12. Sınıf Sanat Tarihi · Geleneksel Sanatlarımız
19. ve 20. Yüzyıl Türk Resim Sanatı
- Osman Hamdi Bey
- Şeker Ahmet Paşa
- Çallı Kuşağı
- D Grubu
- Yeniler Grubu
- Onlar Grubu
- soyut resim
19. ve 20. yüzyıl Türk resim sanatı nasıl gelişmiştir?
19. ve 20. yüzyıl Türk resim sanatı, minyatürün yerini Batı anlayışındaki resme bıraktığı ve birbirini izleyen ressam kuşaklarının ortaya çıktığı dönemdir. Değişim 18. yüzyıl ortalarında başlamış, Sultan Abdülaziz'in emriyle Avrupa'ya gönderilen askerî okul öğrencileri Paris'te aldıkları eğitimle resim sanatının yolunu açmıştır. Öncüler arasında Ormanda Geyik ve Karpuzlu Natürmort'un ressamı Şeker Ahmet Paşa, Süleyman Seyyid ve Hüseyin Zekai Paşa yer alır; Kaplumbağa Terbiyecisi'ni yapan Osman Hamdi Bey Türkiye'de müzeciliği de başlatmıştır. İbrahim Çallı, Feyhaman Duran, Hüseyin Avni Lifij ve Namık İsmail'den oluşan Çallı Kuşağı izlenimci etkili eserler vermiştir. 1929'da sergi açan Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği Cumhuriyet'in ilk sanatçı topluluğudur. D Grubu kübizmden etkilenmiş, Yeniler Grubu savaş yıllarının ekonomik sıkıntılarını, Onlar Grubu ise köy yaşamını işlemiştir. 1950'den sonra benimsenen soyut resimde Sabri Berkel ve Adnan Çoker geleneksel Türk el sanatlarını modern biçimde yorumlamıştır.
19. ve 20. Yüzyıl Türk Resim Sanatı: konu anlatımı ve özeti
Bu konu, Türk resminin minyatürden Batı tarzı resme geçişini ve 19-20. yüzyılda ortaya çıkan ressam kuşaklarını tanıtıyor. Her kuşak kendi döneminin sorunlarına ve sanat akımlarına göre farklı bir dil kurdu.
- Geçiş: 18. yüzyıl ortasından itibaren minyatürün yerini Batı anlayışında resim almaya başladı. Avrupa'ya gönderilen askerî okul öğrencileri bu yolu açtı.
- Asker ressamlar ve öncüler: Şeker Ahmet Paşa (Ormanda Geyik, Karpuzlu Natürmort), Süleyman Seyyid (Kavunlar ve İncirler) ve Hüseyin Zekai Paşa öncülerdendir. Osman Hamdi Bey (Kaplumbağa Terbiyecisi) Türkiye'de müzeciliği de başlattı.
- Çallı Kuşağı (1914 Kuşağı): İbrahim Çallı, Feyhaman Duran, Hüseyin Avni Lifij ve Namık İsmail; izlenimci etkili eserler verdiler.
- Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği: Cumhuriyet'in ilk sanatçı topluluğu (1929). Ali Avni Çelebi, Refik Epikman, Cevat Dereli ve Hale Asaf bu gruptandır.
- D Grubu: Kübizmden etkilendi; Nurullah Berk, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Zeki Faik İzer öne çıkar.
- Yeniler ve Onlar: Yeniler Grubu savaş yıllarının sıkıntılarını işledi (Nuri İyem, Abidin Dino, Haşmet Akal). Onlar Grubu köy yaşamını konu aldı (Orhan Peker, Mehmet Pesen).
- Soyut resim: 1950'den sonra yaygınlaştı; Sabri Berkel ve Adnan Çoker geleneksel süslemeyi modern biçimde yorumladı.
Unutma: Ressam gruplarını konularıyla hatırla: Çallı izlenimcilik, D Grubu kübizm, Yeniler toplumsal sorunlar, Onlar köy yaşamı.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Kuşakları zaman sırasına koy: asker ressamlar, Çallı Kuşağı, Müstakiller, D Grubu, Yeniler, Onlar, soyut resim.
- Her gruptan bir ressam ve bir eser seç.
- Her grubun ilgi alanını tek kelimeyle yaz.
Günlük hayattan: Osman Hamdi Bey'in "Kaplumbağa Terbiyecisi" tablosu Türkiye'nin en tanınan resimlerindendir; afişlerde, kitap kapaklarında ve ders kitaplarında sık sık karşına çıkar.
Sık yapılan hata: Kitapta bazı adlar yanlış yazılmış: "Refik Ekipman" doğrusu Refik Epikman, "Haşmet Akar (1918-1961)" doğrusu Haşmet Akal (1918-1960), "Mehmet Pesan" doğrusu Mehmet Pesen'dir. Adnan Çoker 2020'de vefat etmiştir.
İpucu: "D Grubu = kübizm" eşleştirmesini D ile başlayan "düz çizgi, köşe" imgesiyle aklında tut.
Derinleş
Kitaptaki ressamlardan iki farklı gruptan birer eser seç (örneğin Çallı'nın "İstiklal Savaşı'nda Zeybekler" ve Nurullah Berk'in "Ütü Yapan Kadın"). İki eseri konu, renk ve biçim bakımından karşılaştır. Düşün: Bir ressamın hangi grupta yer aldığı onun konu seçimini nasıl etkiler?
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
11950'den sonra Türk resminde benimsenmeye başlayan bir akımın ressamları, geleneksel Türk el sanatlarını modern biçimde yorumlamıştır. Bu akım ve akımın bir temsilcisi hangisidir?
- A) Kübizm – Adnan Çoker
- B) Soyut resim – İbrahim Çallı
- C) Soyut resim – Adnan Çoker
- D) İzlenimcilik – Sabri Berkel
- E) Soyut resim – Şeker Ahmet Paşa
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Soyut resim – Adnan Çoker
Kitaba göre 1950'den sonra benimsenen soyut resim akımında geleneksel el sanatları modernize edilmiştir; Sabri Berkel ve Adnan Çoker bu dönemin ressamlarıdır.
Kolay
2Kitaba göre 18. yüzyılın ortalarından itibaren minyatürün son örneklerinde tekniğin yavaş yavaş değişmeye başladığı görülür. Bu değişim hangi sürecin göstergesidir?
- A) Uygur minyatür üslubuna geri dönüşün
- B) Hat sanatının resmin yerini almasının
- C) Çini süslemenin yaygınlaşmasının
- D) Minyatürün yeniden doğmasının
- E) Batı anlayışında resim sanatına geçişin
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Batı anlayışında resim sanatına geçişin
Kitaba göre Uygur minyatürleriyle başlayan süreç, 18. yüzyıl ortalarından itibaren yerini Batı anlayışında resim sanatına bırakmaya başlamıştır.
Kolay
3"Kaplumbağa Terbiyecisi" tablosunun ressamı, sanatçılığının yanı sıra başka bir alandaki öncülüğüyle de tanınır. Kitaba göre bu alan hangisidir?
- A) İlk heykel okulunu kurması
- B) Kübizmi Türkiye'ye getirmesi
- C) Soyut resmi başlatması
- D) İlk nakkaşhaneyi kurması
- E) Türkiye'de müzeciliği başlatması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Türkiye'de müzeciliği başlatması
Kaplumbağa Terbiyecisi'nin ressamı Osman Hamdi Bey, Türkiye'de müzeciliği başlatan ve bu konuda ilk bilimsel çalışmaları yapan sanatçıdır.
Kolay
4Nurullah Berk'in de aralarında bulunduğu bir ressam grubu, Batı'da etkili olan bir akımın etkisine girmiş ve o yönde eserler vermiştir. Kitaba göre bu grup ve etkilendiği akım hangisidir?
- A) D Grubu – izlenimcilik
- B) Yeniler Grubu – kübizm
- C) Çallı Kuşağı – kübizm
- D) D Grubu – kübizm
- E) Onlar Grubu – soyut resim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) D Grubu – kübizm
Kitaba göre D Grubu ressamları Batı'da etkili olan kübizm akımının etkisi altına girmiştir; Nurullah Berk bu gruptandır.
Kolay
5İkinci Dünya Savaşı'na Türkiye katılmamış, ancak dünyadaki gibi ekonomik sıkıntılar yaşamıştır. Bir ressam grubu bu sıkıntıları resimlerine konu etmiştir. Bu grup hangisidir?
- A) D Grubu
- B) Onlar Grubu
- C) Çallı Kuşağı
- D) Yeniler Grubu
- E) Müstakil Ressamlar
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yeniler Grubu
Kitaba göre Yeniler Grubu ressamları İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşanan ekonomik sıkıntıları konu eden resimler yapmıştır.
Kolay
6Bir ressamın "Düğün Alayı" ve "Halı Dokuyanlar" adlı tablolarında köy yaşamından seçilmiş figürler doğal çevreleri içinde işlenmiştir. Bu ressamın bağlı olduğu grup hangisidir?
- A) Onlar Grubu
- B) Yeniler Grubu
- C) D Grubu
- D) Çallı Kuşağı
- E) Müstakil Ressamlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Onlar Grubu
Kitaba göre Onlar Grubu ressamları çoğu zaman köy yaşamından seçilmiş konu ve figürleri doğal çevreleri içinde işlemiştir; Düğün Alayı ve Halı Dokuyanlar Mehmet Pesen'in eserleridir.
Kolay
7Bir sanat tarihi kitabında "Cumhuriyet döneminin ilk sanatçı topluluğu" olarak tanıtılan ve Kurtuluş Savaşı'na, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki yeniliklere destek veren bir topluluktan söz ediliyor. Bu topluluk hangisidir?
- A) D Grubu adıyla bilinen genç ressamlar topluluğu
- B) Yeniler Grubu adıyla bilinen topluluk
- C) Onlar Grubu adıyla bilinen topluluk
- D) Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği
- E) Osmanlı Ressamlar Cemiyeti adlı dernek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği
Kitaba göre Cumhuriyet döneminin ilk sanatçı topluluğu Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği'dir. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti 1908'de, Cumhuriyet'ten önce kurulmuştur.
Kolay
8Avrupa'ya gönderilen Sanayi-i Nefise Mektebi öğrencileri, Birinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla yurda dönüp eserlerini vermiştir. Bu ressamların oluşturduğu grup hangi adla tanınır?
- A) D Grubu
- B) Yeniler Grubu
- C) Onlar Grubu
- D) Müstakil Ressamlar
- E) Çallı Kuşağı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Çallı Kuşağı
Kitaba göre I. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla dönen Sanayi-i Nefise öğrencileri Çallı Kuşağı olarak tanınmıştır.
Orta
9Kitaba göre Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği, Kurtuluş Savaşı'na ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan yeniliklere destek vermiştir. Bu bilgi hangi yargıyı destekler?
- A) Birlik sanatçıları yalnız natürmort ve manzara türlerinde eser vermiştir.
- B) Sanatçılar dönemin toplumsal ve siyasal değişimlerine ilgi göstermiştir.
- C) Birlik yalnız heykeltıraşlardan oluşan bir gruptur.
- D) Birlik kübizmi Türkiye'ye getiren ilk topluluktur.
- E) Birlik Osmanlı sarayının resmî atölyesidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sanatçılar dönemin toplumsal ve siyasal değişimlerine ilgi göstermiştir.
Birliğin Kurtuluş Savaşı'na ve Cumhuriyet yeniliklerine destek vermesi, sanatçıların dönemin toplumsal ve siyasal değişimleriyle ilgilendiğini gösterir.
Orta
10Kitaba göre Sultan Abdülaziz'in emriyle Avrupa'ya gönderilen sanatçıların çoğu Mühendishane-i Berr-i Hümayun (askerî okul) öğrencisidir ve Paris'te aldıkları eğitimle resim sanatının yolunu açmışlardır. Bu bilgi hangi yargıyı destekler?
- A) Batı tarzı resmin öncüleri arasında asker kökenli ressamlar önemli yer tutar.
- B) Batı tarzı resim Türkiye'de ilk kez ancak Cumhuriyet döneminde başlamıştır.
- C) Askerî okullarda resim eğitimi hiç verilmemiştir.
- D) Batı tarzı resmin öncüleri Uygur nakkaşlarıdır.
- E) Paris'te eğitim alan ressamlar minyatüre dönmüştür.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Batı tarzı resmin öncüleri arasında asker kökenli ressamlar önemli yer tutar.
Avrupa'ya gönderilenlerin çoğunun askerî okul öğrencisi olması ve resmin yolunu açmaları, öncüler arasında asker ressamların önemli yer tuttuğunu gösterir.
Orta
11Şeker Ahmet Paşa'nın "Karpuzlu Natürmort" ve Süleyman Seyyid'in "Kavunlar ve İncirler" adlı tabloları bir sergide yan yana asılmış. Bu iki tablonun ortak konusu hangisidir?
- A) Bir savaş sahnesi
- B) Bir padişah portresi
- C) Meyve natürmortu
- D) Bir köy düğünü
- E) Bir soyut kompozisyon
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Meyve natürmortu
İki tablo da adlarından anlaşılacağı gibi meyveleri konu alan natürmortlardır; iki ressam da Batı tarzı resmin öncülerindendir.
Orta
12İbrahim Çallı'nın eserleri arasında "İstiklal Savaşı'nda Zeybekler" ve "Atatürk Portresi" yer alır. Bu eserler ressamın hangi konuya ilgi gösterdiğini düşündürür?
- A) Kübist biçim arayışlarına
- B) Geleneksel süsleme motiflerinin soyutlanmasına
- C) Saray yaşamının belgelenmesine
- D) Köy yaşamının doğal çevresine
- E) Ulusal mücadele ve dönemin önemli olaylarına
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Ulusal mücadele ve dönemin önemli olaylarına
İstiklal Savaşı'nda Zeybekler ve Atatürk Portresi, ressamın ulusal mücadeleyi ve dönemin önemli olaylarını resme taşıdığını düşündürür.
Orta
13Bir öğrenci Yeniler Grubu ile Onlar Grubu'nun konu seçimini karşılaştırıyor. Kitaba göre öğrencinin ulaşacağı yargı hangisidir?
- A) Yeniler köy yaşamını, Onlar savaş yıllarının sıkıntılarını işlemiştir.
- B) İki grup da kübizmin etkisinde geometrik biçimleri işlemiştir.
- C) Yeniler savaş yıllarının sıkıntılarını, Onlar köy yaşamını işlemiştir.
- D) İki grup da geleneksel el sanatlarını soyut biçimde işlemiştir.
- E) Yeniler saray yaşamını, Onlar padişah portrelerini işlemiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yeniler savaş yıllarının sıkıntılarını, Onlar köy yaşamını işlemiştir.
Kitaba göre Yeniler Grubu İkinci Dünya Savaşı yıllarının ekonomik sıkıntılarını, Onlar Grubu köy yaşamından seçilmiş konuları doğal çevreleri içinde işlemiştir.
Orta
14Nuri İyem'in eserleri arasında "Gecekondu" ve "Gecekondu Güzeli" adlı tablolar bulunur. Bu tabloların konusu, ressamın bağlı olduğu grubun hangi yaklaşımıyla örtüşür?
- A) Kübist biçimlerle nesneleri geometrik parçalara ayırma
- B) Geleneksel süslemeyi soyutlama
- C) Toplumun yaşadığı sıkıntıları resme taşıma
- D) Saray yaşamını ayrıntılı belgeleme
- E) Işığın renklere etkisini yakalama
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Toplumun yaşadığı sıkıntıları resme taşıma
Nuri İyem Yeniler Grubu'ndandır; bu grup dönemin ekonomik sıkıntılarını konu edinmiştir. Gecekondu temaları toplumsal sıkıntıları yansıtır.
Orta
15Kitaba göre 1908'de kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti, 1916 yılından itibaren resim sergileri açmaya başlamıştır. Bu gelişme Türk resim sanatı için neye işaret eder?
- A) Ressamların örgütlenip eserlerini toplu sergilemeye başlamasına
- B) Minyatür sanatının resmin yerini yeniden almasına
- C) Resim eğitiminin yurt dışında tümüyle ve kesin olarak bırakılmasına
- D) Ressamların yalnız saray için çalışmaya başlamasına
- E) Soyut resmin Türkiye'de yaygınlaşmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ressamların örgütlenip eserlerini toplu sergilemeye başlamasına
Bir cemiyetin kurulup sergiler açması, ressamların örgütlenerek eserlerini toplu olarak halka sunmaya başladığını gösterir. Soyut resim 1950'den sonra yaygınlaşmıştır.
Orta
16Hüseyin Zekai Paşa'nın eserleri arasında "Gelibolu Mescidi", "Söğüt Ertuğrul Gazi Türbesi" ve "İstanbul Sultan 3. Ahmet Çeşmesi" bulunur. Bu eserlerin ortak konusu hangisidir?
- A) Meyveli natürmortlar
- B) Tarihî yapılar
- C) Köy yaşamı sahneleri
- D) Savaş sahneleri
- E) Aile portreleri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tarihî yapılar
Mescit, türbe ve çeşme tarihî yapılardır; üç tablo da tarihî yapıları konu alır.
Zor
17Bir öğrenci "Türk resmi Batı tarzına ancak Cumhuriyet döneminde geçmiştir" diyor. Bu yargıyı çürüten en güçlü kanıt aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müstakil Birliği'nin Cumhuriyet'in ilk sanatçı topluluğu olması
- B) Şeker Ahmet Paşa ve Osman Hamdi Bey'in 19. yüzyılda Batı tarzı eser vermesi
- C) D Grubu ressamlarının kübizm akımından etkilenmiş olması
- D) Onlar Grubu'nun köy yaşamını doğal çevresi içinde işlemesi
- E) Soyut resmin Türkiye'de 1950'den sonra yaygınlaşmış olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şeker Ahmet Paşa ve Osman Hamdi Bey'in 19. yüzyılda Batı tarzı eser vermesi
Şeker Ahmet Paşa (1841-1907) ve Osman Hamdi Bey (1842-1910) Cumhuriyet'ten önce Batı tarzı eserler vermiştir; bu, geçişin Cumhuriyet'ten önce başladığını gösterir. Öteki seçenekler Cumhuriyet dönemine ilişkindir.
Zor
18Bir öğrenci aşağıdaki ressam topluluklarını ve dönemleri ortaya çıkış sırasına göre eskiden yeniye sıralamak istiyor. Doğru sıralama aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
- A) Çallı Kuşağı, Müstakil Ressamlar, Yeniler Grubu, Soyut resim dönemi
- B) Müstakil Ressamlar, Çallı Kuşağı, Soyut resim dönemi, Yeniler Grubu
- C) Çallı Kuşağı, Yeniler Grubu, Müstakil Ressamlar, Soyut resim dönemi
- D) Yeniler Grubu, Çallı Kuşağı, Müstakil Ressamlar, Soyut resim dönemi
- E) Çallı Kuşağı, Soyut resim dönemi, Yeniler Grubu, Müstakil Ressamlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çallı Kuşağı, Müstakil Ressamlar, Yeniler Grubu, Soyut resim dönemi
Çallı Kuşağı I. Dünya Savaşı yıllarında (1914), Müstakil Ressamlar 1929'da, Yeniler Grubu II. Dünya Savaşı yıllarında, soyut resim ise 1950'den sonra öne çıkmıştır.
Zor
19Bir sergi üç bölüme ayrılmıştır: I. İbrahim Çallı – İstiklal Savaşı'nda Zeybekler II. Bedri Rahmi Eyüboğlu – Karadut III. Abidin Dino – Atom Korkusu Kitaba göre bu ressamların bağlı olduğu gruplar sırasıyla hangisidir?
- A) Çallı Kuşağı – Yeniler Grubu – D Grubu
- B) Çallı Kuşağı – D Grubu – Yeniler Grubu
- C) D Grubu – Çallı Kuşağı – Onlar Grubu
- D) Müstakil Ressamlar – D Grubu – Onlar Grubu
- E) Çallı Kuşağı – Onlar Grubu – Yeniler Grubu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çallı Kuşağı – D Grubu – Yeniler Grubu
İbrahim Çallı Çallı Kuşağı'nın, Bedri Rahmi Eyüboğlu D Grubu'nun, Abidin Dino ise kitapta Yeniler Grubu'nun ressamları arasında yer alır.
Zor
20Bir öğrenci ressamları bağlı oldukları gruplarla eşleştiren bir tablo hazırlıyor. Kitaba göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A) İbrahim Çallı – Çallı Kuşağı
- B) Nurullah Berk – D Grubu
- C) Nuri İyem – Yeniler Grubu
- D) Zeki Faik İzer – Yeniler Grubu
- E) Orhan Peker – Onlar Grubu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Zeki Faik İzer – Yeniler Grubu
Kitaba göre Zeki Faik İzer D Grubu ressamları arasındadır. Öteki eşleştirmeler kitaptaki bilgilere uygundur.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
