Bir dağ köyünde halk, kışın kuşlar için ortak bir yem kasası oluşturuyor ve köyün çevresindeki yaşlı ağaçların kesilmesini yasaklıyor. Köyün yaşlıları "Bu dağ bizden önce de vardı, bizden sonra da olacak; biz burada misafiriz." diyor. Köy halkının bu uygulaması ve sözü aşağıdaki anlayışlardan hangisine uygundur?
- A) Doğayı yalnızca bir kaynak olarak gören anlayış
- B) Doğayı bir makine gibi açıklayan anlayış
- C) Doğayla uyum içinde yaşamayı öne çıkaran anlayış
- D) Üretimi her şeyin üstünde tutan anlayış
- E) Doğayı insanın egemenlik alanı sayan anlayış
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Doğayla uyum içinde yaşamayı öne çıkaran anlayış
Kuşların beslenmesi, ağaçların korunması ve insanın kendini "misafir" görmesi doğayla uyum içinde yaşama anlayışını gösterir. Ağaçların korunması köyün odun ihtiyacı için yapılıyor sanılırsa "kaynak" anlayışı seçilebilir; ancak yaşlıların sözü yarar değil, aidiyet ve saygı vurgular.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.