6. Sınıf Sosyal Bilgiler · Hayatımızdaki Ekonomi
Ekonomik Faaliyetler ve Meslekler
- ekonomi
- meslek
- ekonomik faaliyet
- hizmet sektörü
- sanayi
- geleceğin meslekleri
Ekonomik faaliyetler ile meslekler arasında nasıl bir ilişki vardır?
Meslek, eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayanan, mal ya da hizmet sunarak geçim sağlanan iştir ve her meslek bir ekonomik faaliyete bağlıdır. Tarım ve hayvancılıkta çiftçi, veteriner, arıcı ve balıkçı; sanayide mühendis, teknisyen ve iş makinesi operatörü çalışır. Hizmet sektöründe öğretmen, doktor, polis ve avukat; turizmde turist rehberi, aşçı ve tercüman; ormancılıkta orman mühendisi ve marangoz yer alır. Ticarette pazarlamacı ve ihracat uzmanı, ulaşımda şoför, pilot ve makinist görev yapar. Bir bölgenin doğal özellikleri meslekleri belirler: Sakarya'nın Kocaali ilçesi gibi Karadeniz kıyısındaki bir yerde fındık tarımı, balıkçılık ve turizm meslekleri öne çıkar. Teknoloji ve yapay zekâ ise yapay zekâ mühendisliği ve dijital içerik üreticiliği gibi yeni meslekler doğurur; bazı geleneksel mesleklerin yerini teknolojiye dayalı meslekler alabilir.
Ekonomik Faaliyetler ve Meslekler: konu anlatımı ve özeti
Yaptığımız her meslek bir ekonomik faaliyete bağlıdır. Bu konu, ekonomik faaliyetlerle meslekler arasındaki ilişkiyi ve geleceğin mesleklerini anlatır.
- Meslek; eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayanan, insanlara mal ya da hizmet sunarak geçim sağlanan, kuralları belli iştir.
- Tarım ve hayvancılık: çiftçi, veteriner, besici, arıcı, balıkçı.
- Sanayi: mühendis, teknisyen, ustabaşı, iş makinesi operatörü. Hizmet: öğretmen, doktor, psikolog, polis, avukat, itfaiyeci.
- Turizm: turist rehberi, aşçı, animatör, tercüman. Ormancılık: orman mühendisi, marangoz, kerestecilik.
- Ticaret: pazarlamacı, ihracat uzmanı, kuyumcu. Ulaşım: şoför, pilot, gemi kaptanı, makinist.
- Bir bölgenin doğal özellikleri meslekleri belirler. Örneğin Karadeniz kıyısındaki bir ilçede fındık tarımı, balıkçılık ve turizm meslekleri öne çıkar.
- Teknoloji ve yapay zekâ yeni meslekler doğurur: yapay zekâ mühendisliği ve dijital içerik üreticiliği gibi. Bazı geleneksel mesleklerin yerini teknolojiye dayalı meslekler alabilir.
Unutma: Bir mesleği seçerken ilgi alanlarını, yeteneklerini ve o mesleğin gelecekteki önemini birlikte düşün.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Meslekleri ekonomik faaliyetlere göre gruplamak için "Bu kişi ne üretiyor ya da ne hizmet veriyor?" diye sor.
- Toprakta ya da hayvanlarla çalışıyorsa → tarım ve hayvancılık (çiftçi, arıcı).
- Ham maddeyi işleyip yeni bir ürün yapıyorsa → sanayi (fabrika işçisi, mühendis).
- Mal üretmeden insanlara yardım ediyorsa → hizmet (öğretmen, doktor, itfaiyeci).
- Malı alıp satıyorsa → ticaret (pazarlamacı, satış danışmanı).
Günlük hayattan: Bir kavanoz bal düşün: Arıcı balı üretir, fabrikada kavanoza konur, kamyon şoförü markete taşır, kasiyer sana satar. Tek bir ürün için birçok meslek bir arada çalışır.
Sık yapılan hata: "Bir meslek yalnızca bir yerde yapılabilir." Doğrusu: Mühendisler hem fabrikada hem tarlada çalışabilir. Örneğin ziraat mühendisi tarıma, makine mühendisi sanayiye destek verir.
Derinleş
On yıl önce yaygın olmayan ama bugün var olan bir meslek bul (dijital içerik üreticisi, drone pilotu gibi). Bu mesleğin hangi teknolojik gelişmeyle ortaya çıktığını araştır. Ardından ilgi alanlarından yola çıkarak 20 yıl sonra var olabilecek yeni bir meslek hayal et: Hangi ihtiyaca cevap verecek, hangi bilgi ve becerileri gerektirecek?
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
SB.6.5.2Ekonomik faaliyetler ve meslekler arasındaki ilişki hakkında çıkarımda bulunabilme
- a) Gözlem ve deneyimlerinden yola çıkarak ekonomik faaliyetler ve meslekleri ilişkilendirir.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Doğa'nın ailesi bayram tatilinde Ankara'dan İzmir'e trenle gidiyor, oradan uçakla İstanbul'a geçiyor, sonra da vapurla Büyükada'ya gidiyor. Doğa, yolculuk boyunca bu araçları kullanan kişilerin mesleklerini defterine yazıyor. Doğa'nın defterine yazdığı meslekler hangi ekonomik faaliyete dayanır?
- A) Turizm
- B) Ulaşım
- C) Ticaret
- D) Tarım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ulaşım
Makinist, pilot ve kaptan gibi meslekler insanları ve yükleri bir yerden bir yere taşıdıkları için ulaşım faaliyetine dayanır. Ailenin tatile çıkması turizmi çağrıştırsa da bu kişilerin işi tatil hizmeti değil taşımacılıktır.
Kolay
2Bir çiftlikte Osman Bey yüzlerce koyunu yaylaya götürüp otlatıyor, Hatice Hanım ise ahırdaki büyükbaş hayvanları besliyor. Hayvanlar hastalandığında ilçeden Dr. Emre geliyor. Çiftlikte çalışan bu kişilerin meslekleri hangi ekonomik faaliyetle ilgilidir?
- A) Hayvancılık
- B) Madencilik
- C) Ormancılık
- D) Ulaşım
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hayvancılık
Çobanlık, besicilik ve veterinerlik hayvanların yetiştirilmesi ve sağlığıyla ilgili olduğu için hayvancılık faaliyetine dayanır. Yaylada otlatma doğada yapılır ama bu durum faaliyeti ormancılık yapmaz; ormancılık ağaç ve orman ürünleriyle ilgilidir.
Kolay
3Bir köyde dört komşunun işi şöyle: Hüseyin kovanlarından bal alıyor, Gül yakındaki ocakta maden çıkarıyor, Bekir ağaçları keserek kereste hazırlıyor, Leyla ise köy okulunda çocuklara ders veriyor. Bu komşulardan hangisinin mesleği hizmet sektörüne dayalıdır?
- A) Hüseyin
- B) Gül
- C) Bekir
- D) Leyla
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Leyla
Öğretmenlik bir mal üretmez, insanlara eğitim hizmeti sunar; bu yüzden hizmet sektöründedir. Arıcılık, madencilik ve kerestecilik ise doğadan ürün elde etmeye dayanır; Bekir'in keresteyi hazırlaması bir iş gibi görünse de sonunda bir mal ortaya çıkar.
Kolay
4Hemşire olmak isteyen Sena, bunun için üniversitede eğitim alması gerektiğini öğreniyor. Annesi, hemşirelerin hastalara hizmet vererek geçimini sağladığını ve işlerini belirli kurallara göre yaptığını anlatıyor. Sena'nın ağabeyi ise boş zamanlarında keyif için gitar çalıyor. Sena'nın yapmak istediği iş hangi kavramla ifade edilir?
- A) Hobi
- B) Sermaye
- C) Meslek
- D) Pazarlama
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Meslek
Eğitimle kazanılan bilgi ve becerilere dayanan, mal ya da hizmet sunarak geçim sağlanan ve kuralları belirlenmiş işe meslek denir. Ağabeyin gitar çalması ise geçim için değil, keyif için yapıldığından hobidir.
Kolay
5Aşağıdaki mesleklerden hangisi ticarete dayalı meslekler arasında yer alır?
- A) Orman bekçisi
- B) Veteriner
- C) Kuyumcu
- D) Makinist
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kuyumcu
Kuyumculuk, alım satıma dayalı bir ticaret mesleğidir. Veterinerlik hayvancılığa, makinistlik ulaşıma dayanır.
Kolay
6Bir madende çalışan Kemal Bey, madenlerin yerini tespit ediyor, ne kadar maden bulunduğunu belirliyor ve çıkarma işlemlerini planlıyor. Kemal Bey'in mesleği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ziraat mühendisi
- B) Maden mühendisi
- C) İhracat uzmanı
- D) Kaporta ustası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Maden mühendisi
Madenlerin tespiti, miktarının belirlenmesi ve işlenmesinin planlanması maden mühendislerinin görevidir. Ziraat mühendisi tarımla ilgilenir.
Kolay
7Bir fabrikanın tanıtım gününde konuşan Ece Hanım, “Ben fabrikada kullanılan makinelerin ve araç gereçlerin tasarımını yapıp üretimini planlıyorum.” diyor. Ece Hanım'ın mesleği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Makine mühendisi
- B) Turist rehberi
- C) Ziraat mühendisi
- D) Orman mühendisi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Makine mühendisi
Sanayide kullanılan araç gereçlerin tasarımı ve üretimi makine mühendislerinin işidir. Ziraat mühendisi tarım alanında çalışır.
Kolay
8Ders kitabında yer alan habere göre Manisa'da halk eğitim merkezinde bakırcılık, iğne oyası ve kilimcilik kursları açılmıştır. Bu kursların temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Madencilik eğitimi vermek
- B) Unutulmaya yüz tutmuş meslekleri yaşatmak
- C) Yeni teknoloji meslekleri öğretmek
- D) Pilot yetiştirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Unutulmaya yüz tutmuş meslekleri yaşatmak
Habere göre İŞKUR ve halk eğitim merkezi, kaybolmaya yüz tutmuş meslekleri korumak için bu kursları açmıştır. Kurslar teknoloji mesleğiyle ilgili değildir.
Kolay
9Turistik bir tesiste çalışan Sibel Hanım, yöresel yemekleri hijyen kurallarına uygun ve lezzetli biçimde hazırlayıp misafirlere sunuyor. Sibel Hanım'ın mesleği hangi ekonomik faaliyete dayanır?
- A) Hayvancılık
- B) Madencilik
- C) Ormancılık
- D) Turizm
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Turizm
Turistik tesislerde yemek hazırlayan aşçılar turizme dayalı meslekler arasındadır. Diğer seçenekler bu işle ilgili değildir.
Kolay
10Bir köyde ziraat mühendisi Nur Hanım, çiftçilere toprak verimini artırma ve tarım teknolojilerini kullanma konusunda destek oluyor. Nur Hanım'ın mesleği hangi ekonomik faaliyetle doğrudan ilişkilidir?
- A) Ulaşım
- B) Madencilik
- C) Tarım
- D) Ticaret
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tarım
Ziraat mühendisleri toprak verimliliği ve tarım ürünlerinin geliştirilmesi gibi tarım işleriyle uğraşır. Madencilik ve ulaşım bu meslekle ilgili değildir.
Kolay
11Bir maden ocağında çalışanların güvenli koşullarda çalışmasını sağlamak için tehlikeleri belirleyen ve önlemler öneren meslek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bağcılık
- B) İş güvenliği uzmanlığı
- C) Bankacılık
- D) Turist rehberliği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İş güvenliği uzmanlığı
Ders kitabında iş güvenliği uzmanlığı, madenciliğe dayalı meslekler arasında sayılır. Bankacılık ise hizmet sektörüne aittir.
Kolay
12Bir şirkette çalışan Murat Bey, yurt dışındaki müşterilerle iletişim kuruyor, sipariş sürecini düzenliyor ve ürünlerin başka ülkelere gönderilmesini koordine ediyor. Murat Bey'in mesleği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tercüman
- B) İhracat uzmanı
- C) Emlakçı
- D) Gemi kaptanı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İhracat uzmanı
Ürünlerin yurt dışına satış sürecini düzenlemek ihracat uzmanının işidir. Gemi kaptanı ulaşım, emlakçı ise konut alım satımıyla ilgilenir.
Kolay
13Kerem gelecekte hangi mesleği seçeceğini düşünüyor. Kerem'in meslek seçerken dikkate alması gereken en doğru unsurlar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca arkadaşlarının seçtiği meslek
- B) Yalnızca mesleğin adının güzel olması
- C) Yalnızca bir dizide gördüğü meslek
- D) İlgileri, yetenekleri ve mesleğin geleceği
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İlgileri, yetenekleri ve mesleğin geleceği
Meslek seçerken ilgi alanları, yetenekler ve mesleğin gelecekteki önemi birlikte düşünülmelidir. Arkadaşların seçimine göre karar vermek doğru bir ölçüt değildir.
Kolay
14Aşağıdakilerden hangisi hizmet sektörüne dayalı mesleklerden biridir?
- A) Psikolog
- B) Besici
- C) Keresteci
- D) Maden işçisi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Psikolog
Psikologlar insanlara sağlık alanında hizmet sunar. Besicilik hayvancılığa, kerestecilik ormancılığa dayanır.
Kolay
15Aşağıdaki mesleklerden hangisi hayvancılığa dayalı bir meslek değildir?
- A) Arıcılık
- B) İpek üreticiliği
- C) Bağcılık
- D) Çobanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bağcılık
Bağcılık, üzüm yetiştirmeye dayanan bir tarım mesleğidir. Arıcılık, ipek üreticiliği ve çobanlık hayvancılığa dayanır.
Kolay
16Ormanlarda ağaçlandırma projeleri geliştiren, orman alanlarını belirleyen ve orman dokusunun korunması için çalışan meslek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Orman mühendisliği
- B) Bağcılık
- C) Marangozluk
- D) Ziraat mühendisliği
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Orman mühendisliği
Ağaçlandırma projeleri ve orman dokusunun korunması orman mühendislerinin görevidir. Marangoz ise ağacı işleyerek eşya üretir.
Kolay
17Bir köyde yaşayan Hatice Hanım, ilkbaharda ipek böceklerini besleyip büyütüyor ve böceklerin ördüğü kozalardan ipek elde edilmesini sağlıyor. Hatice Hanım'ın mesleği ders kitabında hangi ekonomik faaliyete dayalı meslekler arasında yer alır?
- A) Ormancılık
- B) Hayvancılık
- C) Madencilik
- D) Ulaşım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hayvancılık
Ders kitabında çobanlık, veterinerlik, besicilik, arıcılık, ipek üreticiliği ve balıkçılık hayvancılığa dayalı meslekler arasında sayılır. Hatice Hanım bir canlıyı (ipek böceğini) besleyip yetiştirerek ürün elde ettiği için mesleği hayvancılığa dayanır; ormandan, madenden ya da taşımacılıktan yararlanmaz.
Kolay
18Mustafa Dede çocukluğundaki meslekleri şöyle anlatıyor: “Mahallemizdeki bakkalın yerinde bugün büyük bir market var, orada kasiyerler çalışıyor. At arabaları kalmayınca onları onaran at arabacıları da kayboldu. Düğünlerde yorgancıya işlemeli yorgan diktirirdik; yorgancılar bugün de var ama eskisi kadar çok değiller.” Dedenin anlattıklarına göre aşağıdaki mesleklerden hangisi, değişime uğramakla birlikte sürekliliğini koruyan bir meslektir?
- A) Kasiyerlik
- B) Bakkallık
- C) Yorgancılık
- D) At arabacılığı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yorgancılık
Dede, yorgancıların bugün de bulunduğunu ama sayılarının azaldığını söyler; yani yorgancılık hem değişime uğramış hem de sürmektedir. Dedenin anlattığı mahallede bakkallık ve at arabacılığı ortadan kalkmış, kasiyerlik ise marketlerle birlikte sonradan ortaya çıkmıştır; bu meslekler süreklilik değil değişim örneğidir.
Orta
19Bir ilçede tarihî camiler, eski taş evler ve kış aylarında kayak yapılan dağlar bulunuyor. Yaz kış ilçeye gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerin sayısı her yıl artıyor. Bu ilçede aşağıdaki mesleklerden hangisine duyulan ihtiyaç daha çok artar?
- A) Maden mühendisliği
- B) Orman bekçiliği
- C) Turist rehberliği
- D) İhracat uzmanlığı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Turist rehberliği
Tarihî yerleri ve kayak merkezi olan, ziyaretçi sayısı artan bir ilçede turizm gelişir; ziyaretçilere yerleri tanıtan turist rehberliği öne çıkar. Orman bekçiliği dağlık bir bölgeyi çağrıştırsa da ziyaretçi artışıyla doğrudan ilgili değildir.
Orta
20Sakarya'nın Kocaali ilçesinde yaşayan Kübra'nın dedesi fındık yetiştirmekte, babası teknesiyle balık avlamakta, teyzesi ise denize girmek için gelen konuklara butik otel işletmektedir. Bu kişilerin meslekleri sırasıyla hangi ekonomik faaliyetlerle ilgilidir?
- A) Ticaret – Sanayi – Turizm
- B) Tarım – Balıkçılık – Turizm
- C) Tarım – Ormancılık – Ulaşım
- D) Sanayi – Balıkçılık – Ticaret
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tarım – Balıkçılık – Turizm
Fındık yetiştirmek tarım, tekneyle balık avlamak balıkçılık, konuklara otel işletmek ise turizmle ilgilidir. Fındığın satılması ticareti çağrıştırsa da dedenin işi ürünü yetiştirmek olduğu için tarımdır.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.