12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya
Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası
- yurtta sulh cihanda sulh
- Musul Sorunu
- nüfus mübadelesi
- Hatay Sorunu
- Balkan Antantı
- Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- Sadabat Paktı
- Milletler Cemiyeti
Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel ilkeleri nelerdir?
Atatürk dönemi Türk dış politikası, "Yurtta sulh, cihanda sulh" anlayışına dayanan gerçekçi, barışçı ve bağımsız bir politikadır. 1923-1930 arasında Lozan'dan kalan sorunlarla uğraşıldı, 1930'larda ise bölgesel güvenlik ittifakları kuruldu. Yunanistan ile mübadeledeki etabli sorunu 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi ile çözüldü. 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması ile Musul Irak'ta kaldı ve petrol gelirinin %10'u 25 yıl Türkiye'ye ödenecekti. Sandler Raporu ile ayrı bir varlık sayılan Hatay'da 2 Eylül 1938'de Hatay Devleti kuruldu; Hatay Meclisi 29 Haziran 1939'da Türkiye'ye katılma kararı aldı. Türkiye 18 Temmuz 1932'de davetle Milletler Cemiyetine girdi. 9 Şubat 1934'te Balkan Antantı, 20 Temmuz 1936'da Boğazların savunmasını Türkiye'ye veren Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 8 Temmuz 1937'de İran, Irak ve Afganistan ile Sadabat Paktı imzalandı.
Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası: konu anlatımı ve özeti
Atatürk dönemi dış politikası "Yurtta sulh, cihanda sulh" anlayışıyla gerçekçi, barışçı ve bağımsızdı. 1923-1930 arasında Lozan'dan kalan sorunlarla uğraşıldı, 1930'larda ise bölgesel güvenlik ittifakları kuruldu.
- Yunanistan: Mübadeledeki "etabli" sorunu 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi ile çözüldü; Venizelos döneminde dostluk antlaşması imzalandı (30 Ekim 1930). Türkiye Patrikhanenin ekümenikliğini tanımadı.
- Musul: Haliç Konferansı (1924) sonuçsuz kaldı, Milletler Cemiyeti Musul'u Irak'a bıraktı. 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması ile Musul Irak'ta kaldı, petrol gelirinin %10'u 25 yıl Türkiye'ye ödenecekti. Şeyh Said İsyanı Türkiye'nin elini zayıflattı.
- Fransa: Yabancı okullar, Bozkurt-Lotus Davası (1926, Türkiye lehine), Osmanlı borçlarının ödenmesi ve Adana-Mersin demir yolunun satın alınması (1929) gündeme geldi.
- Hatay: Sandler Raporu (1937) ile "ayrı bir varlık" oldu; 2 Eylül 1938'de Tayfur Sökmen başkanlığında Hatay Devleti kuruldu; Hatay Meclisi 29 Haziran 1939'da Türkiye'ye katılma kararı aldı.
- SSCB ile 17 Aralık 1925 Tarafsızlık ve Saldırmazlık Antlaşması imzalandı; Türkiye 18 Temmuz 1932'de davetle Milletler Cemiyetine girdi.
- Güvenlik: Balkan Antantı (9 Şubat 1934; Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya), Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936; komisyon kaldırıldı, Boğazların savunması Türkiye'ye geçti), Sadabat Paktı (8 Temmuz 1937; Türkiye, İran, Irak, Afganistan).
Unutma: Hatay, Atatürk'ün ölümünden (10 Kasım 1938) sonra, 1939'da Türkiye'ye katılmıştır; Montrö ile Lozan'ın Boğazlar hükümleri Türkiye lehine değişmiştir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Dönemin dış politikasını iki aşamada düşün:
- 1923-1930: Lozan'dan kalan işler. Musul, mübadele, yabancı okullar, Osmanlı borçları. Bunlar Lozan'daki "eksik kalanlar" kutusundan çıkar.
- 1930-1938: Güvenlik ve barış. Milletler Cemiyeti üyeliği, Balkan Antantı, Montrö, Sadabat Paktı. Avrupa'da savaş tehlikesi artınca Türkiye bölgesel ittifaklarla kendini güvenceye aldı.
Günlük hayattan: Yeni bir mahalleye taşınan aile önce eski evden kalan borçları ve eşyaları halleder, sonra komşularıyla iyi ilişkiler kurmaya çalışır.
Sık yapılan hata: Hatay'ın Atatürk hayattayken Türkiye'ye katıldığını sanmak. Doğrusu: Hatay Devleti 1938'de kuruldu, Türkiye'ye katılma kararı ise Atatürk'ün ölümünden sonra, 1939'da alındı.
Derinleş
Montrö Boğazlar Sözleşmesi bugün de yürürlüktedir. Sözleşmenin savaş ve barış zamanında Boğazlardan geçişi nasıl düzenlediğini araştır. Bir haritayla birlikte Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler ile olmayanlar açısından sözleşmenin ne anlama geldiğini karşılaştır. Bir uluslararası sözleşmenin uzun yıllar yürürlükte kalabilmesinin nedenlerini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
İTA.12.1.5Atatürk Dönemi’nde meydana gelen dış siyasi gelişmeleri yeni devletin öncelikleri açısından karşılaştırabilme
- a) Atatürk Dönemi’nde meydana gelen dış siyasi gelişmeleri inceler.
- b) Atatürk Dönemi’nde meydana gelen dış siyasi gelişmeleri yeni devletin öncelikleri açısından benzer yönleriyle listeler.
Bu konuda neler var?
- Türkiye-Yunanistan İlişkileri
- Türkiye-İngiltere İlişkileri ve Musul Sorunu
- Türkiye-Fransa İlişkileri ve Hatay’ın Ana Vatana Katılması
- Türkiye-SSCB İlişkileri
- Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Girişi (18 Temmuz 1932)
- Balkan Antantı (9 Şubat 1934)
- Montreux Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936)
- Sadabat Paktı (8 Temmuz 1937)
- Atatürk’ün Ölümü ve İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanı Seçilmesi
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Kronoloji: 1937 | Milletler Cemiyeti, Hatay'ın iç işlerinde bağımsız olmasını öngören bir statü hazırlar. 2 Eylül 1938 | Hatay Meclisi toplanarak Hatay Devleti'ni ilan eder ve devletin cumhurbaşkanını seçer. 29 Haziran 1939 | Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı alır. Hatay Devleti'nin cumhurbaşkanlığına seçilen kişi kimdir?
- A) Tevfik Rüştü Aras
- B) Fethi Okyar
- C) Refik Saydam
- D) Abdurrahman Melek
- E) Tayfur Sökmen
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Tayfur Sökmen
1938'de kurulan Hatay Devleti'nin cumhurbaşkanlığına Tayfur Sökmen seçilmiştir. Tevfik Rüştü Aras da Hatay meselesiyle ilgilenmiştir; ancak o, bu dönemde Türkiye'nin dışişleri bakanıydı.
Kolay
2Bir harita betimlemesi: Balkan Yarımadası'nda 9 Şubat 1934'te kurulan bir antlaşmaya katılan devletler yeşille, katılmayan devletler griyle boyanmıştır. Haritada Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya yeşil; Arnavutluk ile Romanya'nın güneyindeki, Karadeniz'e kıyısı olan komşu devlet ise gri renktedir. Karadeniz kıyısındaki bu gri devlet hangisidir?
- A) Yunanistan
- B) Romanya
- C) Yugoslavya
- D) Macaristan
- E) Bulgaristan
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bulgaristan
Balkan Antantı'na katılmayan ve Karadeniz kıyısında Romanya'nın güneyinde bulunan devlet Bulgaristan'dır; Bulgaristan toprak taleplerini sürdürdüğü için antanta girmemiştir. Macaristan da antanta katılmamıştır; ancak Balkanlarda değildir ve Karadeniz'e kıyısı yoktur.
Kolay
3Kronoloji: 24 Temmuz 1923 | Lozan'da Türkiye-Irak sınırı belirlenemez; konunun dokuz ay içinde ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırılır. Mayıs–Haziran 1924 | Türk ve İngiliz heyetleri İstanbul'da toplanır, uzlaşma sağlanamaz. 1925 | Konu Milletler Cemiyetine taşınır. 1924'te İstanbul'da toplanan bu konferans hangisidir?
- A) Montrö Konferansı
- B) Locarno Konferansı
- C) San Francisco Konferansı
- D) Haliç Konferansı
- E) Lozan Konferansı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Haliç Konferansı
Musul Sorunu için 1924'te İstanbul'da Türkiye ile İngiltere arasında toplanan ve sonuçsuz kalan konferans Haliç Konferansı'dır. Lozan Konferansı'nda da Musul görüşülmüştür; ancak orada çözülemeyen konu ikili görüşmelere bırakılmış, bu görüşmeler Haliç'te yapılmıştır.
Kolay
4Bir harita betimlemesi: 1937'de Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda imzalanan bölgesel bir antlaşmanın üyeleri haritada işaretlenmiştir. İşaretli ülkeler batıdan doğuya Türkiye, Irak, İran ve Afganistan'dır; bu ülkeler birbirlerinin iç işlerine karışmamayı ve sınırlarına saygı göstermeyi taahhüt etmiştir. Haritada gösterilen bölgesel güvenlik antlaşması hangisidir?
- A) Balkan Antantı
- B) Bağdat Paktı
- C) Briand-Kellogg Paktı
- D) Montrö Sözleşmesi
- E) Sadabat Paktı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Sadabat Paktı
Türkiye, Irak, İran ve Afganistan'ın 1937'de imzaladığı bölgesel güvenlik antlaşması Sadabat Paktı'dır. Bağdat Paktı da Türkiye, Irak ve İran'ı kapsar; ancak 1955'te Soğuk Savaş koşullarında kurulmuştur ve Afganistan üyesi değildir.
Kolay
5Lozan'da çözülemeyen bir sorun için 19 Mayıs 1924'te İstanbul'da Türkiye ile İngiltere arasında bir konferans toplandı; ancak taraflar uzlaşamadı. Bu konferans hangisidir?
- A) Lozan Konferansı
- B) Montrö Konferansı
- C) Mudanya Konferansı
- D) Balkan Konferansı
- E) Haliç Konferansı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Haliç Konferansı
Musul Sorunu'nun ikili görüşmelerle çözümü için 1924'te İstanbul'da toplanan konferans Haliç Konferansı'dır. Montrö ise 1936'da Boğazlarla ilgili sözleşmenin imzalandığı yerdir.
Kolay
6Yunanistan Başbakanı Venizelos, 1934'te Atatürk'ü dünya siyaset tarihinde ilk kez bir ödüle aday göstererek dikkat çekti. Venizelos Atatürk'ü hangi ödüle aday göstermiştir?
- A) Nobel Edebiyat Ödülü
- B) Nobel Tıp Ödülü
- C) Olimpiyat madalyası
- D) Nobel Fizik Ödülü
- E) Nobel Barış Ödülü
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Nobel Barış Ödülü
Venizelos 1934'te Atatürk'ü Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermiştir; bu iki ülke arasındaki dostluğun simgesidir.
Kolay
7Atatürk Dönemi'nde bir devletle ilişkilerde yabancı okullar, Osmanlı borçlarının ödenmesi ve Adana-Mersin demir yolunun satın alınması (1929) gibi konular gündeme geldi. Bu konular hangi devletle olan ilişkilerde gündeme gelmiştir?
- A) İngiltere
- B) SSCB
- C) Yunanistan
- D) İran
- E) Fransa
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Fransa
Yabancı okullar, Osmanlı borçları ve Adana-Mersin demir yolu Fransa ile ilişkilerin gündemindeydi. İngiltere ile ilişkileri belirleyen temel konu ise Musul'du.
Kolay
8Ders kitabına göre Atatürk Dönemi Türk dış politikası iki bölümde incelenebilir. 1923-1930 yılları birinci bölümü oluşturur. Bu dönemde dış politika hangi konulara yoğunlaşmıştır?
- A) Almanya ve İtalya'ya karşı güvenlik ittifaklarına
- B) Lozan'da çözülemeyen ya da yeniden gündeme gelen sorunlara
- C) II. Dünya Savaşı'na katılma hazırlıklarına
- D) Soğuk Savaş dönemindeki bloklara
- E) Kıbrıs Sorunu'na
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Lozan'da çözülemeyen ya da yeniden gündeme gelen sorunlara
1923-1930 arasında dış politika, Lozan'da kesin olarak çözülemeyen ya da yeniden gündeme gelen konulara yoğunlaşmıştır. Almanya ve İtalya'ya karşı güvenlik ittifakları ise 1930-1938 döneminin özelliğidir.
Kolay
9Musul Sorunu nedeniyle gerilen ilişkilere rağmen 1926'dan sonra iki ülke arasında dostluk köprüsü kuruldu. 1936'da bu ülkenin kralı VIII. Edward Atatürk'ü resmî olarak ziyaret etti. VIII. Edward hangi ülkenin kralıdır?
- A) İngiltere
- B) Fransa
- C) İtalya
- D) Yunanistan
- E) Irak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İngiltere
VIII. Edward İngiltere kralıdır; ziyareti Musul Sorunu'ndan sonra iki ülke ilişkilerinin gelişmesini sağlamıştır. Irak ise o dönemde İngiliz mandası altındaydı.
Kolay
1017 Aralık 1925'te Türkiye ile bir devlet arasında Tarafsızlık ve Saldırmazlık Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma hangi devletle imzalanmıştır?
- A) İngiltere
- B) Fransa
- C) İtalya
- D) SSCB
- E) Yunanistan
Cevabı göster
Doğru cevap: D) SSCB
17 Aralık 1925'teki Tarafsızlık ve Saldırmazlık Antlaşması SSCB ile imzalanmıştır. Yunanistan'la dostluk antlaşması ise 1930'da yapılmıştır.
Kolay
11Ders kitabına göre Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türk dış politikasının temel bir hedefi vardı ve Atatürk bu hedefe ulaşmak için gerçekçi, bağımsız, barışçıl, akılcı ve millî bir yaklaşım benimsedi. Bu temel hedef hangisidir?
- A) Yeni Türk devletini dünyaya tanıtmak
- B) Osmanlı topraklarını geri almak
- C) Avrupa'da yeni topraklar kazanmak
- D) Bütün komşularla savaşmak
- E) Milletler Cemiyetini kapatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yeni Türk devletini dünyaya tanıtmak
Kitaba göre dönemin temel hedefi yeni Türk devletini dünyaya tanıtmaktır. Osmanlı topraklarını geri almak, Atatürk'ün gerçekçi ve barışçı yaklaşımıyla çelişir.
Kolay
12Atatürk şöyle demiştir: “Tam bağımsızlık denildiği zaman elbette siyasi, mali, iktisadi, adli, askerî, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir.” Bu söz Türk dış politikasının hangi esasını yansıtır?
- A) Barışçıl
- B) Akılcı
- C) Bağımsız
- D) Gerçekçi
- E) Millî
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bağımsız
Siyasiden kültürele her alanda tam bağımsızlık vurgusu, dış politikanın bağımsız olma esasını yansıtır. Barışçılık savaş ve barışla ilgilidir; sözün konusu bağımsızlıktır.
Kolay
135 Haziran 1926'da Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan Ankara Antlaşması'yla Süleymaniye, Musul ve Kerkük İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakıldı. Bu antlaşmaya göre Türkiye'ye bırakılan yer neresidir?
- A) Musul
- B) Hakkâri
- C) Kerkük
- D) Süleymaniye
- E) Hatay
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hakkâri
Ankara Antlaşması'yla Hakkâri Türkiye'ye bırakılmıştır. Hatay ise bu antlaşmayla değil, 1939'da Hatay Meclisinin kararıyla Türkiye'ye katılmıştır.
Kolay
14Atatürk şöyle demiştir: “Harp zaruri ve hayati olmalı... Öldüreceğiz diyenlere karşı, ölmeyeceğiz diye harbe girebiliriz. Lakin millet hayatı tehlikeye uğramadıkça harp bir cinayettir.” Bu söz Türk dış politikasının hangi esasını yansıtır?
- A) Akılcı
- B) Bağımsız
- C) Barışçıl
- D) Gerçekçi
- E) Millî
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Barışçıl
Savaşı ancak milletin varlığı tehlikedeyken meşru sayıp öteki durumlarda cinayet olarak görmek barışçı bir yaklaşımdır. Bağımsızlık ise başka devletlerin müdahalesini kabul etmemekle ilgilidir.
Kolay
15Bir kavram kartında şu tanım yer alıyor: “İstanbul'daki Rum Patriğinin dünyadaki bütün Ortodoks Hristiyanlarının dinî lideri kabul edilmesi.” Bu tanım hangi kavrama aittir?
- A) Ekümenik
- B) Etabli
- C) Plebisit
- D) Kapitülasyon
- E) Kabotaj
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ekümenik
Patriğin bütün Ortodoksların dinî lideri sayılması ekümenikliktir; Türkiye bunu tanımamıştır. Etabli ise mübadelede 'yerleşik' sayılan kişileri anlatır.
Kolay
16Atatürk şöyle demiştir: “Her işin esas hedefine kısa ve kestirme yoldan ulaşmak arzu edilir olmakla beraber yolun makul, mantıki ve özellikle bilimsel olması şarttır.” Bu söz Türk dış politikasının hangi esasını yansıtır?
- A) Barışçıl
- B) Bağımsız
- C) Millî
- D) Akılcı
- E) Gerçekçi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Akılcı
Yolun makul, mantıklı ve bilimsel olması şartı akılcılığı anlatır. Gerçekçilik de akılla ilgilidir ama gücün sınırlarını bilmeyi vurgular; bu söz yöntemin akla ve bilime uygunluğunu öne çıkarır.
Kolay
17Hatay Sorunu'nun çözüm sürecinde Hatay Devleti 2 Eylül 1938'de kuruldu; Hatay Meclisi de 29 Haziran 1939'da Türkiye'ye katılma kararı aldı. Hatay Meclisinin bu kararı aldığı sırada Türkiye'nin cumhurbaşkanı kimdi?
- A) Mustafa Kemal Atatürk
- B) Fethi Okyar
- C) Tayfur Sökmen
- D) Celâl Bayar
- E) İsmet İnönü
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İsmet İnönü
Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiş, yerine İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçilmiştir; Hatay'ın katılma kararı bu tarihten sonradır. Tayfur Sökmen, Hatay Devleti'nin başkanıdır.
Kolay
18Atatürk, tam bağımsızlığı “siyasi, mali, iktisadi, adli, askerî, kültürel ve benzeri her hususta” bağımsızlık olarak tanımlamıştır. Türkiye ile Fransa arasındaki ilişkilerde gündeme gelen ve yabancı şirketlerin elinde bulunan Adana-Mersin demir yolu 1929'da satın alındı. Bu satın alma, tam bağımsızlık anlayışıyla en çok hangi yönden ilişkilidir?
- A) Yabancı okulları denetleyip kültürel bağımsızlığı güçlendirmesi
- B) Yargı ayrıcalıklarını kaldırıp adli bağımsızlığı güçlendirmesi
- C) Ulaşımda yabancı denetimini azaltıp iktisadi bağımsızlığı güçlendirmesi
- D) Yabancı askerleri çıkarıp askerî bağımsızlığı güçlendirmesi
- E) Osmanlı borçlarını silip mali bağımsızlığı güçlendirmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ulaşımda yabancı denetimini azaltıp iktisadi bağımsızlığı güçlendirmesi
Demir yolunun satın alınması bir ulaşım hattının Türkiye'nin eline geçmesidir; bu, iktisadi bağımsızlıkla ilişkilidir. Okul, yargı, asker ve borç konuları bu satın almanın içeriği değildir; Osmanlı borçları da silinmemiş, ödenmesi konusu gündeme gelmiştir.
Orta
19Temsilî bir gazete haberi (1927): "Ege'de Midilli açıklarında bir Fransız yolcu gemisi ile bir Türk kömür gemisi çarpıştı; Türk gemisi battı, sekiz denizcimiz hayatını kaybetti. İstanbul'a gelen Fransız geminin nöbetçi zabiti Türk mahkemesinde yargılandı. Fransa'nın itirazı üzerine konuyu inceleyen Lahey'deki uluslararası mahkeme Türkiye'yi haklı buldu." Davanın Türkiye lehine sonuçlanması neyi gösterir?
- A) Kapitülasyonların uluslararası alanda yeniden yürürlüğe girdiğini
- B) Türkiye'nin yargı egemenliğinin uluslararası alanda tanındığını
- C) Türkiye'nin Fransa ile askerî ittifak kurduğunu
- D) Boğazların yönetiminin Türkiye'ye geçtiğini
- E) Türkiye'nin Milletler Cemiyetine üye olduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türkiye'nin yargı egemenliğinin uluslararası alanda tanındığını
Bozkurt-Lotus Davası'nda Türk mahkemesinin yabancı bir subayı yargılama yetkisi tanınmış, Lozan'da kaldırılan kapitülasyonlardan sonra yargı egemenliği pekişmiştir. Davayı uluslararası bir mahkemenin görmesi Türkiye'nin Milletler Cemiyetine üye olduğu izlenimi verebilir; oysa Türkiye Cemiyete 1932'de girmiştir.
Orta
20Temsilî bir mektup (1929): "Mübadele başladığında İstanbul'da doğmuş olmam beni korudu, yerimde kaldım. Ama hangi tarihte İstanbul'da bulunanların 'yerleşik' sayılacağı iki hükûmet arasında yıllardır tartışılıyor; bu yüzden mallarımızın durumu bir türlü kesinleşmedi." Mektupta anlatılan "etabli" (yerleşik) sorunu Türkiye ile hangi devlet arasında yaşanmış ve 1930'da çözülmüştür?
- A) Yunanistan
- B) Bulgaristan
- C) İtalya
- D) Fransa
- E) Romanya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yunanistan
Lozan'da kararlaştırılan Türk-Rum nüfus mübadelesinde İstanbul Rumlarının hangilerinin "yerleşik" sayılacağı sorunu Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanmış, 1930 Ankara Antlaşması ile çözülmüştür. Bulgaristan ile de göç anlaşmaları yapılmıştır; ancak Lozan'daki zorunlu mübadele Yunanistan'la ilgilidir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.