1960 Sonrasında Dünyada Yaşanan Siyasi Gelişmeler

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• İTA.12.3.3Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’nin dış politikasındaki değişim ve sürekliliği neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme

  • a) Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’nin dış politikasındaki değişim ve sürekliliğe neden olan unsurları inceler.

Bu konuda neler var?

• Bloklar Arası Rekabet ve Yumuşama Dönemi
• Arap-İsrail Savaşları

1. Kolay

   1Temsilî bir haber (Eylül 1978): "ABD Başkanı Carter'ın ev sahipliğinde, Maryland'deki başkanlık dinlenme tesisinde on üç gün süren görüşmeler sona erdi. Kahire'den gelen devlet başkanı Sedat ile İsrail Başbakanı Begin, iki ülke arasında barışın çerçevesini belirleyen anlaşmaları imzaladı." Haberde anlatılan anlaşmalarla İsrail'i tanıyan ilk Arap devleti hangisidir?

   • AA) Suriye
   • BB) Mısır
   • CC) Ürdün
   • DD) Irak
   • EE) Lübnan
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Mısır

   Kahire'den gelen Sedat, Mısır'ın devlet başkanıdır; Camp David anlaşmalarının ardından 1979'da imzalanan barış antlaşmasıyla Mısır, İsrail'i tanıyan ilk Arap devleti olmuştur. Ürdün de İsrail ile barış yapmıştır; ancak bu 1994'te gerçekleşmiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Kronoloji: Temmuz 1956 | Mısır Devlet Başkanı Nasır, Süveyş Kanalı Şirketi'ni millîleştirdiğini açıklar. Ekim 1956 | İsrail Sina'ya girer; ardından İngiltere ve Fransa kanal bölgesine asker çıkarır. Kasım 1956 | ABD ve SSCB'nin baskısı ve BM kararıyla saldıran devletler çekilmeye başlar. Kronolojide anlatılan bunalım hangisidir?

   • AA) Süveyş Krizi
   • BB) Küba Krizi
   • CC) Körfez Savaşı
   • DD) Kore Savaşı
   • EE) Berlin Bunalımı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Süveyş Krizi

   Kanalın millîleştirilmesi üzerine İngiltere, Fransa ve İsrail'in Mısır'a saldırmasıyla başlayan bunalım 1956 Süveyş Krizi'dir. Küba Krizi de ABD ve SSCB'nin taraf olduğu bir bunalımdır; ancak 1962'de Küba'daki Sovyet füzeleri yüzünden çıkmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Temsilî bir gazete haberi (Nisan 1955): "Endonezya'nın Bandung kentinde toplanan 29 Asya ve Afrika ülkesinin temsilcileri, sömürgeciliğin sona ermesini, devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini istedi. Toplantı, iki bloğa da katılmak istemeyen ülkelerin ilk büyük buluşması olarak değerlendiriliyor." Haberdeki toplantı hangi hareketin temelinin atıldığı konferans olarak kabul edilir?

   • AA) Avrupa Birliği
   • BB) Varşova Paktı
   • CC) Arap Birliği
   • DD) İslam İşbirliği Teşkilatı
   • EE) Bağlantısızlar Hareketi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Bağlantısızlar Hareketi

   1955 Bandung Konferansı, iki bloğa da katılmak istemeyen ülkeleri bir araya getirerek Bağlantısızlar Hareketi'nin temelini atmıştır. Arap Birliği de bölgesel bir örgüttür; ancak 1945'te kurulmuştur ve yalnız Arap ülkelerini kapsar.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Temsilî kronoloji: 1962 | Küba Krizi'nde iki süper güç nükleer savaşın eşiğine gelir. 1963 | Washington ile Moskova arasında doğrudan iletişim hattı (kırmızı telefon) kurulur. 1972 ve 1979 | ABD ve SSCB liderleri stratejik nükleer silahların sayısını sınırlayan iki antlaşma imzalar. Kronolojide sözü edilen, Yumuşama Dönemi'nde imzalanan antlaşmalar hangileridir?

   • AA) Locarno ve Briand-Kellogg
   • BB) Zürih ve Londra
   • CC) Yalta ve Potsdam
   • DD) SALT-I ve SALT-II
   • EE) Dayton ve Camp David
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) SALT-I ve SALT-II

   ABD ile SSCB'nin 1972 ve 1979'da imzaladığı stratejik silahları sınırlama antlaşmaları SALT-I ve SALT-II'dir. Locarno ve Briand-Kellogg de barışı korumaya yönelik antlaşmalardır; ancak iki dünya savaşı arasındaki döneme aittir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Bir tarih sözlüğünde şu tanım yer almaktadır: “Soğuk Savaş yıllarında Doğu ve Batı Blokları arasında savaş tehlikesinin azaldığı; siyasi, ekonomik, kültürel ve teknolojik antlaşmaların arttığı dönem.” Sözlükte tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Bağlantısızlar Hareketi
   • BB) Yumuşama (Detant) Dönemi
   • CC) Yatıştırma Politikası
   • DD) Demir Perde
   • EE) Çoğunluk Planı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Yumuşama (Detant) Dönemi

   Bloklar arasında gerginliğin azaldığı ve antlaşmaların arttığı döneme Yumuşama (Detant) denir. Bağlantısızlar Hareketi bir dönem değil, iki bloğun dışında kalan devletlerin hareketidir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Filistin'in Yahudiler ile Araplar arasında paylaştırılmasını, Kudüs'ün ortak bölge konumunda olmasını ve uluslararası güçlerin kontrolüne bırakılmasını öngören bir Birleşmiş Milletler planı vardı. Bu plan aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Marshall Planı
   • BB) Çoğunluk Planı
   • CC) Molotof Planı
   • DD) Balfour Deklarasyonu
   • EE) Camp David Antlaşması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Çoğunluk Planı

   Filistin'in paylaşılmasını ve Kudüs'ün uluslararası kontrolde olmasını öngören BM planı Çoğunluk Planı'dır. Balfour Deklarasyonu ise 1917'de İngiltere'nin yayımladığı bir bildiridir, BM planı değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   71955'te Bandung Konferansı'na katılan liderlerden bazıları ve ülkeleri eşleştirilmek isteniyor. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

   • AA) Nehru – Mısır
   • BB) Sukarno – Hindistan
   • CC) Abdünnâsır – Endonezya
   • DD) Nkrumah – Yugoslavya
   • EE) Tito – Yugoslavya
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Tito – Yugoslavya

   Bandung'a katılan Tito Yugoslavya'nın lideridir. Nehru Hindistan'ın, Sukarno Endonezya'nın, Abdünnâsır Mısır'ın, Nkrumah da Gana'nın lideridir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8ABD ile SSCB yumuşama döneminde 1975'te bir sözleşme imzaladı. Bu sözleşmeyle iki taraf birbirinin varlığına saygı göstereceğini taahhüt etti. Metinde sözü edilen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Cezayir Antlaşması
   • BB) Camp David Antlaşması
   • CC) Varşova Paktı
   • DD) Bağdat Paktı
   • EE) Helsinki Sözleşmesi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Helsinki Sözleşmesi

   1975'te imzalanan ve tarafların birbirinin varlığına saygı gösterme taahhüdünü içeren belge Helsinki Sözleşmesi'dir. Varşova Paktı ise 1955'te kurulan Doğu Bloku askerî örgütüdür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Soğuk Savaş'ın iki kutuplu düzenine alternatif yol arayan devletler 1955'te Asya'daki bir şehirde toplandı. Bu toplantı ileride Bağlantısızlar Hareketi olarak anılacak hareketin başlangıcı oldu. Bu toplantının yapıldığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Hindistan
   • BB) Mısır
   • CC) Yugoslavya
   • DD) Endonezya
   • EE) Küba
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Endonezya

   Bandung Konferansı Endonezya'da toplanmıştır. Hindistan, Mısır ve Yugoslavya'nın liderleri de konferansa katılmıştır ama toplantı bu ülkelerde yapılmamıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Kitapta yumuşama döneminde ABD'nin SSCB'ye karşı denge unsuru olarak gördüğü bir Asya ülkesiyle ilişkilerini güçlendirdiği belirtilir. Bu ülke aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Japonya
    • BB) Hindistan
    • CC) Endonezya
    • DD) Çin
    • EE) Kore
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Çin

    ABD, SSCB'ye karşı denge unsuru olarak gördüğü Çin ile ilişkilerini güçlendirmiştir. Hindistan ve Endonezya ise Bağlantısızlar Hareketi'nin öncü ülkeleridir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    111973 Arap-İsrail Savaşı'nın başlarında Mısır ve Suriye ilerleme sağladı. Ancak İsrail kuvvetleri toparlanarak savaşı lehine çevirdi ve Mısır'ın ateşkes teklifini reddetti. Kitaba göre bu savaşta ateşkes nasıl sağlanmıştır?

    • AA) Mısır'ın teslim olmasıyla
    • BB) Camp David Antlaşması'nın imzalanmasıyla
    • CC) SSCB'nin İsrail'e savaş ilan etmesiyle
    • DD) 1974'te BM Güvenlik Konseyinin çağrısıyla
    • EE) Bandung Konferansı kararıyla
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 1974'te BM Güvenlik Konseyinin çağrısıyla

    Kitapta ateşkesin 1974'te BM Güvenlik Konseyinin çağrısıyla gerçekleştiği belirtilir. Camp David Antlaşması ise 1978'de imzalanmıştır, ateşkesi sağlayan gelişme değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    121973'te Mısır ve Suriye, kaybettikleri toprakları geri almak için Yahudilerin kutsal bir gününde İsrail'e savaş açtı. Savaş, adını bu kutsal günden aldı. Bu savaşın adı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Yom Kippur Savaşı
    • BB) Altı Gün Savaşı
    • CC) Süveyş Krizi
    • DD) Körfez Savaşı
    • EE) Kore Savaşı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Yom Kippur Savaşı

    Yahudilerin kutsal günü Yom Kippur'da başlayan 1973 savaşına Yom Kippur Savaşı denir. Altı Gün Savaşı 1967'de yaşanmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir öğrenci 1948 Arap-İsrail Savaşı'nı anlatan kartına şu bilgiyi yazmıştır: “Savaşın sonunda yüz binlerce Arap farklı ülkelere dağıldı ve yıllarca sürecek sorunlar başladı.” Kartta sözü edilen durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

    • AA) Mültecilik
    • BB) Mübadele
    • CC) Sömürgecilik
    • DD) Kapitülasyon
    • EE) Manda
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mültecilik

    Savaş nedeniyle yurdunu bırakıp başka ülkelere sığınmak zorunda kalanların durumu mülteciliktir. Mübadele ise devletler arasında antlaşmayla yapılan karşılıklı nüfus değişimidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    141967 Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra İsrail topraklarını dört kat genişletti. Aşağıdakilerden hangisi İsrail'in bu savaşta ele geçirdiği yerlerden biri değildir?

    • AA) Golan Tepeleri
    • BB) Batı Şeria
    • CC) Hûzistan
    • DD) Sina Yarımadası
    • EE) Gazze
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Hûzistan

    İsrail 1967'de Golan Tepeleri, Batı Şeria, Sina Yarımadası, Gazze ve Doğu Kudüs'ü ele geçirmiştir. Hûzistan ise İran'daki petrol bölgesidir ve İran-Irak anlaşmazlığının konusudur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    151980-1988 arasında süren İran-Irak Savaşı'nda bazı devletler taraflardan birine destek verdi. Türkiye'nin bu savaş boyunca izlediği tutum aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) İran'ın yanında savaşa girdi.
    • BB) Tarafsızlığını korudu.
    • CC) Irak'ın yanında savaşa girdi.
    • DD) İki tarafa da savaş ilan etti.
    • EE) Savaşı başlatan antlaşmayı imzaladı.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Tarafsızlığını korudu.

    Kitapta Türkiye'nin savaş boyunca tarafsızlığını koruduğu belirtilir. Suriye ve Libya İran'a, Suudi Arabistan, Ürdün ve Körfez ülkeleri Irak'a destek vermiştir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    161975'te Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin ile İran Şahı Rıza Pehlevî arasında imzalanan bir antlaşmayla, zengin petrol yataklarına sahip Hûzistan bölgesiyle ilgili sorun çözüldü. Bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Cezayir Antlaşması
    • BB) Camp David Antlaşması
    • CC) Helsinki Nihai Senedi
    • DD) SALT-I Antlaşması
    • EE) Bağdat Paktı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Cezayir Antlaşması

    Hûzistan sorunu 1975'teki Cezayir Antlaşması ile çözülmüştür. Camp David ise Mısır ile İsrail arasında 1978'de imzalanmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Yumuşama sürecine ait gelişmeler karışık sırada verilmiştir: I. SALT-II Antlaşması'nın imzalanması II. Küba Krizi'nin yaşanması III. Helsinki Nihai Senedi'nin imzalanması IV. SALT-I Antlaşması'nın imzalanması Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) II - III - IV - I
    • BB) IV - II - III - I
    • CC) II - IV - I - III
    • DD) II - IV - III - I
    • EE) IV - III - II - I
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) II - IV - III - I

    Küba Krizi 1962'de (II), SALT-I 1972'de (IV), Helsinki Nihai Senedi 1975'te (III), SALT-II 1979'da (I) gerçekleşmiştir. Küba Krizi yumuşama yönündeki adımlara zemin hazırlamıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Camp David Antlaşması (1978), Mısır ile İsrail'in karşılıklı adım atmasına dayanıyordu. Bu antlaşmaya göre tarafların atacağı adımlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) İsrail Sina'dan çekilecek, Mısır İsrail'in varlığını resmen tanıyacaktı.
    • BB) Mısır Süveyş Kanalı'nı devredecek, İsrail Golan'ı Suriye'ye bırakacaktı.
    • CC) İsrail Batı Şeria'yı Ürdün'e, Mısır Gazze'yi Filistinlilere bırakacaktı.
    • DD) Mısır SSCB ile ittifak kuracak, İsrail Çoğunluk Planı'ndan çekilecekti.
    • EE) İsrail Golan Tepeleri'nden çekilecek, Mısır ABD ile ilişkilerini kesecekti.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) İsrail Sina'dan çekilecek, Mısır İsrail'in varlığını resmen tanıyacaktı.

    Camp David Antlaşması'na göre İsrail Sina Yarımadası'ndan çekilerek bölgeyi Mısır'a geri verecek, Mısır da İsrail'in varlığını resmen tanıyacaktı. Antlaşmada ABD ara buluculuk yapmıştır; Golan ve Batı Şeria bu antlaşmanın maddesi olarak anlatılmaz.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    191960'lar ve 1970'lere ait temsilî gelişmeler: ABD ve SSCB liderleri karşılıklı ziyaretler yapar. İki blok arasında silah sınırlama antlaşmaları imzalanır. 1975'te Helsinki'de 35 devlet Avrupa'da güvenlik ve iş birliğini öngören bir belge imzalar. Bu gelişmelerin yaşandığı Yumuşama (Detant) Dönemi'ni en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Blokların birbirine doğrudan savaş açması
    • BB) Blokların görüşmelerle gerginliği azaltmaya çalışması
    • CC) Doğu Bloku'nun tamamen dağılması
    • DD) ABD'nin Avrupa'dan bütünüyle çekilmesi
    • EE) Blokların bütün silahlarını yok etmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Blokların görüşmelerle gerginliği azaltmaya çalışması

    Ziyaretler, silah sınırlama antlaşmaları ve Helsinki belgesi, iki bloğun gerginliği görüşmelerle azaltmaya çalıştığını gösterir. Silah antlaşmaları silahların yok edildiği izlenimi verebilir; oysa SALT antlaşmaları silahları ortadan kaldırmamış, yalnızca sayılarını sınırlamıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bir öğrencinin 1956 Süveyş Krizi'ne ilişkin notu: "İngiltere ve Fransa kanal bölgesine asker çıkardı. ABD, İngiltere'ye ekonomik baskı yaptı; SSCB, saldıran ülkeleri sert biçimde uyardı. BM Genel Kurulu ateşkes kararı aldı. Birkaç hafta içinde İngiliz ve Fransız askerleri bölgeden çekildi." Nottaki gelişmeler aşağıdakilerden hangisini gösterir?

    • AA) İngiltere ve Fransa'nın yeni süper güçler hâline geldiğini
    • BB) ABD ile SSCB'nin askerî ittifak kurduğunu
    • CC) Mısır'ın İngiltere'ye bağlandığını
    • DD) BM'nin Mısır'ı kanal yönetiminden çıkardığını
    • EE) İngiltere ve Fransa'nın eski küresel etkisini yitirdiğini
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) İngiltere ve Fransa'nın eski küresel etkisini yitirdiğini

    İki süper gücün baskısı karşısında geri çekilmek zorunda kalmaları, İngiltere ve Fransa'nın artık tek başına belirleyici güçler olmadığını göstermiştir. ABD ile SSCB'nin aynı yönde baskı yapması bir ittifak gibi görünebilir; ancak iki devlet yalnızca bu krizde benzer tutum almış, rekabetleri sürmüştür.

    Hata mı var? Düzeltme öner