İki Dünya Savaşı Arasındaki Dönemde Dünyada Meydana Gelen Siyasi ve Ekonomik Gelişmeler

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• İTA.12.3.1II. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarını özetleyebilme

  • a) II. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarıyla ilgili çözümleme yapar.

Bu konuda neler var?

• I. Dünya Savaşı Sonrasında Barışı Sağlama Çabaları
• 1929 Ekonomik Bunalımı (Kara Perşembe) ve Etkileri
• İki Savaş Arasındaki Dönemde İdeolojilerin Etkileri

1. Kolay

   1Temsilî bir antlaşma maddesi (1928): "Taraflar, uluslararası anlaşmazlıkların çözümü için savaşa başvurmayı kınar ve karşılıklı ilişkilerinde savaşı bir ulusal politika aracı olarak kullanmaktan vazgeçtiklerini halkları adına bildirirler." Türkiye de 1929'da bu pakta katılmıştır. Briand-Kellogg Paktı'nın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Almanya'nın batı sınırlarını güvenceye almak
   • BB) Boğazların yönetimini düzenlemek
   • CC) Sömürgeleri galip devletlere paylaştırmak
   • DD) Milletler Cemiyetine ordu kurmak
   • EE) Savaşı ulusal politika aracı olmaktan çıkarmak
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Savaşı ulusal politika aracı olmaktan çıkarmak

   Pakt, devletlerin anlaşmazlıklarda savaşa başvurmaktan vazgeçmesini amaçlamıştır. Almanya'nın batı sınırlarını güvenceye almak da bu dönemin barış çabalarındandır; ancak bu, 1925 Locarno Antlaşması'nın konusudur.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Temsilî bir tarih dergisi yazısı: "1922 sonbaharında, kara gömlekli taraftarları Roma'ya doğru yürüyüş başlattı. Kral, hükûmeti kurma görevini bu hareketin liderine verdi; lider kısa sürede muhalefeti susturarak tek parti yönetimi kurdu ve kendisine 'Duçe' unvanını verdirdi." Yazıda anlatılan, İtalya'da faşizmi iktidara taşıyan lider kimdir?

   • AA) Hitler
   • BB) Lenin
   • CC) Franco
   • DD) Stalin
   • EE) Mussolini
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Mussolini

   1922'de Roma Yürüyüşü ile iktidara gelen ve "Duçe" unvanını kullanan faşist lider Benito Mussolini'dir. Hitler de benzer bir diktatörlük kurmuştur; ancak Almanya'da ve 1933'te iktidara gelmiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Bir gezi notu: "Göl kıyısındaki bu İsviçre şehrinde, Büyük Savaş'tan sonra devletler arasındaki anlaşmazlıkları görüşmeyle çözmek için kurulan örgütün merkez binası duruyor. Türkiye de 1932'de bu örgüte üye olmuştu. Örgütün yerini 1945'ten sonra Birleşmiş Milletler aldı." Notta sözü edilen ve Milletler Cemiyetinin merkezi olan şehir hangisidir?

   • AA) Paris
   • BB) Londra
   • CC) New York
   • DD) Lahey
   • EE) Cenevre
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Cenevre

   Milletler Cemiyetinin merkezi İsviçre'nin Cenevre şehridir. Lahey de uluslararası kuruluşlarla anılan bir şehirdir (Uluslararası Adalet Divanı); ancak Hollanda'dadır ve Cemiyetin merkezi değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir harita betimlemesi: 1925'te İsviçre'de görüşülüp kabul edilen bir antlaşmayı gösteren haritada Almanya'nın Fransa ve Belçika ile olan sınırı kalın kırmızı çizgiyle işaretlenmiş, yanına "İngiltere ve İtalya garantör" notu düşülmüştür. Almanya'nın doğu sınırları ise işaretsiz bırakılmıştır. Haritaya göre Locarno Antlaşması ile aşağıdakilerden hangisi güvence altına alınmıştır?

   • AA) Boğazların statüsü
   • BB) Japonya'nın Mançurya'daki hakları
   • CC) İtalya'nın Habeşistan'daki hâkimiyeti
   • DD) Almanya'nın batı sınırları
   • EE) Almanya'nın doğu sınırları
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Almanya'nın batı sınırları

   Locarno'da Almanya'nın Fransa ve Belçika ile sınırları İngiltere ve İtalya'nın garantisi altına alınmıştır; haritadaki kırmızı çizgi bunu gösterir. Doğu sınırları ise aynı güvenceye bağlanmamıştır; bu eksiklik Polonya ve Çekoslovakya'yı kaygılandırmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Bir öğrenci, 1917'de Rusya'da gerçekleşen bir devrimle iktidara gelen ve üretim araçlarında özel mülkiyete karşı çıkan ideolojiyi araştırmaktadır. Öğrencinin araştırdığı ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Faşizm
   • BB) Nazizm
   • CC) Liberalizm
   • DD) Kapitalizm
   • EE) Komünizm
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Komünizm

   1917 Bolşevik Devrimi ile Rusya'da komünizm iktidara gelmiştir. Faşizm ve nazizm de totaliter ideolojilerdir ama İtalya ve Almanya'da ortaya çıkmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Bir öğrenci, sınıf panosu için hazırladığı kartta şu bilgileri yazmıştır: “I. Dünya Savaşı'ndan sonra dünyada barış ve güvenliği sağlamak için uluslararası bir cemiyet kurulması fikrini savundu. Bu fikir Paris Barış Konferansı'nda kabul gördü.” Kartta tanıtılan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Fransa Dışişleri Bakanı Briand
   • BB) ABD Başkanı Wilson
   • CC) ABD Dışişleri Bakanı Kellogg
   • DD) ABD Başkanı Roosevelt
   • EE) İtalya Başbakanı Mussolini
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) ABD Başkanı Wilson

   Milletler Cemiyeti fikrini ABD Başkanı Wilson savunmuştur. Briand ve Kellogg ise 1928'deki savaş karşıtı paktla anılır, cemiyetin kurulma fikriyle değil.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Bir tarih öğretmeni tahtaya iki sütunlu bir tablo çizmiştir: İdeoloji | Ortaya çıktığı ya da iktidara geldiği ülke Faşizm | I Nazizm | II Komünizm | III Tablodaki boşluklara gelecek ülkeler aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

   • AA) Almanya – İtalya – Rusya
   • BB) İtalya – Rusya – Almanya
   • CC) Japonya – Almanya – İtalya
   • DD) Rusya – İtalya – Almanya
   • EE) İtalya – Almanya – Rusya
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) İtalya – Almanya – Rusya

   Faşizm Mussolini önderliğinde İtalya'da, nazizm Hitler önderliğinde Almanya'da, komünizm 1917 Bolşevik Devrimi ile Rusya'da iktidara gelmiştir. Faşizm ile nazizmin yerlerini karıştırmak sık yapılan bir hatadır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Atatürk, 5 Eylül 1938'de hazırlattığı vasiyetinde servetinin büyük bir kısmını iki kuruma bağışladı. Bu kurumlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

   • AA) Türk Tarih Kurumu ve Ankara Üniversitesi
   • BB) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu
   • CC) Türk Dil Kurumu ve Halkevleri
   • DD) Türk Hava Kurumu ve Türk Dil Kurumu
   • EE) Halkevleri ve Köy Enstitüleri
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu

   Atatürk servetinin büyük kısmını Türk Tarih ve Türk Dil Kurumuna bağışlamıştır. Türk Hava Kurumu da Atatürk döneminde kurulmuştur ama vasiyette adı geçen kurumlardan değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de hayatını kaybetmesinin ardından ertesi gün TBMM toplandı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanını seçti. TBMM'nin bu oturumda cumhurbaşkanı seçtiği kişi aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Celal Bayar
   • BB) Fevzi Çakmak
   • CC) İsmet İnönü
   • DD) Kâzım Karabekir
   • EE) Refik Saydam
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) İsmet İnönü

   11 Kasım 1938'de toplanan TBMM, İsmet İnönü'yü ikinci cumhurbaşkanı seçmiştir. Celal Bayar da cumhurbaşkanlığı yapmıştır ama çok partili dönemde, 1950'de seçilmiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Bir ansiklopedi maddesinde şöyle yazmaktadır: “1927'de Fransa Dışişleri Bakanı savaşı kanun dışı ilan etmeyi önerdi. ABD Dışişleri Bakanı ise bu yükümlülüğün çok taraflı antlaşmalarla sağlanmasını istedi. Sonunda 27 Ağustos 1928'de dokuz devlet bir pakt imzaladı.” Maddede anlatılan pakt aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Briand-Kellogg Paktı
    • BB) Locarno Antlaşması
    • CC) Anti-Komintern Paktı
    • DD) Litvinov Protokolü
    • EE) Üçlü Pakt
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Briand-Kellogg Paktı

    Fransız Bakan Briand ile ABD'li Bakan Kellogg'un önerileriyle 1928'de imzalanan pakt Briand-Kellogg Paktı'dır. Litvinov Protokolü aynı amacı taşısa da SSCB'nin bazı devletlerle imzaladığı ayrı bir belgedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Atatürk'ün naaşı 21 Kasım 1938'de Ankara'da geçici bir kabre konuldu. 10 Kasım 1953'te ise Türk milletinin onun için yaptırdığı yere taşındı. Atatürk'ün naaşının geçici olarak konulduğu yer ile 1953'te taşındığı yer aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) Etnografya Müzesi – Anıtkabir
    • BB) Dolmabahçe Sarayı – Anıtkabir
    • CC) Etnografya Müzesi – Dolmabahçe Sarayı
    • DD) TBMM binası – Etnografya Müzesi
    • EE) Çankaya Köşkü – Anıtkabir
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Etnografya Müzesi – Anıtkabir

    Naaş 1938'de Ankara Etnografya Müzesindeki geçici kabre, 1953'te Anıtkabir'e konulmuştur. Dolmabahçe Sarayı Atatürk'ün hayatını kaybettiği ve naaşının katafalka konduğu yerdir, geçici kabir değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Paris Barış Konferansı'nda alınan kararlarla yenilen devletlerin topraklarındaki bazı bölgeler, galip devletlerin “yönetmeye hazırlama” gerekçesiyle denetimine bırakıldı. Metinde anlatılan ve sömürgeciliğin yerini alan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Kapitülasyonlar
    • BB) Tamirat borçları
    • CC) Kliring sistemi
    • DD) Manda-himaye sistemi
    • EE) Self-determinasyon
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Manda-himaye sistemi

    Konferansta sömürgeciliğin yerini manda-himaye sistemi almıştır. Tamirat borçları da konferans kararıdır ama toprak yönetimiyle değil, savaş tazminatının yerini almasıyla ilgilidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir ekonomi tarihi kitabında şu bilgi yer alır: “I. Dünya Savaşı yıllarında ülkede sanayi hızla gelişti, tarımsal üretim büyük ölçüde arttı. Savaş sonrasında bu ülke Avrupa devletlerine borç veren, dünyanın en alacaklı devleti hâline geldi.” Metinde sözü edilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) İngiltere
    • BB) Fransa
    • CC) Amerika Birleşik Devletleri
    • DD) Almanya
    • EE) Sovyetler Birliği
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Amerika Birleşik Devletleri

    Kitapta savaş sonrası en alacaklı devletin ABD olduğu belirtilir. İngiltere ve Fransa savaştan ekonomik kayıplarla çıkmış, borç alan konumuna düşmüştü.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    141 Aralık 1925'te Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Belçika, Polonya ve Çekoslovakya arasında bir antlaşma imzalandı. Bu antlaşmadan bir yıl sonra Almanya uluslararası bir örgüte üye oldu. Metinde sözü edilen antlaşma ve örgüt aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) Briand-Kellogg Paktı – Milletler Cemiyeti
    • BB) Versay Antlaşması – Birleşmiş Milletler
    • CC) Locarno Antlaşması – Milletler Cemiyeti
    • DD) Locarno Antlaşması – Birleşmiş Milletler
    • EE) Versay Antlaşması – Milletler Cemiyeti
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Locarno Antlaşması – Milletler Cemiyeti

    1925'te imzalanan Locarno Antlaşması'ndan sonra Almanya 1926'da Milletler Cemiyetine girmiştir. Birleşmiş Milletler ise II. Dünya Savaşı sonunda kurulduğu için bu tarihlerle uyuşmaz.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Milletler Cemiyeti, II. Dünya Savaşı sırasında yeni bir uluslararası örgüt için çalışmalar başlatılmasının ardından 18 Nisan 1946'da dağıldı. Cemiyetin dağılmasında etkili olan bu yeni örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) NATO
    • BB) Avrupa Konseyi
    • CC) Mihver Bloku
    • DD) Birleşmiş Milletler
    • EE) Balkan Antantı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Birleşmiş Milletler

    Kitapta Milletler Cemiyetinin Birleşmiş Milletler yapılanması için çalışmalar başlayınca dağıldığı belirtilir. Balkan Antantı bölgesel bir ittifaktır, evrensel bir örgüt değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Wilson İlkeleri'nden biri, her milletin hangi devlet çatısı altında yaşayacağına kendisinin karar verebilmesini öngörüyordu. Bu ilke aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

    • AA) Manda-himaye
    • BB) Self-determinasyon
    • CC) Revizyonizm
    • DD) Statüko
    • EE) Yatıştırma politikası
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Self-determinasyon

    Ulusların kendi kaderlerini belirleme hakkına self-determinasyon denir. Manda-himaye ise bu ilkenin tersine bir milletin yönetiminin başka bir devlete bırakılmasıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Bir öğrenci, Atatürk'ün son aylarını anlatan bir pano için dört kart hazırlamıştır: I. Vasiyetini hazırlatması II. TBMM'nin açılış törenine katılamaması III. Tedavisinin Savarona Yatı'nda sürdürülmeye başlanması IV. Naaşının Etnografya Müzesindeki geçici kabre konulması Kartların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) I - III - II - IV
    • BB) III - II - I - IV
    • CC) III - I - II - IV
    • DD) I - II - III - IV
    • EE) II - III - I - IV
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) III - I - II - IV

    Atatürk'ün tedavisi 1 Haziran 1938'den itibaren Savarona Yatı'nda sürdü (III); vasiyetini 5 Eylül 1938'de hazırlattı (I); 1 Kasım 1938'de TBMM'nin açılış törenine katılamadı (II); naaşı 21 Kasım 1938'de Etnografya Müzesindeki geçici kabre kondu (IV).

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Temsilî bir öykü: ABD'li bir çiftçi, I. Dünya Savaşı yıllarında ürün fiyatları çok yüksekken borç alarak yeni arazi ve makine satın alır. Savaş bitip koşullar normalleşince fiyatlar düşer ve çiftçi borcunu ödemekte zorlanır. Öyküdeki durum, 1929 bunalımı öncesi ABD ekonomisinin hangi zayıflığına örnektir?

    • AA) Ekonominin yarısının birkaç büyük şirketin denetimine girmiş olması
    • BB) Reklam sektöründeki yeniliklerin üretimi gereğinden fazla kısması
    • CC) Fiyatların sürekli yükselmesi yüzünden tarım ürünlerine olan talebin tümüyle bitmesi
    • DD) Savaş tazminatlarının ABD'li üreticilerden toplanması
    • EE) Savaş dönemindeki yüksek fiyatlara dayanan yatırımların fiyat düşüşüyle zora girmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Savaş dönemindeki yüksek fiyatlara dayanan yatırımların fiyat düşüşüyle zora girmesi

    ABD'de savaş döneminde yüksek fiyatlandırmalarla çok yatırım yapılmış, savaş sonrasında koşullar normalleşip fiyatlar düşünce birçok işletme zor duruma düşmüştür. Öyküdeki çiftçi bu duruma örnektir. Büyük şirketlerin ağırlığı gerçek bir zayıflıktır ama öyküde anlatılmaz; bunalım döneminin belirgin özelliği de fiyat artışı değil fiyat düşüşüdür.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    191930'lardan temsilî bir ticaret haberi: "Hükûmet, yurt dışından gelecek ürünlere yeni kotalar koydu. Bundan böyle bazı ülkelerle döviz kullanılmayacak; ülkemizin fındığı ve tütünü karşılığında o ülkeden aynı değerde makine ve demir alınacak." Haberde anlatılan uygulamalar dış ticarette hangi eğilimi gösterir?

    • AA) Dış ticarette korumacılığın artmasını
    • BB) Serbest ticaretin yaygınlaşmasını
    • CC) Gümrük duvarlarının kaldırılmasını
    • DD) Uluslararası kredilerin bollaşmasını
    • EE) Altına dayalı para düzeninin güçlenmesini
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Dış ticarette korumacılığın artmasını

    İthalata kota konması ve dövizsiz mal değişimi (kliring), devletlerin kendi ekonomilerini korumaya yöneldiğini gösterir. Ticaretin sürmesi serbest ticaretin yaygınlaştığı izlenimini verebilir; oysa ticaret devletin sıkı denetiminde ve kısıtlanarak yürütülmektedir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Temsilî bir propaganda broşüründen: "Halkımızın yaşaması için doğuda yeni topraklara, bir hayat sahasına ihtiyacı vardır. Millet, ırkın saflığıyla güçlenir; tek parti ve tek önder milletin iradesini temsil eder." Broşürü yayımlayan parti 1933'te iktidara gelmiştir. Broşürde savunulan ideoloji hangisidir?

    • AA) Liberalizm
    • BB) Komünizm
    • CC) Faşizm
    • DD) Nazizm
    • EE) Sosyal demokrasi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Nazizm

    Irkçılık ve "hayat sahası" düşüncesiyle yayılmacılık, 1933'te Almanya'da iktidara gelen Nazizmin temel öğeleridir. Faşizm de tek parti ve tek önder anlayışını paylaşır; ancak İtalya'da ortaya çıkmıştır ve ırkçılık onun başlangıçtaki temel öğesi değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner