6. Sınıf Sosyal Bilgiler · Hayatımızdaki Ekonomi

Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler

doğal kaynak
toprak
su kaynakları
orman
maden
ekonomik faaliyet
ham madde

Türkiye'nin doğal kaynakları hangi ekonomik faaliyetlerde kullanılır?

Ülkemizin kaynakları toprak, su, orman ve madenlerden oluşur ve tarım, sanayi, enerji, ulaşım ve turizm gibi ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturur. Farklı iklim ve toprak çeşitleri tarım ürünlerini çeşitlendirir; tarım ürünleri sanayide ham madde olur. Örneğin Tekirdağ'da ayçiçeği yağ sanayisine, Konya'da tahıl ve şeker pancarı gıda sanayisine gider, Kütahya'da topraktan seramik üretilir. Su kaynakları içme suyu, hidroelektrik enerji, sulama, balıkçılık, rafting ve deniz ulaşımında kullanılır; GAP barajları tarımsal verimi artırmıştır. Türk boğazları deniz ticareti için büyük önem taşır. Ormanlar kereste, mobilya, kâğıt ve yakacak odun sağlar, millî parklar turizme katkıda bulunur. Madenler sanayinin temelidir: bor cam ve roket yakıtında, Zonguldak taş kömürü enerji üretiminde, Afyonkarahisar mermeri inşaatta kullanılır. Bir ildeki ekonomik faaliyeti büyük ölçüde o ilin sahip olduğu kaynak belirler.

Ülkemizin Kaynakları ve Ekonomik Faaliyetler: konu anlatımı ve özeti

Türkiye toprak, su, orman ve maden bakımından zengin bir ülkedir. Bu konu, bu kaynakların hangi ekonomik faaliyetlerde nasıl kullanıldığını anlatır.

Toprak, hem tarımın temeli hem de vatan kavramının karşılığıdır. Farklı iklim ve toprak çeşitleri tarım ürünlerimizi çeşitlendirir.
Tarım ürünleri sanayide ham madde olur: Tekirdağ'da ayçiçeği yağ sanayisine, Konya'da tahıl ve şeker pancarı gıda sanayisine gider; Kütahya'da topraktan seramik üretilir.
Su kaynakları içme suyunun yanında hidroelektrik enerji, sulama, balıkçılık, rafting ve deniz ulaşımında kullanılır. GAP barajları tarımsal verimi artırmıştır.
Türk boğazları deniz ticareti ve ulaşımı için büyük önem taşır.
Ormanlar kereste, mobilya, kâğıt ve yakacak odun sağlar; millî parklar turizme katkıda bulunur.
Madenler sanayinin temelidir: Bor cam ve roket yakıtında, Zonguldak taş kömürü enerji üretiminde, Afyonkarahisar mermeri inşaatta kullanılır.
Kaynak ve ekonomik faaliyet ilişkisi: tarım ürünleri, toprak ve madenler farklı sanayi dallarında kullanılır
Kaynakları bilinçli kullanmak ve korumak, gelecek nesillerin de bu kaynaklardan yararlanmasını sağlar.

Unutma: Bir ilin ekonomisini anlamak için hangi kaynağa sahip olduğuna bak; kaynak, o ildeki ekonomik faaliyeti büyük ölçüde belirler.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir kaynağın ekonomiye nasıl dönüştüğünü bir zincir gibi izleyebilirsin: Kaynak → işleme → ürün → kullanım.

Toprak → tarım → buğday → un fabrikası → ekmek.
Orman → ağaç kesimi → kereste → mobilya atölyesi → masa ve sandalye.
Su → baraj → elektrik → evlerimizdeki lambalar.
Maden → maden ocağı → bor ya da mermer → cam, inşaat malzemesi.

Günlük hayattan: Sabah yediğin ekmeğin hikâyesi tarlada başlar; buğday çiftçi tarafından yetiştirilir, fabrikada una dönüşür, fırında pişip sana ulaşır.

Sık yapılan hata: "Doğal kaynaklar hiç bitmez." Doğrusu: Madenler gibi bazı kaynaklar kullanıldıkça azalır. Ormanlar ve su ise yenilenebilir ama bilinçsiz kullanılırsa bunlar da tükenebilir.

Derinleş

Yaşadığın ilin en önemli bir doğal kaynağını seç. Bu kaynaktan hangi ürünlerin elde edildiğini ve hangi mesleklerin geliştiğini bir akış şemasıyla göster. Kaynağın 30 yıl sonra azalması durumunda ilin ekonomisinin nasıl etkilenebileceğini düşün ve kaynağın korunması için hem yöneticilere hem de halka yönelik birer öneri yaz.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

SB.6.5.1Ülkemizin kaynakları ile ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme
- a) Ülkemizin kaynakları ve ekonomik faaliyetlerin özelliklerini belirler.
- b) Ülkemizin kaynakları ve ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkileri belirler.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir fen dergisinde, dünyadaki rezervlerin büyük bölümü ülkemizde bulunan bir madenden söz ediliyor. Yazıda bu madenin Kütahya, Eskişehir, Balıkesir ve Bursa çevresinde çıkarıldığı, cam ve temizlik ürünlerinin üretiminde kullanıldığı belirtiliyor. Dergide sözü edilen maden aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bor
- B) Taş kömürü
- C) Demir
- D) Petrol
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bor
Dünya bor rezervlerinin büyük bölümü ülkemizdedir ve bor Kütahya, Eskişehir, Balıkesir ve Bursa çevresinde çıkarılır; cam, deterjan ve roket yakıtı gibi birçok alanda kullanılır. Taş kömürü de önemli bir yer altı kaynağıdır ama Zonguldak çevresinde çıkarılır ve daha çok enerji üretiminde kullanılır.
Kolay
2Kastamonu ve Bolu gibi illerde ormanlar geniş alanları kaplıyor. Bu illerde yaşayan pek çok aile, ormandan elde edilen ham maddeyi işleyen atölye ve fabrikalarda çalışıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu ailelerin çalıştığı yerlerde yapılan bir ekonomik faaliyet olabilir?
- A) Mermer işleme
- B) Bor madenciliği
- C) Feribot taşımacılığı
- D) Mobilya üretimi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mobilya üretimi
Ormandan elde edilen kereste, mobilya üretiminin ham maddesidir; bu yüzden ormanı bol olan illerde mobilya ve kereste işletmeleri yaygındır. Mermer işleme de ham maddeyi işleyen bir sanayi faaliyetidir ama ham maddesi orman değil, madendir.
Kolay
3Fırat Nehri üzerindeki Atatürk Barajı'nı gezen öğrenciler, büyük bir gölde biriken suyun borulardan aşağıya aktarıldığını görüyor. Akan suyun döndürdüğü türbinler sayesinde elde edilen elektrik, şehirlere iletiliyor. Öğrencilerin gördüğü tesiste üretilen enerji türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rüzgâr enerjisi
- B) Güneş enerjisi
- C) Hidroelektrik enerji
- D) Kömür enerjisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hidroelektrik enerji
Barajlarda biriken suyun gücüyle türbinlerin döndürülmesiyle elde edilen enerji hidroelektrik enerjidir. Rüzgâr enerjisinde de türbinler döner ama onları döndüren su değil, rüzgârdır.
Kolay
4Zonguldak'a geziye giden Arda, şehrin altında kilometrelerce uzanan ocaklarda madencilerin çalıştığını öğreniyor. Rehber, buradan çıkarılan madenin hem evlerde ısınmak için hem de santrallerde yakılarak elektrik üretmek için kullanıldığını anlatıyor. Arda'nın gezisinde öğrendiği maden aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bor
- B) Taş kömürü
- C) Mermer
- D) Demir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Taş kömürü
Zonguldak ülkemizin taş kömürü havzasıdır; taş kömürü ısınmada ve termik santrallerde elektrik üretiminde kullanılır. Bor da yer altından çıkarılan önemli bir madendir ama Zonguldak'ta değil Kütahya, Eskişehir, Balıkesir ve Bursa çevresinde çıkarılır ve yakıt olarak kullanılmaz.
Kolay
5Aydın başta olmak üzere Batı Anadolu'da yetiştirilen ve ticari ürün olarak değerlendirilen ürünler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Pamuk ve mısır
- B) Şeker pancarı ve tahıl
- C) Çay ve fındık
- D) İncir ve üzüm
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İncir ve üzüm
Ders kitabına göre Aydın ve Batı Anadolu'da incir ve üzüm ticari ürün olarak yetiştirilir. Çay ve fındık Karadeniz'in ürünleridir.
Kolay
6Giresun'a giden Elif, yamaçların büyük bölümünün aynı ürünün bahçeleriyle kaplı olduğunu görüyor. Rehber, bu ürünün gıda sanayisinde kullanıldığını ve ticari ürün olarak değerlendirildiğini anlatıyor. Elif'in gördüğü ürün aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Pamuk
- B) Fındık
- C) Ayçiçeği
- D) Turunçgil
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fındık
Giresun ve çevresi fındık üretimiyle bilinir. Ayçiçeği Tekirdağ, turunçgiller Antalya çevresiyle ilişkilendirilir.
Kolay
7Ülkemizde yetiştirilen tarım ürünlerinin çok çeşitli olmasının nedenleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Ormanların ülkenin çok geniş alanlarını kaplaması
- B) Toprak çeşitliliği ve farklı iklim tiplerinin görülmesi
- C) Ülkenin her yerinde tek bir iklim tipinin görülmesi
- D) Maden yataklarının çok sayıda ilde bulunması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Toprak çeşitliliği ve farklı iklim tiplerinin görülmesi
Ders kitabına göre toprak çeşitliliği ve farklı iklim tipleri ürün çeşitliliğini artırmıştır. Ülkemizde tek bir iklim tipi görülmez.
Kolay
8Bir ürünün fabrikada işlenerek başka bir ürüne dönüştürülmesinde kullanılan temel maddeye ne ad verilir?
- A) Ticari ürün
- B) Yakacak
- C) Ham madde
- D) Enerji
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ham madde
Sanayide işlenerek yeni ürüne dönüştürülen maddeye ham madde denir. Ticari ürün ise satılmak amacıyla üretilen üründür.
Kolay
9Bir sınıf gezisinde öğrenciler bir millî parkı ziyaret ediyor; parkta yürüyüş yolları, kamp alanları ve ziyaretçi merkezi bulunuyor. Ormanların bu şekilde kullanılması hangi ekonomik faaliyete katkı sağlar?
- A) Turizm
- B) Madencilik
- C) Balıkçılık
- D) Seramikçilik
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Turizm
Millî parklar, ziyaretçileri çekerek turizme katkıda bulunur. Madencilik yer altı kaynaklarına dayanır.
Kolay
10Aşağıdakilerden hangisi su kaynaklarına dayalı bir ekonomik faaliyet değildir?
- A) Deniz ulaşımı
- B) Balıkçılık
- C) Rafting turizmi
- D) Seramik üretimi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Seramik üretimi
Seramiğin ham maddesi topraktır. Balıkçılık, rafting ve deniz ulaşımı su kaynaklarından yararlanılarak yapılır.
Kolay
11Erzurum-Kars Platosu'nda geniş çayırlar bulunur. Bu çayırlara dayalı olarak yapılan temel ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Balıkçılık
- B) Maden işletmeciliği
- C) Büyükbaş hayvancılık
- D) Seramik üretimi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Büyükbaş hayvancılık
Erzurum-Kars Platosu'ndaki çayırlar büyükbaş hayvancılığa uygundur. Balıkçılık su kaynaklarına dayanan bir faaliyettir.
Kolay
12Ders kitabında toprakla ilgili şu cümle yer alıyor: “Toprak, yeryüzü örtüsü olmasının yanı sıra bizim için … kavramının karşılığıdır.” Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A) vatan
- B) sanayi
- C) ticaret
- D) turizm
Cevabı göster
Doğru cevap: A) vatan
Ders kitabına göre toprak, ekonomik bir kaynak olmasının yanında vatan kavramının da karşılığıdır. Sanayi ve ticaret topraktan yararlanılan faaliyetlerdir, kavramın karşılığı değildir.
Kolay
13Antalya'da yetiştirilen bir meyve grubu, meyve suyu fabrikalarında ham madde olarak kullanılmaktadır. Sözü edilen ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fındık
- B) Çay
- C) Şeker pancarı
- D) Turunçgiller
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Turunçgiller
Antalya'da üretilen turunçgiller (portakal, mandalina, limon gibi) meyve suyu üretiminde kullanılır. Fındık Karadeniz kıyılarında yetişir.
Kolay
14Aşağıdakilerden hangisi bir orman ürünü değildir?
- A) Kâğıt
- B) Mermer
- C) Kereste
- D) Yakacak odun
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mermer
Mermer bir maden kaynağıdır. Kereste, kâğıt ve yakacak odun ise ormanlardan elde edilir.
Kolay
15Kütahya ve çevresinde ham maddesi toprak olan ürünlerin üretildiği fabrikalar bulunur. Bu fabrikalarda üretilen ürünler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şeker ve un
- B) Kâğıt ve mobilya
- C) Seramik ve porselen
- D) Kumaş ve iplik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Seramik ve porselen
Kütahya, topraktan seramik ve porselen üretimiyle tanınır. Kâğıt ve mobilyanın ham maddesi ise ormandır.
Kolay
16Bor madeni aşağıdaki alanlardan hangisinde kullanılır?
- A) Kereste üretimi
- B) Cam üretimi
- C) Meyve suyu üretimi
- D) Kâğıt üretimi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Cam üretimi
Bor; cam ve roket yakıtı gibi alanlarda kullanılan bir madendir. Kâğıt ve kereste orman ürünlerinden elde edilir.
Kolay
17Bir ilde yer altından çıkan sıcak sular boru hatlarıyla seralara taşınarak kışın sebze yetiştirilmesinde kullanılıyor. Aynı sulara tedavi amacıyla gelen ziyaretçiler için kaplıca tesisleri de kurulmuş. Bu ilde sıcak su kaynaklarının desteklediği ekonomik faaliyetler hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Madencilik ve ormancılık
- B) Balıkçılık ve deniz ulaşımı
- C) Seracılık ve sağlık turizmi
- D) Hayvancılık ve kâğıt sanayisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Seracılık ve sağlık turizmi
Ders kitabında Denizli'deki sıcak su kaynaklarının konutların ve seraların ısıtılmasının yanı sıra sağlık turizminde kullanıldığı belirtilir. Seralarda sebze yetiştirmek tarıma (seracılığa), kaplıcalara tedavi için gelen ziyaretçiler ise sağlık turizmine örnektir. Örnekte maden çıkarma, orman ürünü, balık avı, deniz taşımacılığı ya da kâğıt üretimi yoktur.
Kolay
18Van Gölü'nün kıyısındaki Van ile Tatvan arasında feribot seferleri düzenlenmektedir. Kamyonlar ve yolcular gölün bir kıyısından öbür kıyısına bu feribotlarla geçmektedir. Bu örnekte su kaynağı hangi ekonomik faaliyette kullanılmıştır?
- A) Ulaşım ve taşımacılık
- B) Hidroelektrik enerji üretimi
- C) Kültür balıkçılığı
- D) Tarımsal sulama
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ulaşım ve taşımacılık
Ders kitabında Van Gölü'nde Van-Tatvan arasında feribotlarla yolcu ve yük taşımacılığı yapıldığı belirtilir; göl burada ulaşım yolu olarak kullanılmaktadır. Göl suyundan elektrik üretilmesi, kafeslerde balık yetiştirilmesi ya da tarlaların sulanması örnekte yer almaz.
Orta
19Afyonkarahisar'ın İscehisar ilçesinde arazide büyük ocaklar açılmış; buradan çıkarılan bloklar fabrikalarda kesilip parlatılarak yer ve duvar kaplaması yapılıyor. İlçede pek çok kişi bu işte çalışıyor. İlçedeki ekonomik faaliyet daha çok hangi doğal kaynağa dayanır?
- A) Toprak
- B) Maden
- C) Su
- D) Orman
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Maden
Ocaklardan çıkarılıp kesilen ve parlatılan bloklar mermerdir; mermer bir maden kaynağıdır. Toprak seçeneği çekici görünebilir, çünkü bloklar yerden çıkarılır; ancak toprak kaynağına dayalı faaliyet tarımdır, taş ocakçılığı madenciliktir.
Orta
20Bir haritada, Karadeniz kıyısındaki ülkelerin limanlarından yola çıkan yük gemilerinin Akdeniz'e ulaşmak için izlediği rota çizilmiş. Rota, İstanbul ve Çanakkale'nin yanından geçen dar deniz yollarını izliyor. Bu harita, Türk boğazlarının ülke ekonomisi açısından hangi önemini gösterir?
- A) Ülkenin en büyük kömür yataklarını içermeleri
- B) Hidroelektrik santrallerinin kurulduğu yer olmaları
- C) Deniz ticareti ve ulaşımı için geçiş yolu olmaları
- D) Çay tarımının en çok yapıldığı alan olmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Deniz ticareti ve ulaşımı için geçiş yolu olmaları
İstanbul ve Çanakkale boğazları, Karadeniz ile Akdeniz arasındaki tek deniz geçidi olduğu için deniz ticareti ve ulaşımı açısından çok önemlidir. Hidroelektrik santralleri akarsular üzerindeki barajlara kurulur; boğazlar bu amaçla kullanılmaz.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.